سمم (Sememe) واحد معنایی زبان است که مشابه مورفم عمل میکند. این مفهوم در نشانهشناسی ساختاری اهمیت دارد. سم (Seme) کوچکترین واحد معنایی است که ویژگیهای یک سمم را مشخص میکند.
سمم میتواند معادل معنایی یک مورفم باشد، مانند پسوند جمعساز -s در انگلیسی که ویژگی جمع را منتقل میکند. همچنین، یک سمم میتواند نمایانگر انتزاعی افعال حرکتی مانند اسکی کردن، غلتیدن یا پرش باشد.
انواع سممها
- دلالتی ۱: معنا اصلی، مانند "سر" به معنای بخشی از بدن.
- دلالتی ۲: معنا ثانویه بر اساس شباهت، مانند "سر" به معنای بخش جلویی کشتی.
- ایهامدار ۱: مشابهت عملکردی، مانند استفاده از "سر" برای مقامهای مدیریتی.
- ایهامدار ۲: عاطفی، مانند معنا در کلمه "عسل".
- ایهامدار ۳: ارزشیابی، مانند معنا در کلمه "دزدکی".
تمایز بین این دستهها در تعریف هممعنایی و تفاوت بین هممعناها و شبههممعناها نقش کلیدی دارد.