یوهان ایرِه (۳ مارس ۱۷۰۷ – ۱ دسامبر ۱۷۸۰) زبانشناس و تاریخنگار زبان سوئدی بود. او در لوند متولد شد و پس از درگذشت پدرش در ۱۷۲۰، تحت سرپرستی پدربزرگش، اسقف اعظم ماتیاس استکیوس، در اوپسالا پرورش یافت. ایرِه در دانشگاه اوپسالا تحصیل کرد و در ۱۷۳۰ مدرک مگیستر خود را دریافت نمود. سپس برای ادامه تحصیل به آکسفورد، لندن و پاریس رفت.
در ۱۷۳۴ به عنوان مدرس در اوپسالا مشغول به کار شد و در ۱۷۳۵ به سمت کتابدار کتابخانه دانشگاه منصوب گشت. از ۱۷۳۷ تا پایان عمر، استاد کرسی اسکایتیان در رشته بلاغت و حکومت بود. ایرِه در ۱۷۵۵ به عضویت آکادمی سلطنتی ادبیات سوئد درآمد و دبیر انجمن سلطنتی علوم سوئد در اوپسالا شد.
دستاوردها
ایرِه نخستین دانشمندی بود که به تغییرات آوایی زبانهای ژرمنی پی برد؛ پدیدهای که بعدها توسط راسموس رَسک و یاکوب گریمم توسعه یافت و به نام قانون گریمم شناخته شد. او در ۱۷۶۹ نخستین فرهنگ ریشهشناختی زبان سوئدی را تالیف کرد که ریشه کلمات سوئدی را در اشکال کهن این زبان بررسی و با زبانهای دیگر مقایسه مینمود.
از دیگر آثار مهم او میتوان به تحقیقاتش بر روی کدکس آرجنتئوس، دستنوشته گوتیکی در کتابخانه دانشگاه اوپسالا، اشاره کرد. ایرِه ثابت کرد که این متن با ترجمه کتاب مقدس به زبان گوتیک توسط اسقف وولفیلا یکسان است.
آثار منتخب
- Utkast till föreläsningar öfwer swenska språket, ۱۷۴۵
- Glossarium Suiogothicum, ۱۷۶۹
- Swenskt dialect lexicon, ۱۷۶۶