سواران دشت بنفش: رمانی که ژانر وسترن را دگرگون کرد
«سواران دشت بنفش» (Riders of the Purple Sage) یکی از آثار برجسته و تأثیرگذار زاین گری (Zane Grey) است که برای اولین بار در سال ۱۹۱۲ منتشر شد. این رمان به طور گستردهای به عنوان اثری کلیدی در شکلدهی به قالب و فرمت ژانر وسترن شناخته میشود و از آن به عنوان «محبوبترین رمان وسترن تمام دوران» یاد شده است.
داستان رمان
این اثر داستانی جذاب درباره سه شخصیت اصلی به نامهای برن ونترز، جین ویدرستین و جیم لاسیتر است. این شخصیتها به شیوههای مختلف با آزار و اذیت جامعه محلی مورمونها، به رهبری اسقف دایر و کشیش تال، در شهر خیالی کاتنوودز، یوتا، دست و پنجه نرم میکنند.
جین ویدرستین، که از خانواده مورمون است، به دلیل جذابیت، ثروت و دوستی با «غیرمورمونها» (Gentiles)، مورد خشم کشیش تال قرار میگیرد. او با دختری به نام فی الارکین، مردی به نام برن ونترز و مردی دیگر به نام جیم لاسیتر که استخدام کرده است، دوست میشود. کشیش تال، که خود دارای دو همسر است، قصد دارد جین را به عنوان همسر سوم خود به همراه املاک او به چنگ آورد.
داستان با موضوعاتی چون دزدی گاو و اسب، آدمربایی و درگیریهای مسلحانه گره خورده است.
محیط و زمان داستان
رمان در منطقه درههای جنوب یوتا و در سال ۱۸۷۱ رخ میدهد. مهاجرت گسترده مورمونها بین سالهای ۱۸۴۷ تا ۱۸۵۷ به عنوان پسزمینهای برای داستان عمل میکند. مورمونها در دهه ۱۸۳۰ در کرتلند، اوهایو زندگی میکردند، اما به دلیل محبوبیت نداشتن و آزار و اذیتها، به سمت غرب مهاجرت کردند.
نقطه دید
داستان از دیدگاه یک راوی ناشناس، سوم شخص و دانای کل روایت میشود. راوی وقایع، احساسات و افکار شخصیتها را، حتی زمانی که تنها هستند، گزارش میدهد. برای مثال: «در این شب، همان تنهایی قدیمی به سراغ ونترز آمد...»
شخصیتهای اصلی
- جین ویدرستین: صاحب و مدیر ثروتمند مزرعه بزرگ ویدرستین که توسط پدرش تأسیس شده است. او با مورمونها و غیرمورمونها ابراز همدردی میکند، که این امر او را با کشیش محلی درگیر میکند.
- برن ونترز: فردی غیرمورمون که در استخدام خانم ویدرستین است. در ابتدای داستان، او در وضعیت بسیار بدی قرار دارد و توسط مورمونهای محلی مورد آزار قرار میگیرد. با این حال، ونترز در استفاده از اسلحه و اسب مهارت بالایی دارد و مصمم است تسلیم نشود.
- جیم لاسیتر: یک هفتتیرکش که مأموریت مرموزی او را به کاتنوودز و نزد خانم ویدرستین کشانده است. او غیرمورمون است و هیچ اعتقادی جز راه و روش خود ندارد.
- بس/الیزابت ارن: بس توسط اولدرینگ و گروه راهزنانش بزرگ شده است و خاطره کمی از مادرش دارد. او به عنوان «سوار نقابدار» شناخته میشود.
- کشیش تال: تال «ازدواج چندهمسری» را اجرا میکند و خواهان ازدواج با جین ویدرستین است. او همچنین قصد دارد برن ونترز و لاسیتر را از شهر و منطقه بیرون کند.
