عبارت مورد نظر خود را بنویسید
شرمینوتوس (Cherminotus) نام یک سرده منقرضشده از مارمولکهای مراقب (monitor lizard) است که در اواخر دوره کرتاسه در مغولستان میزیسته. تنها گونه شناختهشده آن، C. longifrons، در سال ۱۹۸۴ کشف شد. این مارمولک کوچک، پوزهای کشیدهتر از خویشاوند زنده خود، مارمولک بیگوش، داشته و شباهت زیادی به آئولوسوروس (Aiolosaurus) دارد. ویژگی منحصربهفرد شرمنوتوس، داشتن تنها یک سوراخ در استخوان اشکی (lacrimal bone) است که نشاندهنده یک بازگشت تکاملی است.
زانابازار جونیور، دایناسوری بزرگ از خانواده تروودونتید، در کرتاسه پسین مغولستان میزیسته است. این جنس ابتدا به عنوان گونهای از سورورنیتوئیدز نامگذاری شد، اما در سال ۲۰۰۹ به عنوان جنس و گونهای مستقل شناخته شد. فسیل آن شامل جمجمه، مهرهها و اندام عقبی راست است و به افتخار زانابازار، رهبر معنوی بوداییان تبت، نامگذاری شده است.
لوهوئکوتیتان یک سرده منقرضشده از دایناسورهای تیتانوسور است که در دوره کرتاسه پسین در اسپانیا زندگی میکرد. تنها گونه شناختهشده این سرده، لوهوئکوتیتان پاندافیلاندی، در سال ۲۰۱۶ توصیف و نامگذاری شد. بقایای فسیلی این دایناسور در منطقه لو هوکو کشف شد و ویژگیهای منحصربهفردی مانند ساختار مهرهها و استخوانهای پنوماتیزه دارد.
آکیدنوگناتیدائه خانوادهای منقرضشده از تراپسیدهای تروسفال است که در دورههای پسین پرمین و اوایل تریاس در آفریقای جنوبی، روسیه و چین زندگی میکردند. این خانواده شامل گونههای بزرگجثهای مانند موشکورینوس و اولیویروسوکوس بود که احتمالاً گوشتخوار بودند. یکی از اعضای این خانواده، اوکامبرزیا، ممکن است سمی بوده باشد. آکیدنوگناتیدائها با جمجمههای محکم و دندانهای نیش بزرگ در فک بالا مشخص میشوند.
اومنوکولهایده (Umenocoleidae) خانوادهای منقرضشده از حشرات دیکتیوپتران است که متعلق به دوره کرتاسه میباشد. این حشرات به دلیل شباهت ظاهری به سوسکها، در ابتدا به اشتباه در دسته سوسکها طبقهبندی شدند. آناتومی خاص آنها، از جمله بالهای جلویی سختشده، احتمالاً برای زندگی در زیر پوست درختان و فضاهای تنگ سازگار شده بود.
پترولاکوسوروس، خزندهای منقرضشده از دوره کربنیفر پسین است که بهعنوان یکی از نخستین خزندگان دارای دو سوراخ گیجگاهی شناخته میشود. این خزنده کوچک و دراز، در پایه گروه دیاپسید قرار دارد که بعدها شامل تمام خزندگان مدرن، دایناسورها و خزندگان منقرضشدهای مانند پلسیوسورها میشود. باوجود جایگاه مهم تکاملی، پترولاکوسوروس جزئی از شاخه کوتاهمدت آرئوسلیدا بود که در میانی پرمین منقرض شد.
کاوینگاسوروس، یک جنس منقرضشده از دیسینودونتهای تراپسید از سازند أوسیلی تانزانیا در دوران پرمین پسین است. این جاندار عضو خانواده سیستسفالیدائه بوده و احتمالاً سبک زندگی زیرزمینی داشته است. فسیلهای آن نخستین بار در دهه ۱۹۳۰ کشف شد و در سال ۱۹۷۲ بهعنوان یک جنس جدید طبقهبندی گردید.
استگوپس، سردهای منقرضشده از دوزیستان تمسپوندیل متعلق به دوران کربنیفر پسین در شرق آمریکا است. فسیلهای آن در معادن زغالسنگ پنسیلوانیایی لنتون، اوهایو یافت شدهاند. ابتدا در خانواده زاتراکیدید طبقهبندی شد، اما امروزه بهعنوان عضوی از دیسوروفوئید شناخته میشود که بهطور مستقل خارهاي جمجمهای را تکامل داده است.
