عبارت مورد نظر خود را بنویسید
این فهرست با ترجمه و بازنویسی منابع پژوهشی مهم درباره جان آدامز، از زندگینامهها تا منابع اصلی و مطالعات بنیانگذاران را در بر میگیرد تا پژوهشگران فارسیزبان به سهولت به آن دست یابند.
سیلان، به معنای «گوزن» در زبان فارسی، هم به عنوان نام و هم نامخانوادگی در ترکیه استفاده میشود. این نام با افراد سرشناسی در حوزههای موسیقی، ورزش، سینما و هنر مرتبط است.
لطیفی، برگرفته از صفت لطیف، یک نام خانوادگی رایج در میان مسلمانان آلبانیایی، دریزبانان، فارسیزبانان، مراکشیها و تاجیکهاست. این نام با افراد سرشناسی در حوزههای ورزش، سیاست و هنر مرتبط است.
چیوبان (Cioban) یک نامخانوادگی رومانیایی به معنای "چوپان" است که ریشه در واژه فارسی "چoban" دارد. این نام به افرادی اطلاق میشود که به شغل چوپانی اشتغال داشتهاند. از افراد سرشناس با این نام میتوان به دنیس چیوبان، دوچرخهسوار جاده مولداوی، و میتروفان چیوبان، ریاضیدان مولداوی، اشاره کرد.
بدرالدین هلالی (درگذشته ۱۵۲۹) شاعر فارسیزبان با ریشهی ترکی بود. او در هرات عضو حلقهی ادبی سلطان حسین بایقرا و همراه نزدیک علیشیر نوایی بود. آثار او شامل دیوان اشعار (غزل، قصیده و رباعی) و منظومهی لیلی و مجنون است.
عبارت «به هر قیمتی» معادل فارسی «By hook or by crook» است که به معنای دستیابی به هدف با هر وسیلهای است. این عبارت در عناوین فیلمها، سریالها، کتابها، موسیقی و بازیهای تختهای نیز استفاده شده است.
عربی مالایالم، که به نامهای مپیلا مالایالم و مopla مالایالم نیز شناخته میشود، زبان دراویدی سنتی جامعه مسلمانان مپیلا است. این زبان در سواحل مالابار ایالت کرالا در جنوب هند و توسط جوامع مهاجر مپیلا در جنوب شرق آسیا استفاده میشود. این زبان با خط عربی نوشته میشود و تحت تأثیر واژگان عربی و فارسی است.
امیلیان چیرنیانسکی (۱۸۲۴-۱۸۸۸)، شیمیدان لهستانی با تبار لِمکو، نقش کلیدی در توسعه اصطلاحات شیمی به زبان لهستانی داشت. او بهعنوان استاد دانشگاه یاگیلونیا و از بنیانگذاران آکادمی علوم لهستان، آثار ماندگاری در شیمی کاربردی و نظریههای پیوند شیمیایی بر جای گذاشت. نوه او، یوزف رتینگر، فعال سیاسی تأثیرگذار بود.
انجمن ادبی پاکستان شرقی (Purba Pakistan Sahitya Sangsad) یک نهاد ادبی بود که در سال ۱۹۴۲ در داکا تأسیس شد. هدف اصلی این انجمن ترویج ملیگرایی اسلامی و حمایت از تشکیل کشور پاکستان بود. این انجمن با انتشار نشریهای هفتگی به نام «پکسیک پاکستان» و ترویج استفاده از واژگان عربی، فارسی و اردو در ادبیات بنگالی، به دنبال ایجاد فرهنگی ادبی مبتنی بر سنتهای اسلامی بود.
جان گریوز (۱۶۰۲-۱۶۵۲) ریاضیدان، اخترشناس و باستانشناس انگلیسی بود. او در کالج بالیول آکسفورد تحصیل کرد و به عنوان عضو کالج مرتون انتخاب شد. گریوز به زبانهای فارسی و عربی مسلط بود و در سفرهایش به ایتالیا و خاورمیانه، دستنوشتهها و کتابهای ارزشمندی را جمعآوری کرد. او به مطالعه وزن و اندازههای باستانی علاقهمند بود و تلاش ناموفقی برای اصلاح تقویم ژولینی انجام داد.
گلچین گیلانی، با نام اصلی مجدالدین میرفخرایی، شاعر و پزشک ایرانی بود که در سال ۱۹۱۰ در رشت زاده شد. او پس از تحصیل در انگلستان، در زمینه پزشکی گرمسیری و بیماریهای عفونی تخصص یافت و تا پایان عمر در انگلستان زندگی کرد. گیلانی به عنوان مترجم برای بیبیسی کار کرد و شعر مشهور «باران» را سرود که از آثار برجسته شعر معاصر فارسی است.
