هانس اشپمن (۲۷ ژوئن ۱۸۶۹ – ۹ سپتامبر ۱۹۴۱)، زیستشناس آلمانی، به خاطر کشف القای جنینی در سال ۱۹۳۵ برنده جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی شد. او با استفاده از تکنیکهای میکروجراحی، نشان داد که بخشهای مختلف جنین میتوانند رشد سلولها به بافتها و اندامها را هدایت کنند. این کشف با مشارکت هیلده مانگولد، دانشجوی او، انجام شد.
زندگینامه
اشپمن در اشتوتگارت متولد شد و پس از گذراندن دورههای نظامی و کتابفروشی، به تحصیل پزشکی در دانشگاه هایدلبرگ پرداخت. او تحت تأثیر گوستاو وولف، به مطالعه تکوین جنینی در سمندرها روی آورد. در ۱۸۹۲ با کلارا بایندِر ازدواج کرد و چهار فرزند داشت.
در دانشگاه ورتسبورگ، زیر نظر تئودور بووری، به تحقیق در زمینه تبارشناسی سلولها پرداخت. در زمستان ۱۸۹۶، کتاب «پلاسم ژرمینال» آگوست وایزمن الهامبخش او برای آزمایشهای تکوینی شد.
آزمایشهای کلیدی
اشپمن با استفاده از تکنیکهای میکروجراحی، سلولهای جنین را با رشتههای مو جدا کرد و نشان داد که نصف جنین میتواند به یک جنین کامل تبدیل شود. این آزمایشها نظریه پیشساختهگرایی را رد کرد و مفهوم میدان مورفوژنتیک را تقویت نمود.
در دهه ۱۹۲۰، با جابجایی گره اولیه (Primitive knot) بین جنینها، وجود مراکز سازماندهنده را اثبات کرد که قادر به القای رشد اندامها هستند.
جنجالها و میراث
با وجود دستاوردهای علمی، اشپمن به دلیل حمایت از ناسیونال سوسیالیسم و مناقشات بر سر مالکیت فکری هیلده مانگولد، مورد انتقاد قرار گرفته است. با این حال، کتاب او «تکوین و القای جنینی» (۱۹۳۸) همچنان مرجع مهمی در این حوزه است.