پاتاگوپتریکس، پرندهای منقرضشده به اندازه مرغ، حدود ۸۰ میلیون سال پیش در پاتاگونیا آرژانتین زندگی میکرد. این پرنده نخستین نمونه قطعی از پرندگانی است که توانایی پرواز را از دست دادهاند. اسکلت آن نشان میدهد اجدادش پرندگانی پروازکننده بودهاند.
تشکیلات پفلوگرویل یک واحد زمینشناسی در ایالت تگزاس است که فسیلهایی از دوره کرتاسه را در خود حفظ کرده است. این تشکیلات به عنوان یکی از منابع مهم برای مطالعه تاریخ زمینشناسی و حیات در این منطقه شناخته میشود.
بایومزاسوکوس یک سرده منقرضشده از تمساحریختان میانژوراسیکی است که بقایای آن در سازند سرولیزاندرو در استان نئوکُن آرژانتین یافت شده است. این گونه که با نام علمی *Bayomesasuchus hernandezi* شناخته میشود، یکی از ابتداییترین اعضای خانواده پیروسارید به شمار میرود. بقایای آن شامل یک جمجمه و فک ناقص است که به دوره کرتاسه پسین تعلق دارد.
آسترپتوسراس، یک نرمتن آمونوئید منقرضشده از دوره کرتاسه پسین است که در سال ۱۹۷۰ توسط هندرسون نامگذاری شد. فسیلهای این جنس در قطب جنوب و نیوزیلند یافت شدهاند. تنها گونه توصیفشده آن، آسترپتوسراس زلاندیکوم، یک آمونیت کوچک با پوستهای تقریباً دایرهای است که در مراحل رشد نهایی، شیارهای ضعیفی روی آن ظاهر میشود.
پلاتیپلتا، یک سرده منقرضشده از دایناسورهای گیاهخوار خانواده آنکیلوسورید است که در کرتاسه پسین در آلبرتا کانادا زندگی میکرد. این دایناسور با زرههای پهن و ساختار جمجمهای منحصربهفرد شناسایی شده و به افتخار والتر کومز، پیشگام مطالعات آنکیلوسورها، نامگذاری شده است.
«شرتسو با تیرانوسور» داستان کوتاهی علمی-تخیلی از مایکل سوانویک است که در سال ۱۹۹۹ منتشر شد و بعداً به رمان «استخوانهای زمین» بسط یافت. این اثر برنده جایزه هوگو شد و داستان آن درباره مدیر یک مرکز تحقیقاتی در دوره کرتاسه پسین است که باید هم از مهمانان پذیرایی کند و هم از سوءاستفاده کارکنان از دانش خود جلوگیری کند.
دالاسور، به معنای «مارمولک دالاس»، یک خزنده اولیه از خانواده موزاسورسانان است که فسیلهایش در کرتاسه بالایی آمریکای شمالی یافت شده است. این جانور کوچکجثه، با طولی حدود یک متر، از قدیمیترین گونههای شناختهشده موزاسورسانان در این منطقه به شمار میرود. فسیلهای دالاسور در شهرستان دالاس تگزاس کشف شده و ویژگیهای آنتیومی آن، مانند دندانهای خمیده و ساختار مهرهها، آن را از دیگر گونهها متمایز میکند.
سازند اکسا یکی از واحدهای سنگچینهای مهم در حوضه رسوبی غرب کانادا است. این سازند که در رویداد بیاکسیژنی دریایی دوره دوونین پسین تشکیل شده، شامل شیلهای سیاه غنی از مواد آلی بهعنوان سنگ منشأ نفت و سنگهای آهکی-سیلتی است و مرز دوونین-کربونیفر را در بر میگیرد.
فلس بینی، یا فلس بینی، به فلس پوشاننده سوراخ بینی در خزندگان اطلاق میشود. این فلس گاهی جفت بوده و به دو بخش پیشین (prenasal) و پسین (postnasal) تقسیم میشود. فلسهای سوپرانِیزال بالای فلس بینی قرار دارند.
نئوپلاژیولاسیدهها از پستانداران منقرضشده راسته مولتیتوبرکولاتا هستند؛ فسیلهایشان از کرتاسه پسین تا اواخر ائوسن/اوایل الیگوسن در آمریکای شمالی، اروپا و آسیا یافت شدهاند.
سازند مارنی اوزاس در فرانسه قرار دارد و فسیلهایی از دوره کرتاسه را حفظ کرده است؛ واحدی زمینشناسی برای شناخت تاریخ طبیعی این منطقه.
گروه کومانچی یک واحد زمینشناسی در ایالت کانزاس است که فسیلهایی از دوره کرتاسه را در خود حفظ کرده است. این گروه به عنوان یکی از منابع مهم برای مطالعه تاریخ زمینشناسی و حیات در آن دوره شناخته میشود.
