آیوتوبا: کرم قفسی کامبرین

آیوتوبا چنگجیانگensis

آیوتوبا (Iotuba chengjiangensis) که گاهی به اشتباه «لوتوبا» (Lotuba) نوشته می‌شود، کرمی متعلق به دوره کامبرین با قدمت ۵۱۵ میلیون سال است که فسیل‌هایش در زیست‌بوم چنگجیانگ یافت شده‌اند. این جانور در ابتدا به عنوان یک فورونیدا (نوعی کرم شلاقی) تفسیر شد؛ اما امروزه دانشمندان آن را یک کرم قفسی حلقه‌دار می‌دانند که به خانواده‌های فلابلگری‌دا (Flabelligeridae) و آکروسیریدا (Acrocirridae) وابستگی دارد. ژانگ و همکارانش، این دو خانواده را در یک ابرخانواده جدید به نام فلابلگروئیده (Flabelligeroidea) دسته‌بندی کرده‌اند.

آناتومی و ساختار بدن

طول آیوتوبا حدود چند سانتی‌متر و عرض آن نیم سانتی‌متر بوده است. از درون، این کرم دارای یک لوله گوارشی سراسری است که دو لوله بودیناژشده (کشیده و قطعه‌قطعه شده) در دو طرف آن قرار دارند؛ این ساختارها به عنوان نفری‌دیا (معادل کلیه‌ها) شناخته می‌شوند. سطح بدن (تنه) با پاپیلاهای مخروطی و ریز (میکروسپین‌ها) تزئین شده است. «سر» این جانور دارای جفت شاخک و آبشش‌های نعل‌اسبی‌شکل است و می‌تواند به درون بدن کشیده شود؛ این بخش توسط یک قفسه از خارها احاطه شده که به عنوان کائتا (موهای ظریف حلقه‌داران) عمل می‌کنند و دقیقاً مشابه ساختار کرم‌های قفسی فلابلگری‌دا هستند.

تاریخچه تفسیر و دسته‌بندی

تفسیر اولیه درباره آیوتوبا، آن را به عنوان یک فورونیدا معرفی می‌کرد؛ چرا که تنها نمونه در دسترس آن زمان، به اشتباه دارای روده U شکل و شاخک‌ها فرض شده بود. البته این تفسیر خیلی زود زیر سؤال رفت. همان نویسنده، هولوتایپ (نمونه اصلی) را مستقلاً «ئوفورونیس» (Eophoronis) نیز نام‌گذاری کرد؛ اما از آنجا که هیچ‌یک از این نام‌گذاری‌ها شامل تشخیص دقیق نبودند، بر اساس قوانین بین‌المللی نام‌گذاری جانورشناسی، این نام‌ها تا زمان تعریف رسمی توسط ژانگ و همکارانش در سال ۲۰۲۳ نامعتبر بودند.

مقایسه‌های پیشین با کرم‌های اکتایسوزوآ مانند «لویزیلا» (Louisella)، بر اساس ساختار ناحیه قدامی و سایر جزئیات ریخت‌شناسی، کاملاً رد شده‌اند. در عوض، این جانور به کرم‌های حلقه‌دار شکل سرتوس (cirratuliform) و به طور ویژه به خانواده فلابلگری‌دا پیوند داده شده است؛ تفسیری که در بستر فیلوژنتیک، با داده‌های ریخت‌شناسی و مولکولی همخوانی کامل دارد.

محل کشف

فسیل‌های آیوتوبا در زیست‌بوم چنگجیانگ گزارش شده‌اند. همچنین احتمال می‌رود نمونه‌هایی از آن در لاشستت (Lagerstätte) های‌یان نیز وجود داشته باشد.