گایوس دومیتیوس دکستر، فعال در سدهٔ دوم میلادی، سناتوری رومی بود که دو بار به مقام کنسولی رسید: نخست بهعنوان کنسول جایگزین، پیش از سال ۱۸۳ میلادی، و بار دوم بهعنوان کنسول اصلی در سال ۱۹۶ میلادی؛ در این دوره لوکیوس والریوس مسالا تراسئا پریسکوس همکار او بود.
زندگینامه
از خاستگاه خانوادگی دکستر اطلاعات دقیقی در دست نیست. او عضو سنای روم بود و احتمالاً در سالهای پایانی حکومت مارکوس آورلیوس، پیش از سال ۱۸۳، به مقام کنسول جایگزین منصوب شد.
از سال ۱۸۳ تا ۱۸۵، دکستر بهعنوان لگات امپراتوری با اختیارات فرمانداری، بر سوریه فلسطین حکومت کرد. برخی پژوهشگران بر این باورند که او در همین سالها با سپتیموس سوروس، که آیندهای امپراتوری پیش رو داشت، روابطی نزدیک و محترمانه برقرار کرد. سوروس در آن زمان فرمانده لژیون چهارم سیتیکا بود و در همین ایالت خدمت میکرد.
پس از قتل پرتیناکس، دکستر از حامیان جدی سپتیموس سوروس در تلاش او برای رسیدن به عنوان امپراتور شد. سوروس نیز در پاسخ به این وفاداری، در ژوئن ۱۹۳ او را به مقام پریفکت شهر رم منصوب کرد؛ سمتی که اداره پایتخت را در غیاب امپراتور بر عهده داشت.
اعتماد سوروس به دکستر زمانی آشکارتر شد که امپراتور برای مقابله با رقیب خود، پسکنیوس نیگر، رم را به مقصد شرق ترک کرد. دکستر در این دوره حساس، زمام امور پایتخت را نگه داشت و نشان داد که از چهرههای مورد اعتماد در ساختار سیاسی امپراتوری روم است.
او همچنان پریفکت شهر رم بود که در سال ۱۹۶، همراه با لوکیوس والریوس مسالا تراسئا پریسکوس، به مقام کنسول اصلی برگزیده شد. این انتصاب جایگاه او را در میان نخبگان سیاسی دوران گذار از بحران جانشینی پس از مرگ کمدوس و پرتیناکس برجسته میکند.
اهمیت تاریخی
دکستر نمونهای از سناتورهای رومی است که در بحرانهای سیاسی، با پیوند دادن موقعیت اداری خود به حمایت از مدعیان قدرت، جایگاهی بلندتر یافتند. نقش او در دوران سپتیموس سوروس نشان میدهد که مدیریت رم و همراهی نخبگان سنا تا چه اندازه برای تثبیت حکومت تازهای که از جنگ داخلی بیرون میآمد اهمیت داشت.
منابع
- آنتونی بیرلی، سپتیموس سوروس: امپراتور آفریقایی، ۱۹۹۹
- اینگه منن، قدرت و جایگاه در امپراتوری روم، ۱۹۳ تا ۲۸۴ میلادی، ۲۰۱۱
ردهها: رومیان سدهٔ دوم، کنسولهای امپراتوری روم، پریفکتهای شهری رم، زادروز نامشخص، سال مرگ نامشخص