همهپرسی قانون اساسی و سن رایدهی دانمارک در سال ۱۹۵۳
در ۲۸ مه ۱۹۵۳، دانمارک شاهد همهپرسی مهمی بود که دو پیشنهاد کلیدی را به رای گذاشت: تصویب قانون اساسی جدید و کاهش سن رایدهی. هر دو پیشنهاد با رای مثبت اکثریت مواجه شدند و از ۵ ژوئن اجرایی شدند. نرخ مشارکت در رایگیری برای قانون اساسی ۵۹.۱٪ و برای سن رایدهی ۵۷.۱٪ بود.
قانون اساسی
بر اساس قانون اساسی قبلی دانمارک (۱۹۱۵ با اصلاحات ۱۹۲۰)، تصویب قانون اساسی جدید نیازمند سه مرحله بود: تصویب در پارلمان فعلی، برگزاری انتخابات پارلمانی جدید، و تصویب مجدد در پارلمان جدید. سپس، اکثریت رایدهندگان در همهپرسی با حداقل مشارکت ۴۵٪ باید آن را تأیید میکردند. همهپرسی ۲۸ مه ۱۹۵۳، آخرین مرحله این فرآیند بود و قانون اساسی جدید از ۵ ژوئن اجرایی شد.
تغییرات قانون اساسی جدید
- توارث تاج و تخت: امکان به ارث بردن تاج و تخت برای زنان فراهم شد، هرچند اولویت همچنان با برادران جوانتر بود. این تغییر باعث شد پرنسس مارگارت به عنوان وارث تاج و تخت انتخاب شود.
- پارلمانتیسم: اصل عدم امکان حکومت با اکثریت مخالف در پارلمان به صورت قانونی تثبیت شد.
- ساختار پارلمان: مجلس اعیان (Landstinget) منحل و تعداد اعضای مجلس عوام (Folketing) به ۱۷۹ نفر افزایش یافت.
- حقوق رایدهی: ممنوعیت رایدهی برای محکومان و فقیران برداشته شد و این موضوع به قوانین عادی واگذار شد.
- سن رایدهی: تعیین سن رایدهی به همهپرسیها واگذار شد.
- گرینلند: گرینلند به عنوان بخشی جداییناپذیر از دانمارک شناخته شد و حق انتخاب دو نماینده در پارلمان را یافت.
- همهپرسیها: امکان برگزاری همهپرسی برای اکثر قوانین با درخواست یک سوم پارلمان فراهم شد.
- حقوق مدنی: حقوق مدنی شهروندان افزایش یافت و نهاد بازرس پارلمان (Ombudsman) تأسیس شد.
- حاکمیت ملی: امکان واگذاری حاکمیت به نهادهای فراملی مانند اتحادیه اروپا با تصویب دو سوم پارلمان یا همهپرسی فراهم شد.
سن رایدهی
یکی از تغییرات پیشنهادی در قانون اساسی جدید، تعیین سن رایدهی از طریق همهپرسی بود. پیش از این، سن رایدهی ۲۵ سال بود. در همهپرسی ۱۹۵۳، رایدهندگان بین ۲۳ و ۲۱ سال به عنوان سن جدید رایدهی انتخاب کردند و ۳۰٪ رای به ۲۳ سال دادند که به تصویب رسید.