شیا نای (۱۹۱۰-۱۹۸۵) باستانشناس پیشرو چینی بود که در خانوادهای ثروتمند در ونژو، استان ژجیانگ، متولد شد. او با نام گودونگ متولد شد، اما بعدها نام نای را انتخاب کرد و خود را مینگ نامید. شیا در دانشگاه تسینگهوای پکن در رشته تاریخ اقتصادی تحصیل کرد و با دریافت بورس تحصیلی به بریتانیا رفت. تحت راهنمایی لی جی، در دانشگاه کالج لندن به تحصیل مصرشناسی پرداخت و در سال ۱۹۴۶ دکترای خود را دریافت کرد.
پس از بازگشت به چین، شیا در موزه مرکزی و سپس در بخش باستانشناسی آکادمی سینیکا مشغول به کار شد. در سال ۱۹۴۹، با انتقال آکادمی به تایوان، او در چین ماند و به تدریس در دانشگاه ژجیانگ پرداخت. بعدها به آکادمی علوم چین پیوست و از سال ۱۹۶۲ تا ۱۹۸۲ ریاست مؤسسه باستانشناسی را بر عهده داشت.
تحقیقات شیا نای بر روی مهرههای مصری
شیا نای تحت تأثیر ویلیام فلinders پتری، مجموعهای از مهرههای مصری باستان را مورد بررسی قرار داد. این پروژه شامل ۱۷۶۰ کارت نمایه بود که اطلاعات کاملی از هر مهره را ثبت میکرد. تحقیقات او نه تنها اشتباهات پتری را تصحیح کرد، بلکه روش جدیدی برای طبقهبندی مهرهها ارائه داد که همچنان به عنوان مرجعی مهم در مصرشناسی شناخته میشود.
چالشهای سیاسی
در دوران انقلاب فرهنگی (۱۹۶۶-۱۹۷۶)، شیا نای مورد آزار و اذیت قرار گرفت و به اردوگاههای کار اجباری فرستاده شد. با وجود این موانع، او پس از سال ۱۹۷۲ توانست به فعالیتهای آکادمیک خود بازگردد و نقش مهمی در حفظ میراث فرهنگی چین ایفا کند.
شیا نای معتقد بود موفقیت یک باستانشناس نه در کشف اشیا، بلکه در روش بازیابی آنهاست.