ماکاپیلی چیست؟
انجمن میهنپرستان فیلیپینی که بیشتر با نام ماکاپیلی شناخته میشود، گروه نظامی بود که در ۸ دسامبر ۱۹۴۴ و در جریان جنگ جهانی دوم در فیلیپین تأسیس شد. هدف اصلی این تشکیلات، ارائه کمک نظامی به ارتش امپراتوری ژاپن بود. بر اساس برنامهریزیها، این گروه باید همتراز با ارتش ژاپن عمل میکرد و رهبران آن نیز درجات نظامی برابری با همتایان ژاپنی خود دریافت کردند.
پیشینه تاریخی
با تأسیس جمهوری دوم فیلیپین تحت حمایت ژاپن در ۱۴ اکتبر ۱۹۴۳ و اعلام استقلال توسط رئیسجمهور خوزه پی. لاورل، نخستوزیر ژاپن انتظار داشت رهبری فیلیپین آشکارا با اعلام جنگ علیه آمریکا و بریتانیا در کنار ژاپن قرار گیرد. با این حال، لاورل مقاومت کرد و در پیمان اتحادی که تدوین نمود، هیچ بندی برای اعزام سربازان فیلیپینی جهت جنگ برای ژاپن لحاظ نکرد.
به دلیل عدم همکاری لاورل با اهداف ژاپن، ژنرال شیگنوری کورودا از بیگنینو راموس کمک خواست تا یک «ارتش صلح» تشکیل دهد. وظیفه اصلی این ارتش، پشتیبانی از نیروی نظامی ژاپن در سرکوب مقاومت فیلیپینیها علیه اشغالگران بود. راموس با حمایت اداره نظامی ژاپن، رهبران طرفدار ژاپن را در محل اقامت خود در ماندالویونگ گرد هم آورد. ژنرال آرتمیو ریکارته، سوترو بالویوت، پیو دوران، لئون ویلافوئرته، آندرس ویانوئوا و آورلیو آلورو نیز در این دیدار حضور یافتند.
همسو با برنامههای ژاپن، میزان اثربخشی اداره کل ژاندارمری (BOC) در مقابله با راهزنی و شورش مورد بحث قرار گرفت. این اداره به دلیل مصادره سلاحهایش توسط ارتش ژاپن عملاً فلج شده بود؛ چرا که ژاپنیها میترسیدند بیشتر اعضای آن پیشتر توسط ارتش آمریکا آموزش دیده باشند. تنها نیروی مسلحی که ژاپن به آن اجازه فعالیت میداد، گارد ریاستجمهوری بود. راموس پیشنهاد داد از ارتش صلح برای حمایت از ژاندارمری و حفظ نظم استفاده شود. بالویوت به عنوان نماینده لاورل یادآور شد که رئیسجمهور در این باره مشورت نشده، اما راموس اصرار کرد که تأیید او ضروری نیست؛ زیرا آنها از اداره نظامی ژاپن حمایت میکنند. اداره نظامی ژاپن نیز ۲۰۰ تفنگ به مقر ماکاپیلی در مجتمع مسیح پادشاه، بلوار ای. رودریگز در شهر کوئزون تحویل داد.
رئیسجمهور لاورل به شکلگیری ماکاپیلی اعتراض کرد؛ زیرا این گروه وفاداریاش را به جمهوری فیلیپین نداشت، بلکه به ژاپن وابسته بود. او این اعتراض را به سفیر وقت ژاپن، شوزو موراتا اعلام کرد. اما در پاسخ، سفیر به لاورل اطلاع داد که باید در مراسم افتتاح رسمی ماکاپیلی حضور یابد و غیبت او از سوی توکیو به معنای عدم همکاری تلقی خواهد شد. بدین ترتیب، لاورل به همراه چند مقام دیگر در ۸ دسامبر ۱۹۴۴ در مراسم تأسیس رسمی ماکاپیلی شرکت کرد. اعضای اولیه عمدتاً از حزب گاناپ راموس تشکیل شده بودند؛ حزبی که شاخهای از ساکدالیستاها بود و در جذب نیرو برای اداره ژاپنیها بر فیلیپین به آنها یاری میرساند.
