ریتوسماهارا (Ritusamhara)، منظومهای سانسکریت با شش بخش، هر کدام اختصاصیافته به یکی از فصول هند، شامل گرما، باران، پاییز، سرما، زمستان و بهار است. اگرچه این اثر معمولاً به کالیداس نسبت داده میشود، محققان معاصر این انتساب را زیر سؤال بردهاند. به گفته زیگفرید لینارد، احتمالاً این اثر توسط شاعری گمنام در فاصله زمانی بین آسواگهوسا (قرن اول میلادی) و کالیداس (قرن چهارم تا پنجم) سروده شده است.
کلمه «ریتو» به معنای فصل و «سماهارا» به معنای گردآوری است. بنابراین، ریتوسماهارا به عنوان «گردآوری فصول» یا «تسبیح فصول» ترجمه شده است. این منظومه با ۱۴۴ بیت در قالب آنوستوبه چاندا، فصول را از منظر واکنش عاشقان به طبیعت توصیف میکند. این تلفیق، اثری سرشار از احساس شرینگارا (عاشقانه) خلق کرده است.
زنان برای تسکین گرما، معشوقان خود را بر کمر بندهای ابریشمی یا سینههای معطرشان میخوابانند و با گلهای معطر، آنها را مست میکنند.
با وجود انتقاداتی به ضعف تخیل شاعرانه، برخی از محققان، تمرکز بر شرینگارا و تعادل بین عشق و طبیعت را از نقاط قوت اثر میدانند.
اقتباسها و ترجمهها
ریتوسماهارا به زبانهای مختلفی ترجمه شده است. از جمله ترجمههای انگلیسی توسط آر. اس. پاندیت (۱۹۴۷)، تامیلی توسط تی. ساتاسیوا آییر (۱۹۵۰)، و ماراتی توسط دنانجای بورکار (۲۰۱۲).