بازسازی در افغانستان
بازسازی در افغانستان به تلاشهایی اطلاق میشود که با هدف بهبود حکمرانی، ساختمانها و زیرساختهای فیزیکی این کشور، پس از سرنگونی اولین امارت اسلامی افغانستان توسط ایالات متحده صورت گرفته است. این تلاشها شامل مشارکت گروههای مختلفی از جمله سازمانهای فراملی، دولت افغانستان، دولت ایالات متحده و سایر دولتهای خارجی، و همچنین شهروندان بوده است. این اقدامات همچنین شامل آموزش مدیران شهری، بهبود خدمات ضروری و ایمنی عمومی، حمایت از جامعه مدنی و تعیین سرنوشت توسط مردم، و ترویج حاکمیت قانون و توسعه اقتصادی میشد.
دوران جمهوری اسلامی افغانستان (۲۰۰۲-۲۰۲۱)
تلاشهای بینالمللی
فرآیند بازسازی افغانستان در سال ۲۰۰۲ آغاز شد. بسیاری از این پروژهها توسط تیمهای بازسازی استانی (Provincial Reconstruction Teams) نظارت میشدند. مشارکت بانک جهانی از طریق صندوق امانی بازسازی افغانستان (ARTF) صورت گرفت که در سال ۲۰۰۲ با ایدههای نور رحمان لیوال تأسیس شد. بیش از ۱۴,۰۰۰ پروژه بازسازی در افغانستان در دست اجرا بود، از جمله پروژههایی مانند سد کجکی و سد سلما. این پروژهها توسط ۲۴ کشور اهداکننده بینالمللی تأمین مالی میشدند و تا سال ۲۰۰۷ بیش از ۱.۳۷ میلیارد دلار هزینه شده بود. در مجموع، حدود ۳۰ میلیارد دلار توسط جامعه بینالمللی برای بازسازی افغانستان اختصاص یافته بود که بخش عمده آن از سوی ایالات متحده تأمین شد. در سال ۲۰۰۲، جامعه جهانی در کنفرانس توکیو ۴ میلیارد دلار و سپس در سال ۲۰۰۴، ۴ میلیارد دلار دیگر را به این امر اختصاص داد. در فوریه ۲۰۰۶، در کنفرانس لندن ۱۰.۵ میلیارد دلار و در اوایل سال ۲۰۰۷، ۱۱ میلیارد دلار از سوی ایالات متحده برای افغانستان تعهد شد. با وجود این سرمایهگذاریهای عظیم از سوی جامعه بینالمللی، نتایج تلاشهای بازسازی متفاوت بوده است. اجرای پروژههای توسعهای در سطح ولسوالی و نواحی، اغلب با مشکلاتی چون عدم هماهنگی، عدم شناخت شرایط محلی و برنامهریزی ضعیف از سوی اهداکنندگان بینالمللی، و همچنین فساد و ناکارآمدی از سوی مقامات دولتی افغانستان همراه بود.
توسعه زیرساختها
یکی از اهداف عمده توسعه، تکمیل جاده کمربندی (Ring Road) بود؛ مجموعهای از بزرگراهها که شهرهای اصلی افغانستان را به هم متصل میکنند.
در سطح ولایتی و ملی، پروژههایی مانند برنامه همبستگی ملی (National Solidarity Programme)، ساخت جادههای بین ولایتی، و بازسازی خدمات بهداشتی روستایی با هدایت آمریکا، موفقیت بیشتری کسب کردند.
تلاشهای ایالات متحده
ایالات متحده دهها میلیارد دلار را به تلاشهای بازسازی تزریق کرده است. این کشور بازرس کل ویژه برای بازسازی افغانستان (Special Inspector General for Afghanistan Reconstruction) را برای نظارت بر این روند تأسیس کرد. این دفتر در حال حاضر تحت ریاست جان سوپکو فعالیت میکند. سوپکو در سپتامبر در ارتباط با این تلاشها گفت: «آنچه من میبینم، حداکثر یک روش عملی است که به شدت از واقعیت دور است و در بدترین حالت، توهمی بیش نیست.» او همچنین اظهار داشت: «به نظر میرسد بارها و بارها لازم است به مردم یادآوری شود که افغانستان کانزاس نیست.» وی از اینکه بسیاری از افراد، به ویژه در USAID، برنامههایی را «بدون در نظر گرفتن این واقعیت که شما یک حکومت قبیلهای دارید، که یک عنصر جنایتکار در آنجا وجود دارد» طراحی میکنند، گلایه کرد. او گفت که اگرچه ۸ میلیارد دلار برای مبارزه با تجارت مواد مخدر هزینه شده است، اما او کل این تلاش را یک شکست کامل میداند. مزارع بیشتری به کشت تریاک اختصاص یافته، تریاک بیشتری تولید میشود، روابط نزدیکتری بین قاچاقچیان تریاک و تروریستها (که پول بیشتری به دست میآورند) وجود دارد و معتادان افغان بیشتری هستند. اما مقامات آمریکایی این را موفقیت میدانند زیرا تعداد مشخصی از پلیس مبارزه با مواد مخدر، دادستانها و غیره را آموزش دادهاند.
