قزقاپان: آرامگاه صخرهای اسرارآمیز
قزقاپان یا کیزقاپان (به کردی: ئهشكهوتي قزقاپان) آرامگاهی صخرهای در نزدیکی غار زارزی در کردستان عراق است. این مکان با سه حجره تدفین، هر کدام با گوری تراشیدهشده در گوشه چپ، از طریق حجره مرکزی قابل دسترسی است. ورودی آن حدود ۸ متر بالاتر از سطح زمین قرار دارد.
نام «قزقاپان» ریشه در زبانهای مختلف دارد. در کردی، «کچ» به معنای دختر است که پس از حمله مسلمانان در قرن هفتم میلادی به «قز» تبدیل شد. در فارسی، «قاپان» از ریشه «قاپیدن» (دزدیدن) مشتق شده و بهطور کلی «قزقاپان» به معنای «دختردزدها» تفسیر میشود. داستانی معروف درباره این مکان میگوید مردی دختری اشرافی را ربود و او را به این غار برد و با او ازدواج کرد. آنها سالها در آنجا زندگی کردند و پس از مرگ، در همان جا دفن شدند.
تاریخ و معماری
تاریخ دقیق ساخت قزقاپان مشخص نیست، اما محققان آن را به دورههای ماد، هخامنشی، سلوکی و اشکانی نسبت میدهند. باور عمومی بر این است که این آرامگاه توسط مادها ساخته شده است. نمادهای موجود در آن به میتراییسم اشاره دارد، آیینی که میترا در آن ایزد برتر مادها بود. برخی پژوهشگران مانند ایگور دیاکونوف معتقدند این آرامگاه برای هووخشتره (کیاکسارس)، حاکم ماد، ساخته شده است.