فردریک رویش کیست؟
فردریک رویش (۱۶۳۸-۱۷۳۱ میلادی)، گیاهشناس و کالبدشناس برجسته هلندی بود. او بیشتر به خاطر توسعه تکنیکهای حفظ نمونههای آناتومیکی شهرت دارد؛ تکنیکهایی که با استفاده از آنها، دیوراماها یا صحنههایی هنری از اعضای بدن انسان خلق کرد. مجموعه آناتومیکی او شامل بیش از ۲۰۰۰ نمونه آناتومیکی، آسیبشناختی، جانورشناسی و گیاهشناسی بود که همگی به روش خشککردن یا مومیاییسازی حفظ شده بودند.
رویش همچنین اثبات کرد که در سیستم لنفاوی دریچههایی وجود دارد. او اندام وومرونازال در مارها و شریان مرکزی چشم را نیز کشف کرد. رویش نخستین کسی بود که بیماری امروزه معروف به «بیماری هیرشپرونگ» را توصیف کرد؛ علاوه بر این، چندین وضعیت بیماریزا از جمله تروم داخل جمجمهای، انکندروماتوز و سندرم مایوسکی را نیز برای نخستین بار شرح داد.
زندگی و پیشه
فردریک رویش در لاهه و در خانوادهای کارمندی چشم به جهان گشود. او کار خود را به عنوان شاگرد داروساز آغاز کرد. علاقهمندی شدیدش به کالبدشناسی، او را به دانشگاه لیدن کشاند تا زیر نظر فرانسیسکوس سیلوسیوس به تحصیل بپردازد. همکلاسیهای او، یان سوامردام، رینیر د گراف و نیلز استنسن بودند. در آن زمان، کالبدشکافی جسدها بسیار پرهزینه و یافتن جسد نیز دشوار بود؛ همین امر رویش را بر آن داشت تا روشهای جایگزینی برای حفظ اعضای بدن بیابد. او در سال ۱۶۶۱ با ماریا پست، دختر معمار مشهور هلندی، پیتر پست ازدواج کرد و در ۱۶۶۴ با نگارش پایاننامهای درباره پلوریت از دانشگاه فارغالتحصیل شد.
در سال ۱۶۶۷، رویش به سمت استاد پیشگام انجمن جراحان آمستردام منصوب شد. سال بعد، او به مربی اصلی ماماها در این شهر تبدیل گشت. از آن پس، هیچ مامایی حق طبابت نداشت مگر آنکه توسط رویش آزمون میشد. در ۱۶۷۹، او به عنوان مشاور پزشکی قانونی دادگاههای آمستردام و در ۱۶۸۵ به عنوان استاد گیاهشناسی در باغ گیاهشناسی آمستردام مشغول به کار شد؛ جایی که با یان و کاسپار کوملین همکاری کرد. تخصص رویش بیشتر در زمینه گیاهان بومی بود.
تکنیک مومیاییسازی
رویش بخش عمدهای از آناتومی و فیزیولوژی انسان را بررسی کرد. او برای حفظ اعضای بدن از الکلهای تقطیرشده استفاده میکرد و یکی از مشهورترین مجموعههای آناتومیکی اروپا را گردآوری نمود. مهارت اصلی او، آمادهسازی و حفظ نمونهها در یک مایع مخلوط بلسامی بود؛ باور بر این است که رویش نخستین کسی بود که از تزریق مومیاییکننده به داخل شریانها بهره برد. او مادهای تزریقی از سولفید جیوه ساخت که از cinnebar (یک کانی طبیعی سرخرنگ) به دست میآمد. این تزریق، به بسیاری از نمونهها رنگی سرخ و تقریباً زنده میبخشید. به لطف این تکنیک، ناظران میتوانستند حتی ریزترین رگهای خونی را ببینند و کالبدشکافی کنند؛ روشی که در قرن هفدهم کاملاً انقلابی بود. تکنیکهای نوین مومیاییسازی رویش، باعث شد جسدها مدت زمان طولانیتری حفظ شوند. این امر نهتنها زمان هر جلسه کالبدشکافی را افزایش داد، بلکه امکان برگزاری این جلسات را در ماههای گرم سال نیز فراهم ساخت.
موزه کابینت رویش
فردریک رویش بنیانگذار و خالق موزهای آناتومیکی در خانه شخصی خود بود. این موزه، جاذبهای توریستی و بسیار محبوب در آمستردام به شمار میرفت و در سراسر جهان آکادمیک شهرت داشت. با اینکه مجموعهای خصوصی بود، رویش درهای آن را به روی عموم گشود. بازدیدکنندگان باید هزینه ورودی میپرداختند و تورها با راهنمایی در پنج اتاق موزه برگزار میشد. این مجموعه به سه دسته مختلف تقسیم شده بود: آمادهسازیهای خشکی که شامل اسکلتها و اعضای خشکشده بود؛ آمادهسازیهای تزریقی مرطوب که در بطریهایی با دربهای قابل جدا شدن نگهداری میشدند؛ و دسته آخر، آمادهسازیهای مرطوب در ظروفی با تزئینات پیچیده بود که به دلیل خطر آسیب به نمونه، بهراحتی قابل جابجایی نبودند.
