فرضیه گردآوری، اصطلاحی در روانشناسی تکاملی است که در دهه ۱۹۷۰ میلادی و در جریان جنبش فمینیسم، در تقابل با «فرضیه شکار» مطرح شد. این فرضیه پیشنهاد میکند که گردآوری، و نه شکار، عامل اصلی در ظهور انسانهای با آناتومی مدرن بوده است.
دیوید باس استدلال میکند که ابزارها در ابتدا برای شکار به کار نرفتهاند، بلکه برای کندن و جمعآوری گیاهان مورد استفاده قرار گرفتهاند. این اختراع ابزارها ممکن است گذار از زیستگاه جنگلی به ساواناهای پوشیده از درخت و علفزار را توضیح دهد. ابزارها، جمعآوری غذا را آسانتر و اقتصادیتر کرده و به انسانهای اولیه اجازه دادند تا در محیطی کمتراکمتر زندگی کنند. این فرضیه معتقد است تا پیش از اختراع ظروف برای ذخیره غذا، ابزارهای پیچیدهتر برای شکار، پوست کندن و قطعهقطعه کردن حیوانات توسعه نیافتند. بنابراین، طبق فرضیه گردآوری، شکار نقش چندانی در تکامل انسان مدرن نداشته است.
یکی از شواهد ارائه شده برای فرضیه گردآوری، ادعای «برتری حافظه فضایی زنان» است. مکبرنی و همکارانش دریافتند که زنان در آزمونهای حافظه نسبت به مردان عملکرد بهتری دارند، در حالی که مردان در آزمونهای چرخش (Rotation Tasks) بهتر عمل میکنند. هاکس با این استدلال که زنان با مراقبت از فرزندان خود، مزایای تناسلی بیشتری کسب میکنند، به پیشبرد فرضیه گردآوری کمک میکند. او معتقد است هماهنگ کردن مراقبت از فرزندان و جمعآوری آسانتر است. «برتری حافظه فضایی زنان» از طریق مطالعات جدیدتر توسط نیو و همکارانش نیز مورد تأیید قرار گرفته است؛ در این مطالعات، زنان در جمعآوری و شناسایی گیاهان خاص، سریعتر عمل کرده و اشتباهات کمتری نسبت به همتایان مرد خود مرتکب شدند.
با این حال، فرضیه گردآوری قادر به توضیح موارد زیر نیست:
- تقسیم کار جنسی که در آن مردان شکار میکنند و زنان جمعآوری مینمایند.
- سرمایهگذاری بالای والدین در مردان انسان (High parental investment).
- روانشناسی ائتلاف مردانه (Male coalition psychology).
- چرایی زندگی انسان در محیطهایی بدون منابع گیاهی.
- ساختار دستگاه گوارش انسان در مقایسه با سایر نخستیها.
- اتحادهای متقابل (Alliance theory).
- چرایی به اشتراک گذاشتن غذا توسط زنان.
مقالات مرتبط:
- فرضیه انسانگونه آبی (Aquatic ape hypothesis)