اکسایش گانم چیست؟
در شیمی آلی، اکسایش گانم (Ganem oxidation) یک واکنش نامدار است که امکان آمادهسازی ترکیبات کربونیل را از هالیدهای آلکیلی نوع اول یا دوم فراهم میکند. این تبدیل با استفاده از اکسیدهای تریآلکیلآمین، مانند اکسید N-متیلمورفولین یا اکسید تریمتیلآمین انجام میشود.
مکانیسم واکنش
درست مانند سایر واکنشهای اکسایش کاتالیزوریِ اکسوآمونیم، اتم اکسیژنِ دارای بار منفی در مولکول اکسید تریآلکیلآمین، هالید آلکیلی را از طریق مکانیسم SN2 مورد حمله قرار میدهد و هالید را به عنوان گروه ترکننده بیرون میراند. سپس یک تریآلکیلآمین، اتم کربن آلفا را پروتونزدایی میکند؛ جفت الکترونِ آزادشده به سمت اتم اکسیژن شیفت میکند و اکسیژن نیز جفت الکترونِ مازاد خود را به اتم نیتروژن منتقل میکند. این فرایند، کربونیل مطلوب و همچنین تریآلکیلآمینِ پیشتر اشارهشده را تولید میکند.
این واکنش در واقع نسخه ارتقایافته پروتکل اکسایش کورنبلوم است که در ابتدا با استفاده از دیمتیل سولفوکساید (DMSO) یا اکسید پیریدین-N به عنوان هستهدوست توسعه یافته بود.
کاربردهای اکسایش گانم
از این واکنش به عنوان یک مرحله میانی در سنتز کامل مولکول (−)-اوکیلاکتومایسین استفاده شده است که در آن، یک هالید آلکیلی نوع اول به آلدهید تبدیل میشود.
منابع
- واکنشهای نامدار (Name reactions)