طاعون در مالت؛ از قرون وسطی تا قرن بیستم
از دوران قرون وسطی تا سال ۱۹۴۵، جزایر مالت دستکم ده بار با همهگیری طاعون مواجه شد و در طول ۳۵۰ سال، جان نزدیک به ۲۰ هزار نفر را گرفت. پس از نخستین شیوعها، مقامات اقدامات پیشگیرانهای را اجرا کردند؛ از جمله تأسیس لازارتی بسیار فعال که گواهیهای عدم ابتلا به بیماری را برای کشتیهای متعددی که در دریای مدیترانه تردد میکردند، صادر میکرد.
همهگیریهای پیش از سال ۱۵۳۰
در دوران قرون وسطی، چندین همهگیری جزایر مالت را درگیر کرد، اما اطلاعات چندانی از آنها در دست نیست. نخستین طاعون ممکن است در اواخر قرن سیزدهم رخ داده باشد؛ قبرستانی در راباتِ گوزو ممکن است بقایای قربانیان این بیماری را در خود جای داده باشد. همهگیری «مرگ سیاه» از اکتبر ۱۳۴۷، زمانی که یک کشتی جنوایی طاعون را به مسینای سیسیل آورد، در سراسر اروپا گسترش یافت. به دلیل روابط اقتصادی و دریایی نزدیک میان دو جزیره، گمان میرود این بیماری در سال ۱۳۴۸ به مالت نیز رسیده باشد، هرچند جزئیات تأثیر آن مشخص نیست.
سایر همهگیریهای طاعون در سالهای ۱۴۲۷–۱۴۲۸، ۱۴۵۳، ۱۵۰۱، ۱۵۱۹ و ۱۵۲۳ رخ دادند. در شیوع سال ۱۵۲۳، بیماری از طریق یک گالیون تصرفشده وارد جزیره شد. با کشف بیماری، شهرداری مدینا تلاش کرد خدمه را قرنطینه کند، کشتی را غرق و محمولهاش را بسوزاند. مالکان مخالفت کردند، در نهایت کشتی سوخت. با این حال، طاعون در شهر بیرگو شایع شد و این سکونتگاه را از سایر مناطق کشور جدا کردند.
علاوه بر طاعون، همهگیری بیماریهای دیگری نیز رخ داد؛ از جمله بین ۱۴۵۳ تا نوامبر ۱۴۵۵، بیماری ناشناختهای که احتمالاً مخملک بود، مرگهای زیادی به همراه داشت.
همهگیری ۱۵۹۲–۱۵۹۳
این نخستین همهگیری مستند در مالت است. بیماری با کشتیهایی از اسکندریه وارد جزیره شد. حدود ۳۰۰۰ نفر جان باختند که بیش از ۱۲ درصد از جمعیت کل مجمعالجزایر را تشکیل میداد. مدیریت ناقض این بحران، منجر به اجرای اقدامات قرنطینهای مؤثرتر شد.
شیوع سال ۱۶۲۳
بیماری در خانه پائولو امیلیو راموچی، نگهبان بندر مالت، بروز کرد و به سرعت به خانههای مجاور گسترش یافت. مقامات فوراً افراد آلوده را قرنطینه کردند. بیماری به سرعت مهار شد، اما ۴۰ نفر جان باختند.
تأسیس لازارت
فقط در سال ۱۶۴۳ بود که مالت صاحب لازارت شد؛ تأسیساتی در خلیج مارسامشت. هرچند این اقدام نسبت به لازارت ونیز (۱۴۰۳) یا مارسی (۱۵۲۶) دیرتر انجام شد، اما سازماندهی آن به سرعت بسیار کارآمد شد و مالت را به یکی از امنترین بنادر مدیترانه تبدیل کرد. از آن پس، گواهی عدم ابتلای مالتی که پس از قرنطینه توسط مقامات بهداشتی صادر میشد، یکی از معتبرترین مجوزها بود و به کشتیها اجازه میداد مستقیماً در بنادر اروپای غربی پهلو بگیرند. توقف بهداشتی در مالت به رشد اقتصادی این جزیره کمک شایانی کرد.
