خاچاطور مالومیان کیست؟
خاچاطور مالومیان، که با نام ادگار آکنونی نیز شناخته میشود، روزنامهنگار و فعال سیاسی ارمنی بود. او در سال ۱۸۶۳ در مغری، از شهرهای منطقه قفقاز در امپراتوری روسیه، به دنیا آمد و در سال ۱۹۱۵ در جریان نسلکشی ارمنیان جان باخت.
تحصیل و آغاز فعالیت سیاسی
مالومیان تحصیلات اولیه خود را در مدرسه نرسیسیان تفلیس گذراند. سپس به دانشگاه ژنو رفت و در همان سالها با کریستاپور میائلیان، از چهرههای شاخص جنبش انقلابی ارمنی، دوستی نزدیکی برقرار کرد و در نشریه دروشاک همکاری نمود.
فعالیتهای سیاسی او تنها به کار مطبوعاتی محدود نبود. مالومیان در سال ۱۹۰۷ در وین به عنوان نماینده در کنفرانس چهارم فدراسیون انقلابی ارمنی شرکت کرد. پس از آن در پاریس، برگزاری نشست عمومی احزاب مخالف عثمانی را برای بازگرداندن قانون اساسی عثمانی سازمان داد.
همراهی با تحولات عثمانی
مالومیان از جنبش ترکان جوان استقبال کرد و پس از سال ۱۹۱۴ در قسطنطنیه، استانبول کنونی، به فعالیت ادامه داد. فضای سیاسی آن سالها برای بسیاری از روشنفکران ارمنی با امید به اصلاحات و مشارکت در حیات سیاسی عثمانی همراه بود؛ اما این امید دیری نپایید.
وفاداری به طلعت و روزهای پایانی
حتی زمانی که وزارت کشور عثمانی دستور تبعید روشنفکران ارمنی را صادر کرد، آکنونی همچنان به طلعت پاشا، وزیر کشور، اعتماد داشت. او صدور چنین دستوری را باور نکرد و گفت:
«غیرممکن است! طلعت احتمالاً از این دستور خبر ندارد.»
با این حال، تحولات سیاسی خیلی زود مسیر دیگری گرفت و مالومیان نیز قربانی نسلکشی ارمنیان شد.
جایگاه تاریخی
خاچاطور مالومیان را میتوان نمونهای از روشنفکران ارمنی دانست که میان روزنامهنگاری، کنشگری سیاسی و تلاش برای اصلاحات در امپراتوری عثمانی حرکت میکردند. سرنوشت او بخشی از تاریخ تلخ ارمنیان عثمانی در آستانه و در جریان نسلکشی ارمنیان است.
منابع
- دانشنامه «مسئله ارمنی»، به کوشش آکادمیسین ک. خوداوردیان، ایروان، ۱۹۹۶، ص. ۲۶.
- کتاب «ارمنستان: بقای یک ملت».