دنباله رمان
«مسیر رنگینکمان» (The Rainbow Trail) که دنبالهای بر «سواران دشت بنفش» است و سرنوشت جین و لاسیتر و دخترخواندهشان را آشکار میکند، در سال ۱۹۱۵ منتشر شد. هر دو رمان به دلیل مخالفت قوی شخصیتهای اصلی با چندهمسری مورمونها قابل توجه هستند، اما در «مسیر رنگینکمان» این موضوع به شکلی صریحتر مورد بررسی قرار گرفته است. داستان هر دو کتاب حول محور قربانی شدن زنان در فرهنگ مورمونها میچرخد: اتفاقات «سواران دشت بنفش» بر مبارزه زنی مورمون متمرکز است که ثروت و جایگاه اجتماعی خود را فدا میکند تا از همسر دوم شدن رئیس کلیسای محلی اجتناب کند، در حالی که «مسیر رنگینکمان» مورمونهای متعصب قدیمی را با نسل در حال ظهور زنان مورمون که چندهمسری را نمیپذیرند و مردان مورمونی که به دنبال آن نیستند، مقایسه میکند.
اقتباسها
فیلمهای سینمایی
«سواران دشت بنفش» پنج بار به فیلم تبدیل شده است:
- اولین نسخه سینمایی، فیلم صامت «سواران دشت بنفش» (۱۹۱۸) با بازی ویلیام فارنوم در نقش لاسیتر و مری مرش در نقش جین.
- نسخه صامت دوم در سال ۱۹۲۵ با بازی تام میکس در نقش لاسیتر و میبل بالین در نقش جین.
- اولین نسخه صوتی در سال ۱۹۳۱ با بازی جورج اوبرایان در نقش لاسیتر و مارگوریت چرچیل در نقش جین.
- نسخه چهارم در سال ۱۹۴۱ با بازی جورج مونتگومری در نقش جیم لاسیتر و مری هاوارد در نقش جین.
- پنجاه و پنج سال بعد، فیلم تلویزیونی «سواران دشت بنفش» (۱۹۹۶) با بازی اد هریس در نقش لاسیتر و ایمی مدگان در نقش جین.
سایر رسانهها
در طول جنگ جهانی دوم، این رمان به دلیل تعصبات احتمالی علیه مورمونیسم، برای انتشار به عنوان کتاب کاغذی «نیروهای مسلح» (Armed Services Editions) که در اختیار سربازان آمریکایی قرار میگرفت، رد شد.
در سال ۱۹۵۲، دیل (Dell) نسخه کتاب کمیک این رمان را منتشر کرد (Dell # 372).
«سواران دشت بنفش» توسط آهنگساز کرگ باهلر و لیبرتیست استیون مارک کوهن به اپرا تبدیل شد. اولین اجرای جهانی آن در فوریه و مارس ۲۰۱۷ توسط اپرای آریزونا در توسان و فینیکس به روی صحنه رفت. این اپرا در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۷ به صورت سراسری از شبکه رادیویی WFMT در سری اپرای آمریکایی پخش شد و در سال ۲۰۱۸ از طریق اتحادیه پخش اروپا به صورت بینالمللی پخش گردید.
در فرهنگ عامه
«سواران دشت بنفش» الهامبخش تعداد زیادی اثر ادای احترام بوده است، از جمله:
- سه گروه مستقل وسترن نام «سواران دشت بنفش» را بر خود نهادهاند که یکی از آنها نام گروه کانتری راک «سواران جدید دشت بنفش» (New Riders of the Purple Sage) را الهام بخشید.
- داستان کوتاه علمی-تخیلی فیلیپ خوزه فارمر در سال ۱۹۶۷ با عنوان «دستمزد دشت بنفش» (Riders of the Purple Wage) و داستان کوتاه او در سال ۱۹۸۰ با عنوان «عنکبوتهای جادوی بنفش» (Spiders of the Purple Mage).
- یک سناریوی دو قسمتی برای بازی نقشآفرینی «سیاهچالها و اژدهایان» (Dungeons & Dragons) با عنوان «لاکپشتهای دشت بنفش» (Tortles of the Purple Sage) در مجله Dungeon Adventures شماره ۶ و ۷ (۱۹۸۷) منتشر شد.
بابلی اندرسون، رماننویسی که شخصیت اصلی رمان «تامیناکرز» (The Tommyknockers) اثر استیون کینگ در سال ۱۹۸۷ است، «سواران دشت بنفش» را یکی از رمانهای مورد علاقه خود ذکر میکند و اشاره دارد که نسخه او از این کتاب «تقریباً تا حد پاره شدن» خوانده شده است.