در یک نگاه
سراپیو ریس اورتیز (۱۴ نوامبر ۱۸۲۲ – ۶ نوامبر ۱۹۰۰) حقوقدان، استاد دانشگاه، فرمانده و سیاستمدار بولیویایی بود. او در سال ۱۸۷۹، پس از مرگ پدرو خوسه ده گرا و غیبت طولانی ایلاریون داسا، بهعنوان رئیسجمهور موقت بولیوی فعالیت کرد و بعدها از ۱۸۸۸ تا ۱۸۹۲ نهمین معاون رئیسجمهور این کشور بود.
رییس اورتیز از اعضای حزب محافظهکار بود و در دولت آنیستو آرسه، در کنار خوزه مانوئل دل کارپیو، معاون دوم رئیسجمهور را بر عهده داشت. مسیر سیاسی او از آموزش و حقوق آغاز شد، اما بحرانهای مرزی با شیلی و تحولات داخلی بولیوی او را به یکی از چهرههای مهم تاریخ سیاسی این کشور تبدیل کرد.
- حقوقدان و استاد ادبیات
- وزیر آموزش، امور خارجه و چند وزارتخانه دیگر
- رئیسجمهور موقت بولیوی در ۱۸۷۹
- معاون دوم رئیسجمهور در دوره آنیستو آرسه
- عضو هیئت حاکمهای که لاپاز را به پایتختی تثبیت کرد
اوایل زندگی و آغاز فعالیت حرفهای
تحصیلات
اورتیز در ۱۴ نوامبر ۱۸۲۲ در کوروئیکو به دنیا آمد. تحصیلات اولیه خود را در ۱۸۳۵ در کالج علوم دینی لاپاز به پایان رساند و در ۱۸۴۳ عنوان دکترای حقوق گرفت. پس از آن، ابتدا در کالج علوم لاپاز مسئولیت اداری یافت و سپس در اورورو به تدریس ادبیات پرداخت.
در ۱۸۴۴، پس از تکمیل دوره ادبی، به نوشتن روی آورد و در جایجای فعالیتهای ادبی خود به موضوعات ملی توجه نشان داد؛ از جمله متنی ستایشی درباره نبرد اینگاوی و قهرمان آن، ژنرال خوسه بالیویان.
ورود به سیاست
رییس اورتیز در ۱۸۶۱ سروان دستهٔ دانشجویی گارد ملی لاپاز بود و بعدها به درجه سرهنگ دوم رسید. از ۷ مه ۱۸۶۲ نیز فرمانده نخست ستون مدنی شد.
در سالهایی که نهادهای جمهوری بولیوی در حال تثبیت بود، در دولت خوزه ماریا ده آچا از ۱۸۶۲ تا ۱۸۶۳ وزارت آموزش عمومی و امور مذهبی را بر عهده گرفت. در ۱۸۶۴، پیش از آنکه فرماندار بخش لاپاز شود، وزارت کشور، امور مذهبی و امور خارجه را نیز اداره کرد.
در دسامبر همان سال، وقتی هواداران مانوئل ایسیدورو بلخو و ماریانو ملگاريخو آچا را برکنار کردند، رییس اورتیز به تبعید رفت. او پس از تبعید، در سواحل پرو به وکالت پرداخت و در ۱۸۷۱، همزمان با برکناری ملگاريخو در انقلابی گسترده به رهبری فرمانده ارتش آگوستین مورالس، به بولیوی بازگشت.
در سال بازگشتش، رییس اورتیز رئیس شعبه دیوان دادگستری لاپاز شد. از ۱۸۷۲ تا ۱۸۷۴ در شهر کاراکولس وکالت کرد، سپس به نمایندگی مجلس رسید و بعد ریاست کنگره را بر عهده گرفت. همان کنگره ملی او را رئیس شورای دولت نیز منصوب کرد.
ریاست موقت بولیوی
تنشها با شیلی
رییس اورتیز در تصمیم قانونگذاران برای اجرای قانون ۱۴ فوریه ۱۸۷۸ مشارکت داشت؛ قانونی که بر اساس آن از شرکت نیترات و راهآهن آنتوفاگاستا، به ازای هر کینتال نیترات صادراتی، ده سنت مالیات گرفته میشد.
این تصمیم اعتراض دولت شیلی و شرکت شیلیایی را برانگیخت. شرکت نیترات و راهآهن آنتوفاگاستا با مالیات مخالفت کرد، از پرداخت آن خودداری نمود و از دولت شیلی درخواست حمایت کرد. پس از مذاکرات دیپلماتیک با شیلی، دولت بولیوی در ۸ نوامبر ۱۸۷۸ اجرای این مالیات را به حالت تعلیق درآورد.
