خوزه ماریا مارتینز-هیدالگو ای تران
خوزه ماریا مارتینز-هیدالگو ای تران، دریانورد، افسر نیروی دریایی و پژوهشگر تاریخ دریا اهل اسپانیا بود. او در ۱۱ دسامبر ۱۹۱۳ در ساما ده لانگرائو به دنیا آمد و در ۷ فوریه ۲۰۰۵ در بارسلون درگذشت.
مسیر حرفهای او از نیروی دریایی بازرگانی آغاز شد؛ سپس به نیروی دریایی اسپانیا پیوست و در سال ۱۹۵۸ به عنوان مدیر موزه دریانوردی بارسلون منصوب شد. او تا زمان بازنشستگی در سال ۱۹۸۳ در این جایگاه ماند و نقش مهمی در توسعه و اعتباربخشی به این موزه ایفا کرد.
زندگینامه و سوابق حرفهای
مارتینز-هیدالگو در دوران مدیریت خود بر موزه دریانوردی بارسلون، سالها درباره کشتیهای تاریخی، بهویژه کشتیهای دوران کلمب و نبرد لپانتو پژوهش کرد. او با گردآوری اسناد و منابع پراکنده، زمینهای علمی برای بازسازی دقیق کشتیهای تاریخی فراهم آورد.
یکی از مهمترین دستاوردهای او کمک به ساخت نسخه بازسازیشده کشتی گلئال، همان کشتی پرچمدار دون ژوان اتریش در نبرد لپانتو بود. این نبرد در سال ۱۵۷۱ در خلیج کورینت میان نیروهای اتحاد مقدس و عثمانی رخ داد. نسخه بازسازیشده کشتی در سال ۱۹۶۵ ساخته شد و در سال ۱۹۷۱، همزمان با صدمین سالگرد ساخت نسخه اصلی، تکمیل شد.
در سالهای ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۸، او در انتقال و بازسازی جایگاه موزه دریانوردی بارسلون در دوره گذار اسپانیا به دموکراسی نیز نقش داشت. بعدها در سال ۱۹۹۳، نهادهای مرتبط با میراث دریایی بارسلون شکل تازهای به خود گرفتند و مسیر موزه وارد مرحلهای نو شد.
پس از بازنشستگی، مارتینز-هیدالگو با حمایت نیروی دریایی اسپانیا و مؤسسه تاریخ و فرهنگ دریایی این کشور، پژوهش خود را بر کشتیهای مشهور کریستف کلمب متمرکز کرد. مطالعات او پایهای برای ساخت نسخههای دقیق کشتیهای سانتا ماریا، لا پینتا و لا نینیا شد؛ کشتیهایی که با سفرهای کشف قاره آمریکا پیوند دارند.
او همچنین با خاویر پاستور کیهادا در پروژهای درباره «کوکا ده ماتارو» همکاری کرد و کتابخانه شخصی خود را به مرکز ملی مطالعات دریایی اهدا کرد؛ مرکزی که خود نیز از اعضای آن بود.
آثار و نوشتهها
- کشتیهای کلمب؛ اثری درباره جزئیات ساخت، کاربرد و بازسازی کشتیهای سده پانزدهم، منتشرشده به زبان انگلیسی در سال ۱۹۶۶.
- کشتیهای دوران کشف و مردان آن عصر؛ پژوهشی درباره کشتیها و دریانوردان عصر اکتشاف، منتشرشده در ویرایشهای مختلف بین سالهای ۱۹۹۱ و ۱۹۹۲.
- دایرهالمعارف عمومی دریا؛ مجموعهای گسترده در ۹ جلد که میان سالهای ۱۹۵۷ تا ۱۹۹۲ منتشر شد.
- واژهنامه دریانوردی؛ شامل معادلهای انگلیسی و فرانسوی، منتشرشده در چند ویرایش بین سالهای ۱۹۷۷ تا ۲۰۰۲.
- واژهنامه دریایی کاتالان ـ اسپانیایی و اسپانیایی ـ کاتالان؛ اثری تخصصی برای علاقهمندان به اصطلاحات دریانوردی.
- لپانتو: نبرد، کشتی گلئال، یادها، یادگارها و غنایم؛ پژوهشی درباره یکی از مهمترین نبردهای دریایی تاریخ اروپا.
- موزه دریانوردی بارسلون؛ اثری درباره تاریخچه، مجموعهها و جایگاه موزه.
- تاریخ و افسانه سوزن مغناطیسی؛ بررسی نقش اسپانیاییها در پیشرفت ابزارهای دریانوردی.
جایگاه تاریخی
اهمیت مارتینز-هیدالگو فقط به مدیریت موزه محدود نمیشد. او میان دانش دریانوردی، تاریخنگاری و بازسازی کشتیهای قدیمی پیوند برقرار کرد و نشان داد که موزه میتواند فراتر از نمایش اشیاء، به مرکز پژوهش، آموزش و بازآفرینی میراث فرهنگی تبدیل شود.
کار مارتینز-هیدالگو نمونهای روشن از آن است که پژوهش دقیق تاریخی میتواند به ساخت دوباره خاطرههای فراموششده دریا کمک کند.
همچنین بخوانید
- موزه دریانوردی بارسلون
- کشتی گلئال
- باشگاه قایقرانی آرنیس ده مار