آرمان مالک (زاده ۲۲ ژوئیه ۱۹۹۵) خواننده، ترانهسرا، تهیهکننده موسیقی، گوینده و بازیگر هندی است. او به دلیل خوانندگی به زبانهای مختلف از جمله فارسی، هندی، تلگو، انگلیسی و... شناخته میشود. آرمان از کودکی وارد عرصه موسیقی شد و در برنامههای تلویزیونی مانند Sa Re Ga Ma Pa شرکت کرد. او با برادرش آمال مالک، آهنگساز معروف، همکاری نزدیکی دارد.
خسرو شاکری زند (۱۳۱۷–۱۳۹۴)، مورخ، پژوهشگر و فعال حقوق بشر ایرانی بود. او با نام مستعار کسرا شاکری نیز شناخته میشد. شاکری زند در تهران متولد شد و در دانشگاههای آمریکا و فرانسه تحصیل کرد. او به دلیل تسلط بر زبانهای متعدد، آثار بسیاری را به فارسی ترجمه کرد و کتابهای ارزشمندی در زمینه تاریخ و سیاست ایران نگاشت.
دارابنامه، شاهنامهای نثر فارسی از قرن دوازدهم میلادی است که ابوطاهر تارسوسی آن را سروده و ماجراهای پسر هُرمی، شاه کانیانی ایرانی، از تولد تا پادشاهی و درگیری با خویشاوندان اسکندر مقدونی را روایت میکند.
شر윈 (Shervin) نامی فارسی با معانی «روح جاودان و ابدی»، «مانند شیر» و «دوستداشتنی برای همه» است. این نام به شکلهای مختلف مانند شرون، شرون دخت و شرمینه نیز استفاده میشود. شر윈 به عنوان شکل کوتاهشدهی انوشیروان نیز شناخته میشود و در تاریخ ایران، به ویژه در منطقهی طبرستان، نام چندین شاهزاده بوده است.
هونهای سفید، شناختهشده به نامهای سپتخیون در فارسی و سوتاهونا در سانسکریت، زیرمجموعهای از هونها و یا خیونیها بودند. این قبیله بهخاطر فتح و اشغال شمال هند، بهویژه منطقه پنجاب، مشهور است. باوجود منابع فراوان، هویت دقیق و ساختار سیاسی آنها همچنان موضوع بحث میان مورخان است.
کتابخانه کوپرولی، نخستین کتابخانه عمومی خاورمیانه، در سال ۱۶۷۸ میلادی به دستور کوپرولی محمد پاشا در استانبول تأسیس شد. این کتابخانه با ۳۷۹۰ نسخه خطی به زبانهای ترکی، عربی و فارسی، یکی از مهمترین گنجینههای نسخ خطی اسلامی را در خود جای داده است.
امجد حیدرآبادی (۱۸۸۸-۱۹۶۱) با نام اصلی سید احمد حسین، شاعر برجستهی رباعی به زبانهای اردو و فارسی بود. او که در حیدرآباد هند متولد شد، با نام مستعار حکیمالشعرا نیز شناخته میشود. تجربهی جانسختانهاش در سیل ۱۹۰۸ رودخانهی موسی، الهامبخش سرودهی معروفش «قیامت صغری» شد.
پاشا عنوانی بلندپایه در نظام سیاسی و نظامی امپراتوری عثمانی بود که به فرمانداران، ژنرالها و بزرگان اعطا میشد. این عنوان در مصر دوره عثمانی و حتی در مراکش نیز کاربرد داشت. ریشهشناسی آن به کلمه ترکی «پاشا» برمیگردد که خود احتمالاً از واژههای فارسی و پهلوی تأثیر پذیرفته است.
چورپان ترخان، سردار خزری بود که بهگزارش موسی کالانکاتویی، در آوریل ۶۳۰ میلادی ارمنستان را فتح کرد. او احتمالاً از افسران ارتش گوکترکهای غربی تحت فرماندهی بوریشاد بود که پس از پیروزی زیبل (یا تونگ یابغوی خان) در جنگ سوم فارسی-ترکی، به این منطقه اعزام شده بودند. چورپان ترخان با کمین هوشمندانهای، نیروی ۱۰ هزار نفری سوارهنظام ساسانی را که شهربراز برای مهار تهاجم فرستاده بود، نابود کرد.