شیوع سال ۱۶۵۵
سومین همهگیری در سپتامبر ۱۶۵۵ در خانهای نزدیک «پورتا ماجیوره» (امروزه دروازه ویکتوریا) و در مجاورت لنگرگاه کشتیهای لوانت آغاز شد. صاحبخانه با یکی از خدمه کشتی آلوده تماس داشت و بیماری را به خواهرش در زیتون منتقل کرد. با گسترش بیماری به سایر اعضای خانواده، مقامات فوراً افراد در معرض خطر را در لازارت قرنطینه کردند. این همهگیری با حدود صد بیمار مهار شد که ۵۲ نفر از آنها با مراقبتهای پزشکی جان سالم به در بردند و در مجموع ۵۰ نفر کشته شدند.
همهگیری ۱۶۷۵–۱۶۷۶
چهارمین همهگیری با منشأ ناشناخته، مرگبارترین طاعون شناختهشده در مالت بود. این بیماری جان ۱۱٬۳۰۰ نفر را گرفت؛ حدود یکچهارم جمعیت مالت. در منطقه بندر بزرگ تلفات حتی بیشتر بود و بسیاری از شوالیهها نیز کشته شدند. کمک پزشکان و جراحان فرانسوی از مارسی بسیار کارساز بود.
همهگیری ۱۸۱۳–۱۸۱۴
این نخستین طاعون در دوران اداره بریتانیا بود که از طریق کشتی از اسکندریه وارد شد. بیماری ابتدا به آهستگی در واللتا شیوع یافت، سپس مناطق روستایی و بهویژه شهرهای حاز-زبوغ و قورمی را ویران کرد و جان ۱۵ درصد از ساکنان آنها را گرفت. اقدامات سختگیرانه و دیرهنگام بالاخره این بلای جان را متوقف کرد؛ هرچند بیماری در اواخر دوره به گوزو نیز رسید. بین آوریل ۱۸۱۳ تا سپتامبر ۱۸۱۴، این طاعون از جمعیت ۱۰۰ هزار نفری مالت، ۴۶۶۸ نفر را به کام مرگ کشاند.
شیوع سال ۱۹۱۷
در سال ۱۹۱۷، یک همهگیری کوچک طاعون ۸ کارگر اسکله را در بندر بزرگ آلوده کرد و بین ۲ مارس تا ۲ آوریل، ۴ نفر جان باختند. بیماری از طریق باز کردن جعبهای از بینالنهرین (محل شیوع طاعون) منتشر شد.
شیوع ۱۹۳۶–۱۹۳۷
طاعون در سال ۱۹۳۶ از خانواده نانوایان «گرچ» در خیابان رافائلا شهر قورمی آغاز شد. پدربزرگ ابتدا با تورم غدد لنفاوی و تب بالا مواجه شد و در ۸ آوریل درگذشت. سپس در ۱۳ آوریل نوبت به پسر ۴۲ سالهاش رسید. نوه ۲۰ ساله نیز آلوده شد، اما به لازارت منتقل شد و زنده ماند. پس از آن، همسایهها نیز آلوده شدند. منشأ بیماری نامشخص است، احتمالاً از بالههای یونجه و کاه وارداتی از تونس بوده است.
در مجموع در قورمی، ۸ نفر در طول ۱۳ ماه آلوده شدند که ۴ نفر کشته شدند. سد بهداشتی دور قورمی بیفایده بود و طاعون به روستای مجاور یعنی زبوغ رسید که ۱۱ نفر آلوده و ۳ نفر کشته شدند (از جمله دختر ۷ سالهای). بیماری در رابات، مطحلب، مرسا، عطار، موستا و احتمالاً گوزو نیز مشاهده شد. طاعون تا سال ۱۹۳۷ با ۵ مورد دیگر در لوقا (یک مرگ) و یک مورد در قرندی ادامه یافت.
تمیستوکلز زامیت تحقیقات قابلتوجهی انجام داد و موفق شد باکتری طاعون را از ۱۵ موش از ۱۵۰۰ موش بررسیشده جدا کند. او کشف کرد که ناقل اصلی، موش سیاه است که به تازگی در جزایر مالت مستقر شده و جایگزین موش قهوهای بومی شده بود. در مجموع، بین ۲۵ تا ۳۳ نفر آلوده شدند که ۸ تا ۱۲ نفر جان باختند.