روابط تجاری آمریکا و ویتنام به مبادلات اقتصادی دوجانبه میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری سوسیالیستی ویتنام از دهه ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۱۲ اشاره دارد. پس از بیش از دو دهه قطع رابطه اقتصادی از پایان جنگ ویتنام، دو دولت در دهه ۱۹۹۰ رابطه اقتصادی خود را مجدداً برقرار کردند.
تبادلات تجاری دوجانبه میان آمریکا و ویتنام پس از آن به آرامی رو به رشد بود و پس از امضای توافقنامه تجارت دوجانبه آمریکا و ویتنام در دسامبر ۲۰۰۱، به سرعت توسعه یافت. حجم کل تجارت دوجانبه از ۱.۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۱ به بیش از ۲۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۱ افزایش ۱۲۰۰ درصدی را تجربه کرد.
روابط تجاری دوجانبه پس از اعطای وضعیت روابط عادی تجاری دائمی (PNTR) به ویتنام توسط آمریکا به عنوان بخشی از الحاق ویتنام به سازمان تجارت جهانی (WTO) در سال ۲۰۰۷، بیش از پیش توسعه یافت. آمریکا و ویتنام همچنین در سال ۲۰۰۷ به چارچوب توافقنامه تجارت و سرمایهگذاری (TIFA) دست یافتند. ویتنام اخیراً با ۱۷.۵ میلیارد دلار واردات کالا در سال ۲۰۱۱، بیست و ششمین شریک بزرگ واردات کالای آمریکا بوده و با ۳.۷ میلیارد دلار صادرات کالا در سال ۲۰۱۰، چهل و پنجمین بازار بزرگ صادراتی آمریکا محسوب میشد. ویتنام به همراه شش شریک دیگر در حال حاضر در مذاکرات مشارکت ترنس-پسیفیک (TPP) با آمریکا حضور دارد.
رشد تجارت دوجانبه با چالشها و مشکلاتی نیز همراه بوده است، از جمله پروندههای ضد دامپینگ، حقوق کارگران، اقتصاد غیربازار، حفاظت از حقوق مالکیت معنوی (IPR) و سیاست نرخ ارز ویتنام.
تاریخچه
فرآیند عادیسازی (۱۹۷۵- ۲۰۰۰)
پس از پایان جنگ ویتنام در سال ۱۹۷۵، آمریکا و ویتنام بیش از دو دهه هیچ رابطه اقتصادی نداشتند. واشنگتن تحریم تجاری ریچارد نیکسون در سال ۱۹۶۴ را به تمام ویتنام گسترش داد و کلیه فعالیتهای تجاری دوجانبه ممنوع شد. تلاشهای مشترک دولتهای رونالد ریگان و جورج اچ. دابلیو. بوش برای یافتن سربازان آمریکایی مفقودالاثر (MIA) زمینه را برای عادیسازی روابط تجاری دوجانبه میان دو ملت در دولت کلینتون فراهم کرد. در ۳ فوریه ۱۹۹۴، رئیسجمهور بیل کلینتون دستور لغو تحریم تجاری آمریکا علیه ویتنام را صادر کرد. سه سال بعد، در سال ۱۹۹۷، پیت پیترسون به عنوان اولین سفیر آمریکا در ویتنام از سال ۱۹۷۵ منصوب شد. دو دولت در ۱۳ ژوئیه ۲۰۰۰ اولین توافقنامه تجاری دوجانبه (BTA) را امضا کردند.
توافقنامهها و چارچوبهای کلیدی تجارت (۲۰۰۱-۲۰۱۲)
- توافقنامه تجارت دوجانبه آمریکا و ویتنام (BTA): این توافقنامه بین سالهای ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۰ توسط نماینده ارشد ویتنام، نگوین دین لونگ، و جو دیموند از دفتر نماینده تجاری آمریکا (USTR) مذاکره شد. BTA در ۱۴ ژوئیه ۲۰۰۰ با حضور و شهادت رسمی بیل کلینتون که به تازگی از کمپ دیوید رسیده بود، امضا شد.
- توافقنامه BTA در مراسمی در کاخ بلر با حضور معاون نخستوزیر نگوین تان دونگ، وزیر تجارت وو خوان و نماینده تجاری آمریکا رابرت زولیک در ۱۰ دسامبر ۲۰۰۱ اجرایی شد. BTA وضعیت «وضعیت عادیسازی تجاری مشروط» (MFN)، که به عنوان «روابط عادی تجاری» (NTR) نیز شناخته میشود، را به ویتنام اعطا کرد. در ۲۹ دسامبر ۲۰۰۶، رئیسجمهور جورج دبلیو. بوش وضعیت روابط عادی تجاری دائمی (PNTR) را به ویتنام اعطا کرد که بخشی از الحاق ویتنام به سازمان تجارت جهانی (WTO) بود. روابط تجاری دوجانبه از زمان امضای BTA سریعتر توسعه یافته است. دولت آمریکا سالانه ۴ تا ۵ میلیون دلار برای حمایت از اصلاحات اقتصادی ویتنام تصویب کرده است.
