پیمان مالوس اینترکورسوس؛ توافق تجاری ۱۵۰۶ انگلستان و بورگوندی

پیش‌زمینه و زمینه شکل‌گیری

مالوس اینترکورسوس پیمان تجاری‌ای بود که در آوریل ۱۵۰۶ میان هنری هفتم، پادشاه انگلستان، و فیلیپ چهارم، دوک بورگوندی، امضا شد. نام لاتین این پیمان را می‌توان «اینترکورسوس بد» دانست؛ عنوانی که از نگاه هلندی‌ها و بورگوندی‌ها بر آن گذاشته شد، زیرا مفاد آن بیش از حد به سود منافع انگلستان بود.

از تنش تجاری تا فرصت سیاسی

اختلاف‌های ادامه‌دار میان دربار انگلستان و شرکت بازرگانان ماجراجوی لندن، همراه با تمایل هنری برای تحویل گرفتن ادموند دلاپول، سومین دوک سافک و وارث برجسته خاندان یورک که در بورگوندی پناه گرفته بود، او را به ادامه مذاکرات سوق داد؛ حتی پس از تصویب اینترکورسوس ماگنوس در سال ۱۴۹۶.

در سال ۱۵۰۶، سانحه دریایی باعث شد فیلیپ در مسیر سفر به کاستیا برای مطالبه میراث همسرش، خوانای دیوانه، در انگلستان گرفتار شود. همین اتفاق دست هنری را باز کرد تا پیمانی جایگزینِ اینترکورسوس ماگنوس را بر بورگوندی تحمیل کند.

مفاد پیمان و امتیازهای انگلستان

مالوس اینترکورسوس تمام عوارض گمرکی صادراتی را از منسوجات انگلیسی برداشت، اما در برابر آن امتیاز متقابلی برای بورگوندی‌ها در نظر نگرفت و جبران ناچیزی هم برای آنان داشت. به بیان ساده، این پیمان راه را برای ورود آزادانه‌تر پارچه‌ها و منسوجات انگلیسی به بازارهای بورگوندی هموار می‌کرد، بی‌آنکه سود مشابهی برای طرف مقابل فراهم کند.

ازدواج پیشنهادی و تحویل دلاپول

هنری هفتم که سه سال پیش همسرش را از دست داده بود، در همین زمینه توافق کرد با مارگارت اتریش، خواهر ۲۶ساله و دو بار بیوه‌شده فیلیپ، ازدواج کند. این پیوند می‌توانست جایگاه سیاسی هنری را در اروپا تقویت کند، اما در نهایت محقق نشد.

از سوی دیگر، فیلیپ ناچار شد ادموند دلاپول را به انگلستان تحویل دهد. هنری همچنین فیلیپ و خوانا را به‌عنوان فرمانروایان کاستیا به رسمیت شناخت؛ امری که پس از مرگ ایزابلا یکم کاستیا در سال ۱۵۰۴ اهمیت سیاسی ویژه‌ای داشت.

پس از تحویل دلاپول، فیلیپ و خوانا پس از شش هفته اقامت اجباری اجازه یافتند انگلستان را ترک کنند.

چرا پیمان دوام نیاورد؟

مخالفت مارگارت با ازدواج پیشنهادی و، مهم‌تر از آن، با خود پیمان، مانع تثبیت مالوس اینترکورسوس شد. وقتی فیلیپ در سپتامبر همان سال درگذشت و مارگارت اتریش به فرمانداری هلند هابسبورگی رسید — نقشی که او را به فرمانروای واقعی آن سرزمین‌ها تبدیل کرد — این پیمان تصویب نشد.

در سال ۱۵۰۷، پیمان سومی جای آن را گرفت که در بسیاری از بندها شرایط اینترکورسوس ماگنوس را تکرار می‌کرد. بنابراین مالوس اینترکورسوس بیش از آنکه ترتیبی پایدار برای تجارت اروپا باشد، بازتابی از لحظه‌ای خاص از فشار دیپلماتیک و رقابت قدرت میان انگلستان، بورگوندی و کاستیا بود.

موضوعات مرتبط

• پیمان‌های تجاری اروپا در سده شانزدهم
• روابط تجاری انگلستان و بورگوندی
• سیاست‌های تجاری هنری هفتم
• جایگاه پارچه انگلیسی در بازارهای اروپایی