در مراسم افتتاح، راموس اعلام کرد که ماکاپیلیها مستقل از جمهوری فیلیپین هستند و تنها در برابر فرمانده کل ژاپنیها، ژنرال تومویوکی یاماشیتا پاسخگو خواهند بود. هنگامی که لاورل سخن گفت، از ماکاپیلی خواست که هرگز به کشور خیانت نکنند و وفاداریشان تنها به فیلیپین باشد. اصطکاک میان راموس و لاورل کاملاً آشکار بود؛ تا جایی که راموس از طرح اولیه مبنی بر قرار دادن لاورل به عنوان مشاور عالی و ریکارته به عنوان رئیس عالی انصراف داد و خود را فرمانده عالی ماکاپیلی اعلام کرد.
عملیاتها و فعالیتها
مانند حزب گاناپ، منطقه اصلی حمایت ماکاپیلی کلانشهر مانیل بود، هرچند شعبههایی در سراسر جزایر تأسیس کرد و حمایتهایی را نیز جذب نمود. این گروه در مجموع توانست حدود ۶۰۰۰ عضو جذب کند؛ بسیاری از آنها کشاورزان فقیر یا بیزمین بودند که به دلیل وعدههای مبهم درباره اصلاحات اراضی پس از جنگ به این گروه پیوسته بودند. در ابتدا با سلاحهای سرنیزه و نیزههای بامبو مسلح شدند، اما با رشد نیروی دستنشانده ژاپن، تفنگ در اختیارشان قرار گرفت. ماکاپیلی برای جنگ مستقیم با نیروهای آمریکایی استفاده نمیشد، بلکه صرفاً برای مقابله با چریکهای شناختهشده و فعالیتهای نظامی دولت مشترکالمنافع فیلیپین در مناطق روستایی به کار گرفته میشد. این گروه در ابتدا به عنوان نگهبان برای تأسیسات ژاپنی و دولتی نیز استفاده میشد. از آنجا که ژاپنیها به ماکاپیلی اعتماد مستقل نداشتند، بیشتر این نیروها به عنوان واحدی مجزا عمل نمیکردند و به یگانهای ژاپنی منسوب میشدند.
در جریان نبرد مانیل، راموس و رهبرانش در پاسای در کنار ژاپنیها قرار گرفتند. او دستور داد تمام خانههای غرب خیابان تافت و جنوب خیابان لیبرتاد آتش زده شود تا پیشروی لشکر ۱۱ هوابرد به سمت جنوب مانیل با تأخیر مواجه گردد.
پس از پایان جنگ در سال ۱۹۴۵، این گروه منحل شد و به دلیل مشارکت در برخی از جنایات ژاپن در جزایر، به شدت نکوهش گردید. اعضای این گروه نیز به جرم خیانت محاکمه شدند.
در سال ۱۹۵۱، فیلمی با همین نام با بازی جاستینا دیوید ساخته شد.
میراث و یادگار
پس از جنگ، مردم فیلیپین ماکاپیلی را به شدت و به گستردگی طرد کردند. به عنوان نمونهای از این نفرت، در فیلمهای فیلیپینی پس از جنگ جهانی دوم، اعضای ماکاپیلی معمولاً با بایونگ (سبد حصیری ساخته شده از برگها) که سوراخهایی برای چشم دارد بر سر و روی خود نشان داده میشوند. آنها افرادی را که مظنون به همدلی با نیروهای مقاومت هستند، شناسایی میکنند و سپس منطقه را ترک میگویند، در حالی که سربازان ژاپنی، همدلان مقاومت را که شناسایی شدهاند، نگهبانی میکنند.