افغانستان پس از سالها درگیری که به زیرساختهای کشور آسیب رسانده بود، در حال بهبود بود. ایالات متحده با دولت افغانستان برای توسعه و اجرای سیاستهای اقتصادی خوب، شفاف و قابل پیشبینی در بلندمدت همکاری میکرد. آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده (USAID) با تقویت ظرفیت وزارت مالیه و بانک مرکزی، و همچنین ایجاد محیطی که به بخش خصوصی اجازه گسترش و ایجاد شغل و درآمد را میدهد، به دنبال بهبود سیاستهای اقتصادی مؤثر بر بخش عمومی بود. طبق گزارش بازرس کل ویژه ایالات متحده برای بازسازی افغانستان، مشخص شد که اکثر برنامهها با شرایط پیچیده افغانستان سازگار نبودند و منجر به اتلاف ۲۰ سال و ۱۴۵ میلیارد دلار تلاش شدند. داگلاس لوت گفت: «ما از درک اساسی افغانستان عاری بودیم... ما نمیدانستیم چه کار میکنیم.» دستاوردهای تلاشهای بازسازی متفاوت بود. عدم هماهنگی، درک نادرست از شرایط محلی و برنامهریزی ضعیف از سوی اهداکنندگان بینالمللی، و همچنین فساد و بیکفایتی از سوی دولت افغانستان وجود داشت.
سرمایهگذاری خارجی
قزاقستان کمکهای غذایی و توسعهای را به افغانستان ارائه میدهد. قزاقستان از سال ۲۰۰۲ به ارزش ۲۰ میلیون دلار محصولات غذایی و ۵۰ میلیون دلار بورسیه تحصیلی برای دانشجویان افغان جهت تحصیل در قزاقستان ارائه کرده است. چندین کشور عضو ناتو نیز در این کمکها مشارکت داشتهاند.
روابط با طالبان
بر اساس شکایتی که در دسامبر ۲۰۱۹ در دادگاه منطقهای دی.سی. به نمایندگی از خانوادههای سربازان کشته شده در افغانستان ثبت شد، پیمانکاران آمریکایی فعال در پروژههای بازسازی افغانستان، از جمله گروه لوی برگر (Louis Berger Group) و شرکت توسعه جایگزین (Development Alternatives Incorporated)، «پرداختهای حفاظتی» غیرقانونی به طالبان پرداخت کردهاند که این امر منجر به تأمین مالی «شورش تروریستی تحت رهبری طالبان» شده و هزاران آمریکایی را در افغانستان کشته یا زخمی کرده است. یک دعوی قضایی مرتبط، دولت ایران را نیز متهم کرده است. در سال ۲۰۰۹، هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه وقت، گفت که «پول حفاظت» یکی از منابع اصلی تأمین مالی طالبان بوده است.
بازگشت کنترل طالبان (۱۴۰۰-اکنون)
پس از سقوط کابل در اوت ۲۰۲۱ و خروج نیروهای ائتلاف، دومین امارت اسلامی افغانستان توسط نیروهای طالبان بازسازی شد. این امر با تحریمهای بینالمللی و پایان بسیاری از تلاشهای بازسازی از سوی دولتهای خارجی همزمان شد. این وضعیت با نقض حقوق بشر در کشور و روابط ادعایی با القاعده بیشتر مختل شد.
جستارهای وابسته
- سرمایهگذاری در عراق پس از تهاجم
- ملتسازی
منابع
پیوند به بیرون
- اطلاعات بیشتر در مورد بازسازی پس از درگیری از مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی
- روابط افغانستان و ایالات متحده