نمایشگاه ورماخت
نمایشگاه ورماخت (Wehrmacht exhibition) شامل دو نمایشگاه متوالی بود که تمرکز آنها بر افشای جنایات جنگی ورماخت (نیروهای مسلح منظم آلمان) در طول جنگ جهانی دوم قرار داشت. این نمایشگاهها نقش بسیار مهمی در درک و ویرایش افسانه «ورماخت پاک» در آلمان ایفا کردند. هر دو نمایشگاه توسط موسسه تحقیقات اجتماعی هامبورگ تولید شدند. نخستین نمایشگاه با عنوان «جنگ نابودی: جنایات ورماخت از ۱۹۴۱ تا ۱۹۴۴» در ۵ مارس ۱۹۹۵ در هامبورگ افتتاح شد و به ۳۳ شهر در آلمان و اتریش سفر کرد. این رویداد هدف یک حمله تروریستی قرار گرفت، اما با این وجود، برگزارکنندگان ادعا کردند ۸۰۰ هزار نفر از آن بازدید کردهاند. نمایشگاه دوم که برای نخستین بار در نوامبر ۲۰۰۱ در برلین به نمایش درآمد، تلاش کرد جنجالهای قابلتوجهی را که از نمایشگاه اول به جا مانده بود، برطرف سازد.
تاریخچه
این نمایشگاه سیار و جنجالی در طول یک دهه حدود ۱.۲ میلیون بازدیدکننده داشت. برگزارکنندگان با استفاده از اسناد مکتوب آن دوران و عکسهای آرشیوی نشان دادند که ورماخت در «برنامهریزی و اجرای جنگ نابودی علیه یهودیان، اسیران جنگی و جمعیت غیرنظامی» دست داشته است. مورخان هانس هیر و گرد هانکل این نمایشگاه را آماده کرده بودند.
نمای عمومی از ورماخت «بینقص»، با شواهد مادی که در شهرهای مختلف از جمله هامبورگ، مونیخ، برلین، بیلفلد، وین و لایپزیگ به نمایش گذاشته شد، به شدت متزلزل گردید. در ۹ مارس ۱۹۹۹ ساعت ۴:۴۰ بامداد، یک بمبگذاری در شهر زاربروکن رخ داد که به ساختمان دبیرستان بزرگسالانِ میزبان نمایشگاه و کلیسای مجاور آن آسیب رساند.
تصاویر نادرست، انتقادات و بازبینی
پس از انتقاداتی مبنی بر انتساب اشتباه تصاویر، مانند نسبت دادن نادرست جنایات شوروی به آلمانیها و زیرنویسهای نامناسب برخی عکسها، این نمایشگاه با هجمه شدید انتقاداتی از سوی برخی مورخان مانند بوگدان موسیال (مورخ لهستانیتبار) و کریستیان اونگواری (مورخ مجارستانی) مواجه شد. اونگواری ادعا کرد که از ۸۰۰ عکس جنایات جنگی، تنها ده درصد آنها متعلق به جنایات واقعی ورماخت آلمان است و مابقی، جنایات شوروی یا نیروهای مجارستانی، فنلاندی، کروات، اوکراینی و بالتیکی، و همچنین اعضای اساس یا اسدی است که هیچکدام عضو ورماخت نبودند، یا اصلاً جنایتی را نشان نمیدهند.
یان فیلیپ ریمتسما، مدیر و بنیانگذار موسسه تحقیقات اجتماعی هامبورگ، نمایش را متوقف کرد تا کمیتهای از مورخان محتوای آن را بازبینی کنند. این بازبینی نشان داد که برخلاف ادعای اونگواری، تنها ۲۰ عکس از ۱۴۰۰ عکس، متعلق به جنایات شوروی بوده است.
گزارش کمیته تصدیق کرد که مستندات نمایشگاه دارای نواقصی است و استدلالهای آن ممکن است بیش از حد کلیگوییانه بوده باشد. با این حال، نتیجهگیری کرد که ورماخت قطعاً یک جنگ نابودی را رهبری کرده و جنایات مرتکب شده است. اتهام جعل مواد نیز غیرموجه تشخیص داده شد. ریمتسما در بیانیهای کتبی اظهار داشت:
کمیته در گزارش نوامبر ۲۰۰۰ خود، اعتبار کلی نمایشگاه را تأیید کرد و توضیح داد که خطاها پیشتر اصلاح شدهاند. کمیته پیشنهاد داد که نمایشگاه گسترش یابد تا دیدگاه قربانیان نیز لحاظ گردد و مطالب بدون نتیجهگیری قطعی به بازدیدکنندگان ارائه شود.
نکته قابلتوجه این است که نمایشگاه، اطلاعاتی درباره جنایات ورماخت در لهستان اشغالی در دو طرف خط کورزون ارائه نمیداد. این جنایات بعداً در قالب یک نمایشگاه کاملاً مجزا با عنوان Größte Härte: Verbrechen der Wehrmacht in Polen September/Oktober 1939 (جنایات ورماخت در لهستان، سپتامبر/اکتبر ۱۹۳۹) توسط موسسه تاریخی آلمان در ورشو به نمایش گذاشته شد.
نمایشگاه بازبینیشده (۲۰۰۱–۲۰۰۴)
نمایشگاه بازبینیشده با نام Verbrechen der Wehrmacht. Dimensionen des Vernichtungskrieges 1941–1944 (جنایات ورماخت آلمان: ابعاد یک جنگ نابودی ۱۹۴۱-۱۹۴۴) تغییر نام داد. تمرکز این نسخه بر حقوق بینالملل عمومی بود و از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۴ در شهرهای مختلف سیار بود. از آن زمان به بعد، این نمایشگاه به صورت دائمی به موزه تاریخی آلمان در برلین منتقل شد.
فیلمها
مستند Der unbekannte Soldat (سرباز ناشناس) به کارگردانی مایکل فرهوفن از اوت ۲۰۰۶ در سینماها اکران شد و از فوریه ۲۰۰۷ روی دیویدی در دسترس قرار گرفت. این مستند دو نسخه نمایشگاه و پیشینه سازنده آن، یان فیلیپ ریمتسما را مقایسه میکند.