زبانهای چامی، که با نامهای آچه-چامی و آچهای-چامی نیز شناخته میشوند، گروهی از ده زبان هستند که در مناطق مختلفی از جمله آچه (سوماترا، اندونزی) و بخشهایی از کامبوج، تایلند، ویتنام و جزیره هاینان چین تکلم میشوند. این زبانها زیرگروهی از خانواده مالایو-پلینزیایی در دسته آسترونزیایی هستند.
نیای این زیرخانواده، پروتو-چامی، با فرهنگ سا هوین مرتبط است. گویشوران این زبان از فرمоза (تایوان امروزی) به منطقهای که امروزه ویتنام نامیده میشود، مهاجرت کردند.
پراکندگی زبانی
پس از زبان آچهای با ۳.۵ میلیون گویشور، زبانهای جارایی و چامی به ترتیب با حدود ۲۳۰,۰۰۰ و ۲۸۰,۰۰۰ گویشور در کامبوج و ویتنام، پرگویشورترین زبانهای چامی هستند. زبان تسات با تنها ۳,۰۰۰ گویشور، شمالیترین و کمگویشورترین زبان این گروه است.
تاریخ و ادبیات
زبان چامی قدیمیترین تاریخ ادبیات را در میان زبانهای آسترونزیایی دارد. کتیبه دونگ ین چائو، نوشته شده به چامی کهن، به اواخر قرن چهارم میلادی بازمیگردد.
تماس طولانیمدت با زبانهای باهناری (شاخهای از خانواده آستروآسیایی) باعث شده است که این دو گروه زبانی واژگان مشترکی داشته باشند.
طبقهبندی
گراهام تورگود طبقهبندی زیر را برای زبانهای چامی ارائه کرده است:
- آچهای
- چامی ساحلی
- هارویی
- چامی
- چامی غربی
- چامی شرقی
- چامی مرتفعات
- راد-جارایی
- راد
- جارایی
- چرو-شمالی
- چرو
- چامی شمالی
- راگلای
- تسات
- راد-جارایی