داروهای ضدافسردگی نورآدرنرژیک و سروتونرژیک اختصاصی (NaSSA) چیستند؟
داروهای ضدافسردگی نورآدرنرژیک و سروتونرژیک اختصاصی (NaSSA) دستهای از داروهای روانپزشکی هستند که عمدتاً برای درمان افسردگی به کار میروند. مکانیزم اثر این داروها با مسدود کردن گیرندههای آلفا-۲ آدرنرژیک و برخی گیرندههای سروتونین (مانند 5-HT2A و 5-HT2C و در مواردی 5-HT3، 5-HT6 و 5-HT7) همراه است.
با مهار گیرندههای خودگیرنده (Autoreceptor) و دگرگیرنده (Heteroreceptor) آلفا-۲ آدرنرژیک، داروهای NaSSA انتقال عصبی نورآدرنالین و سروتونین را در مغز افزایش میدهند؛ فرآیندی که نقش کلیدی در تنظیم خلقوخو ایفا میکند و بهویژه انتقال واسطه 5-HT1A را تقویت مینماید.
علاوه بر این، چون این داروها برخی گیرندههای سروتونین را مسدود میکنند، انتقال سروتونین در نواحی ناخواسته مغز افزایش نمییابد. همین امر مانع از بروز بسیاری از عوارض جانبی شایع داروهای ضدافسردگی مهارکننده بازجذب سروتونین (SSRI) میشود؛ به همین دلیل است که به این دسته، برچسب «سروتونرژیک اختصاصی» دادهاند.
فهرست داروهای NaSSA
داروهای این دسته شامل موارد زیر هستند:
- آپتازاپین (CGS-7525A)
- اسمیرتازاپین (ORG-50,081)
- میانسرین (Bolvidon, Norval, Tolvon)
- میرتازاپین (Norset, Remeron, Avanza, Zispin)
- ستیپتیلین / تسیپتیلین (Tecipul)
نکته قابلتوجه آن است که تمامی این ترکیبات، از نظر ساختار شیمیایی آنالوگ یکدیگر بوده و در دسته ضدافسردگیهای چهارحلقهای (TeCAs) طبقهبندی میشوند.
نسل جدید داروهای NaSSA
در سال ۲۰۱۲، ترکیب S32212 بهعنوان یک NaSSA با ساختار نوین و پروفایل گزینشپذیری بهبودیافته (مثلاً بدون عوارض آنتیهیستامینی) معرفی شد. این دارو فاز تحقیقات پیشبالینی را پشتسر گذاشته و ممکن است وارد دورههای کارآزمایی بالینی شود.
داروهای NaSSA برخلاف SSRIها، با هدفگیری دقیق گیرندهها، اثربخشی ضدافسردگی را با حداقل عوارض جانبی همراه میسازند.