شری اورتنر کیست؟
شری بث اورتنر (متولد ۱۹ سپتامبر ۱۹۴۱)، انسانشناس فرهنگی برجسته آمریکایی است که از سال ۲۰۰۴ تاکنون، استاد ممتاز انسانشناسی در دانشگاه کالیفرنیا، لسآنجلس (UCLA) بوده است.
زندگینامه و تحصیلات
اورتنر در یک خانواده یهودی در نیوآرکِ نیوجرسی بزرگ شد و همان دبیرستانِ ویکواهیک را گذراند که فیلیپ راث و ریچی رابرتز نیز در آن تحصیل کردند. او کارشناسی خود را در سال ۱۹۶۲ از کالج برین مار دریافت کرد. سپس برای ادامه تحصیل در رشته انسانشناسی به دانشگاه شیکاگو رفت و زیر نظر «کلیفورد گیرتز» به تحصیل پرداخت. اورتنر در سال ۱۹۷۰ با انجام پژوهش میدانی میان شِرپاهای نپال، دکترای خود را اخذ کرد.
او در طول مسیر حرفهای خود در دانشگاههای معتبری چون سارا لارنس، میشیگان، کالیفرنیا (برکلی)، کلمبیا و کالیفرنیا (لسآنجلس) تدریس کرده است. اورتنر پژوهشهای میدانی گستردهای در میان شرپاها انجام داده و بر موضوعاتی چون دین، سیاست و نقش آنان در کوهنوردی هیمالیا تمرکز کرده است. آخرین کتاب او درباره شرپاها با عنوان «زندگی و مرگ روی کوه اورست»، برنده جایزه جی. آی. استالی به عنوان بهترین کتاب انسانشناسی در سال ۲۰۰۴ شد.
تغییر مسیر پژوهشی به آمریکا
در اوایل دهه ۱۹۹۰، اورتنر تمرکز پژوهشی خود را به ایالات متحده معطوف کرد. نخستین پروژه او، بررسی معنا و کارکرد «طبقه اجتماعی» در آمریکا بود؛ پروژهای که از دانشآموختگان دوره دبیرستان خود به عنوان سوژههای قومنگارانه استفاده کرد. جدیدترین کتاب او نیز به بررسی رابطه میان فیلمهای هالیوودی و فرهنگ آمریکایی میپردازد. او همچنین بهطور مستمر در حوزههای نظریه فرهنگی و نظریه فمینیستی مقاله منتشر میکند.
افتخارات و جوایز
- دریافت کمکهزینه نابغه مکآرثر در سال ۱۹۹۰
- انتخاب به عنوان عضو آکادمی هنر و علوم آمریکا در سال ۱۹۹۲
- دریافت مدال رتزیوس از انجمن انسانشناسی و جغرافیای سوئد
زندگی شخصی
اورتنر پیشتر با رابرت پاول (انسانشناس فرهنگی در دانشگاه اموری) و ریموند سی. کلی (استاد بازنشسته انسانشناسی در دانشگاه میشیگان) ازدواج کرده بود. او در حال حاضر همسر تیموتی دی. تیلر، استاد موسیقیشناسی قومی و موسیقیشناسی در دانشگاه UCLA است.
مبانی نظری: نظریه عمل و بازیهای جدی
شری اورتنر از حامیان سرشناس نظریه عمل است. او به جای تمرکز بر بازتولید جامعه، ایده «بازیهای جدی»، مقاومت و دگرگونی در جامعه را محور قرار میدهد. اورتنر این ایدهها را حین کار با شرپاها شکل داد. او به محدودیتهای غالبِ درک فرهنگی در درون فرهنگها توجه دارد و با این دیدگاه که فرهنگ صرفاً بازتولید میشود، مخالف است.
بازیگران در بازی زندگی، با مهارت در عرصهای از قدرت و نابرابری بازی میکنند. ساختار اجتماعی مانند یک عرصه ورزشی است که قواعد آن توسط ساختار جامعه تعیین میشود، اما افراد عاملِ آزاد هستند و لزوماً نباید از قواعد پیروی کنند؛ آنها میتوانند قواعد زندگی را بشکنند.
شکستن قواعد ممکن است منجر به طرد شدن فرد شود یا اینکه مرزها و قواعد را در اثر این کنش دگرگون سازد. اورتنر در نظریه خود بر مسائل مقاومت و تحول تمرکز دارد.
آثار منتخب
- (۱۹۷۴) آیا زن نسبت به مرد، همانگونه است که طبیعت نسبت به فرهنگ؟
- (۱۹۷۸) شرپاها از مناسک ایشان
- (۱۹۸۱) معانی جنسیتی: ساختار فرهنگی جنسیت و تمایلات جنسی (با همکاری هریت وایتهد)
- (۱۹۸۴) نظریه در انسانشناسی از دهه شصت به بعد
- (۱۹۸۹) دین والا: تاریخ فرهنگی و سیاسی بودیسمِ شرپا
- (۱۹۹۵) مقاومت و مسئله امتناع قومنگارانه
- (۱۹۹۶) جنسیتسازی: سیاست و اروتیک فرهنگ
- (۱۹۹۹) زندگی و مرگ روی کوه اورست: شرپاها و کوهنوردی هیمالیا
- (۱۹۹۹) سرنوشت «فرهنگ»: گیرتز و فراسوی آن (ویراستار)
- (۲۰۰۳) رویای نیوجرسی: سرمایه، فرهنگ و کلاس ۵۸
- (۲۰۰۶) انسانشناسی و نظریه اجتماعی: فرهنگ، قدرت و سوژه عامل
- (۲۰۱۳) نه هالیوود: سینمای مستقل در شفق رویای آمریکایی