در ۱۷ دسامبر همان سال، ایلاریون داسا به رییس اورتیز دستور داد از طریق وزارت امور خارجه به فرماندار کوبیخا ابلاغ کند تا به مدیر شرکت نیترات و راهآهن آنتوفاگاستا اعلام کند که دریافت مالیات اجرا میشود. دیپلماتهای شیلی در لاپاز پرداخت چنین مالیاتی را قاطعانه نپذیرفتند. پس از آن، داسا دستور توقیف داراییهای شرکت را داد؛ اقدامی که پیمان مرزی میان بولیوی و شیلی را نقض میکرد، زیرا در آن پیمان آمده بود به مدت بیستوپنج سال هیچ مالیاتی بر شرکتها یا اشخاص شیلیایی وضع نشود.
مأموریت در لیما و کنارهگیری داسا از قدرت اجرایی
داسا رییس اورتیز را به وزارت دادگستری، آموزش و امور مذهبی گماشت و او در ۱۸۷۹ وزارت امور خارجه را نیز بر عهده گرفت. در ۹ فوریه همان سال، داسا او را با مأموریتی ویژه به لیما فرستاد تا اتحاد مخفی ۱۸۷۳ میان بولیوی و پرو را عملی کند.
رییس اورتیز در ۱۶ فوریه به لیما رسید. در همان زمان، خواکین گودوی، وزیر مختار شیلی در لیما، دوباره با رئیسجمهور پرو، ماریانو ایگناسیو پرادو، دیدار کرد تا دلیل مأموریت فرستاده فوقالعاده بولیوی را جویا شود. در آن دیدار، پرادو وجود پیمان اتحاد پرو و بولیوی در ۱۸۷۳ را برای او آشکار کرد. با این حال، پرو ترجیح داد به جای ورود مستقیم به جنگ، میانجیگری کند و هیئتی ویژه به ریاست دن خوزه آنتونیو لاواله را برای حل بحران فرستاد.
در ۱۸ فوریه، در چیچیلایا و در کرانه دریاچه تیتیکاکا، رییس اورتیز نسخه رسمی اولتیماتوم شیلی را دریافت کرد. سپس در پونو سوار قطار شد و به مولیندو رفت تا خبر را هرچه سریعتر به دولت برساند. سرانجام بولیوی به شیلی اعلام جنگ داد و پرو نیز، به اتکای پیمان مخفی ۱۸۷۳، وارد درگیری شد؛ بدینترتیب جنگ اقیانوس آرام آغاز گردید.
در آوریل همان سال، داسا تصمیم گرفت فرماندهی ارتش بولیوی را شخصاً بر عهده بگیرد و قدرت اجرایی را به شورای وزیرانی بسپارد که پدرو خوسه ده گرا ریاست آن را بر عهده داشت. رییس اورتیز عضو این شورا بود و پس از مرگ ناگهانی گرا در سپتامبر همان سال، ریاست آن را بر عهده گرفت. به این ترتیب، او تا ۲۸ دسامبر ۱۸۷۹، یعنی تا سرنگونی داسا به دست اولادیسلائو سیلوا، رئیسجمهور موقت بولیوی بود.
معاونت ریاستجمهوری بولیوی
معاون دوم رئیسجمهور
رییس اورتیز از ۱۸۸۸ تا ۱۸۹۲، در دوره ریاستجمهوری آنیستو آرسه، معاون دوم رئیسجمهور بولیوی بود. او در ۱۸۹۱ بار دیگر وزارت امور خارجه را بر عهده گرفت.
در ۱۸۹۳، رییس اورتیز رئیس هیئت فوقالعادهای شد که به شهر پونو فرستاده شد تا بقایای پیکر ژنرال خوسه بالیویان را به بولیوی منتقل کند.
هیئت حاکمه و درگذشت
در ۱۸۹۶، دولت سورو فرناندز آلونسو فرمانداری لاپاز را به او سپرد. با آنکه رییس اورتیز عضو حزب محافظهکار بود، پس از پیروزی انقلاب فدرال ۱۸۹۹، در کنار خوزه مانوئل پاندو و ماکاریو پینییا به عضویت هیئت حاکمه درآمد.
این هیئت در نهایت لاپاز را بهعنوان پایتخت بولیوی تثبیت کرد. در ۲۴ اکتبر ۱۸۹۹، پس از برگزاری رأیگیری مشخص شد که پاندو باید تنها رئیسجمهور کشور باشد و هیئت حاکمه منحل شد.
رییس اورتیز کمتر از یک سال پس از انحلال هیئت، در ۶ سپتامبر ۱۹۰۰ و در سن ۷۷ سالگی درگذشت.