پل مارپیچ: سازهای برای غلبه بر ارتفاع
پل مارپیچ (Spiral bridge)، که با نامهای پل حلقوی (loop bridge)، پل حلزونی (helix bridge) یا پل دمخوکی (pigtail bridge) نیز شناخته میشود، نوعی پل جادهای است که مسیر خود را به دور خود حلقه میزند. این طراحی ویژه به جاده اجازه میدهد تا با شیب بسیار کمتری ارتفاع بگیرد. این قابلیت، بهخصوص در مناطق کوهستانی و ناهموار، یا زمانی که نقطه پایانی یک پل با نقطه شروع جادهای که به آن متصل میشود، اختلاف ارتفاع قابل توجهی دارد، بسیار مفید است. جالب است بدانید که علیرغم نام «مارپیچ»، شکل معمول این پلها بیشتر شبیه به یک حلزون است تا یک مارپیچ تخت.
این نوع طراحی، در پارکینگهای چندطبقه نیز به وفور دیده میشود، جایی که باید فضایی برای بالا رفتن خودروها با شیب ملایم فراهم شود.
پل دمخوکی: نوآوری در کوههای سیاه
در منطقه کوههای سیاه (Black Hills) در داکوتای جنوبی، فرم خاصی از پل مارپیچ که به طور محلی «پل دمخوکی» نامیده میشود، در سال ۱۹۳۲ توسط سیسیل کلاید گیدئون معرفی شد. گیدئون، که خودآموزی بود و از سرپرست پارک ایالتی کاستر به طراح راههای ارتباطی تبدیل شد، این پلها را «پرتابکنندههای مارپیچی» (spiral-jumpoffs) مینامید. در طول طراحی جاده کوهستانی آیرون ماونتین (Iron Mountain Road)، نیاز به مدیریت افت ناگهانی ارتفاع زمین وجود داشت، در حالی که میبایست ویژگیهای طبیعی این جاده توریستی حفظ میشد. طراحی پیچشی (corkscrew) این پلها، راهحلی چشمنواز اما پرهزینه برای این چالش بود. برای هماهنگی پلها با محیط اطراف، از مصالح طبیعی مانند چوبهای محلی استفاده میشد.
بیشتر پلهای دمخوکی در دهه ۱۹۳۰ توسط نیروی حفظ pekerjaان غیرنظامی (Civilian Conservation Corps) ساخته شدند.
نمونههایی از پلهای مارپیچ
پلهای جادهای مارپیچ
این پلها برای اتصال جادهها در مناطق کوهستانی یا با تغییرات ارتفاع زیاد طراحی شدهاند.
پلهای دوچرخهسواری مارپیچ
- پل واقع در غرب ایستگاه Wernigerode Hauptbahnhof در کوههای هارتز آلمان، در هر دو انتها دارای یک حلقه مارپیچ است که از روی خطوط راهآهن اصلی و باریک عبور میکند.
پلهای عابر پیاده مارپیچ
- پل شیشهای مارپیچ در Millennium Place، کاونتری، انگلستان (۱۹۹۸–۲۰۰۴).
پلهای گردان (Turnover bridges)
این پلها بخشی از ویژگیهای برخی از کانالهای قدیمی بریتانیا، مانند کانال مکلسفیلد (Macclesfield)، بودند. قایقها توسط اسب کشیده میشدند و در مکانهایی که مسیر اسب (towpath) به کرانه مقابل میرفت، پل مارپیچ در یک طرف اجازه میداد تا اسب بدون جدا کردن طناب، به حرکت خود ادامه دهد. این پلها به دلیل هزینه ساخت بالاتر (نیاز به پوشش دادن هم کانال و هم مسیر اسب) به طور گسترده استفاده نمیشدند.
نکته جالب: طراحی پل دمخوکی به حفظ چشماندازهای طبیعی در جادههای توریستی کمک کرده است.
جستارهای وابسته
- پیچ تند (Hairpin turn)
- مارپیچ راهآهن (Spiral (railway))