- چارچوب و توافقنامه تجارت و سرمایهگذاری آمریکا و ویتنام (TIFA): الحاق ویتنام به WTO به عنوان ۱۵۰مین عضو، فرآیند رسیدگی به مسائل اصلاحات اقتصادی و قانونی در مذاکرات چارچوب تجارت و سرمایهگذاری آمریکا و ویتنام (TIFA) را تسریع بخشید. دو دولت در سال ۲۰۰۷ TIFA را نهایی کردند. از آن زمان، نمایندگان آمریکا و ویتنام به طور منظم تحت TIFA برای بحث در مورد روند اجرای تعهدات WTO ویتنام ملاقات کردهاند.
- مشارکت ترنس-پسیفیک (TPP): در سال ۲۰۱۰، آمریکا به همراه شش شریک دیگر (برونئی دارالسلام، شیلی، مالزی، نیوزیلند، پرو و سنگاپور) مذاکرات برای یک توافقنامه تجارت آزاد منطقهای مشارکت ترنس-پسیفیک (TPP) را آغاز کردند. آمریکا به دنبال «توسعه یک توافقنامه تجاری منطقهای سطح بالا و قرن بیست و یکمی است که از ایجاد و حفظ مشاغل در ایالات متحده حمایت کرده و رشد اقتصادی را ارتقا دهد». هدف TPP تبدیل شدن به یک پلتفرم بالقوه برای «ادغام اقتصادی در سراسر منطقه آسیا و اقیانوسیه است که منافع اقتصادی ایالات متحده و ویتنام را پیش میبرد». آگاهی از TPP در میان محافل سیاسی و تجاری ویتنام در طول بحران اقتصادی ویتنام (۲۰۰۸-۲۰۱۳) افزایش یافته و منجر به فشار قویتر دولت ویتنام برای عضویت در آن شده است.
ارقام تجاری
تجارت آمریکا با ویتنام (از ۱۹۹۲-۲۰۱۱)
جدول ۱: تجارت آمریکا با ویتنام (از ۱۹۹۲–۲۰۱۱) (به میلیون دلار)
تجارت کل آمریکا و ویتنام (۲۰۰۱-۲۰۱۱)
ارقام تجاری آمریکا و ویتنام با تولید ناخالص داخلی سرانه ویتنام همگام بودهاند (به نمودار ۱ مراجعه کنید).
محصولات تجاری آمریکا و ویتنام (۲۰۰۹)
(به نمودار ۲ مراجعه کنید).
مسائل تجاری
رشد تجارت دوجانبه میان آمریکا و ویتنام با بسیاری از مسائل و مشکلات نیز همراه بوده است. در طول درخواست ویتنام برای برنامه سیستم اولویتبندی تعمیمیافته (GSP) آمریکا و مذاکره برای معاهده سرمایهگذاری دوجانبه (BIT) با آمریکا، دولت آمریکا در پذیرش درخواست ویتنام و نهایی کردن BIT با ویتنام تردید داشته است. افزایش سریع واردات کالاهای خاص از ویتنام (مانند پوشاک، فیله ماهی منجمد) منجر به ایجاد یک برنامه نظارت بر واردات بحثبرانگیز در آمریکا و صدور رأی ضد دامپینگ علیه ویتنام شده است.
کنگره ۱۱۱ام آمریکا «حقوق کارگران، تعیین ویتنام به عنوان یک اقتصاد غیربازار، حفاظت از حقوق مالکیت معنوی (IPR) و سیاست نرخ ارز ویتنام» را به عنوان برجستهترین مسائل اقتصادی که بر روابط میان آمریکا و ویتنام تأثیر میگذارند، در نظر گرفته است. دو دولت اکنون به دنبال حل مسائل پیشین در دیدارهای اخیر تحت TIFA هستند.
جستارهای وابسته
- روابط ایالات متحده و ویتنام
- ویتنام - مسیر جدید اقتصاد - نگوین دین لونگ - انتشارات آمازون کیندل - منتشر شده در فوریه ۲۰۲۲
منابع
پیوندهای خارجی
- توافقنامه تجارت دوجانبه برای عادیسازی روابط تجاری با ویتنام: متن توافقنامه
- اداره تجارت بینالملل، وزارت بازرگانی
- شورای تجاری آمریکا و ویتنام
- سفارت ایالات متحده در هانوی
- دفتر بازرگانی ویتنام در ایالات متحده آمریکا
- اتاق بازرگانی آمریکا در ویتنام
روابط تجاری دوجانبه
- روابط ایالات متحده و ویتنام
- تجارت خارجی ویتنام