ویژگی منحصربهفرد مجموعه او، حضور جسدهای نوزادان و جنینها بود که حدود یکسوم کل مجموعه را تشکیل میداد. رویش بیشتر این نمونهها را از ماماهایی که زیر نظرش کار میکردند، پس از مرگ کودک یا سقط جنین میخرید. طبیعت بیجان و صحنههایی که از بدن نوزادان یا اعضای آنها تشکیل شده بود، معمولاً با لباس، کلاه یا حتی چشمهای شیشهای به نمایش درمیآمد. با افزودن این عناصر، رویش میتوانست جای زخمها و بخیههای ناشی از مومیاییسازی را بپوشاند و صحنههایش را زندهتر جلوه دهد. اگرچه برخی از این صحنهها دارای ناهنجاری و نقص بودند، هدف اصلی او خلق آثار هنری بود که به باورش، کمال بدن انسان را نشان میداد. در سالهای نخستین، دخترش ریچل رویش، نقاش سبک طبیعت بیجان، به تزئین مجموعه با گلها، ماهیها، صدفها و اعضای ظریف بدن با تور و قلاب کمک میکرد.
زمانی که رویش ۲۴ ساله بود، موزهاش به شدت محبوب شد و توجه بسیاری از مقامات خارجی را جلب نمود. در ۱۶۹۷، پتر کبیر و نیکولاس ویتسن از موزه او بازدید کردند. رویش که در پنج اتاق خانهاش نمونهها را به نمایش گذاشته بود، دو روز در هفته درهای موزه را به روی عموم میگشود. او به پتر که علاقهمندی شدیدی به علم داشت، نحوه شکار و حفظ پروانهها را آموخت. همچنین هر دو علاقهای مشترک به خزندگان داشتند و با هم برای دیدن بیماران میرفتند. در ۱۷۱۷ و در دومین بازدید پتر کبیر، رویش «مخزن عجایب» خود را به مبلغ ۳۰ هزار گیلدر به او فروخت؛ از جمله راز مایع بلسامی که شامل خون لختهشده خوک، آبی برلین و اکسید جیوه بود. رویش هنگام بستهبندی و برچسبگذاری نمونهها هیچ کمکی نکرد و این کار بیش از یک ماه زمان آلبرت سبا را گرفت. این ۱۰۰ صندوق به دلیل وقوع جنگ بزرگ شمالی، بلافاصله ارسال نشدند و سال بعد در دو کشتی جداگانه به مقصد رسیدند. مجموعه سالم ماند و شایعات مربوط به ملوانانی که الکل ظروف را نوشیده بودند، نادرست است.
رویش بلافاصله در خانهاش در محله جوردان آمستردام کار خود را از نو آغاز کرد. پس از مرگ او، این مجموعه به آگوست قوی فروخته شد. اگرچه بخشی از نمونههای حفظشده او باقی مانده، اما هیچیک از صحنههای هنریاش دوام نیاوردند و تنها از طریق حکاکیهایی، بهویژه آثار کورنلیس هویبرتز شناخته میشوند.
او در سال ۱۷۱۵ به عضویت انجمن سلطنتی درآمد و دامادش، یوریائن پول، پرترهای از او کشید. فردریک رویش آثار خود را با هرمان بورهاوه منتشر کرد. در سال ۱۷۶۰ (سی سال پس از مرگش)، گیاهشناس ژاک، نام یک سرده از گیاهان گلدار آمریکای جنوبی از خانواده مارکگراویاسه را به افتخار او «Ruyschia» نامگذاری کرد.
آثار برجایمانده
- Disputatio medica inauguralis de pleuritide (رساله دکتری، لیدن، ۱۶۶۴)
- Dilucidatio valvularum in vasis lymphaticis et lacteis (لاهه، ۱۶۶۵)
- Museum anatomicum Ruyschianum (آمستردام، ۱۶۹۱)
- Catalogus Musaei Ruyschiani (آمستردام، ۱۷۳۱)
- Observationum anatomico-chirurgicarum centuria (آمستردام، ۱۶۹۱)
- Epistolae anatomicae problematicae (۱۴ جلد، آمستردام، ۱۶۹۶-۱۷۰۱)
- Het eerste Anatomisch Cabinet (آمستردام، ۱۷۰۱)
- Thesaurus anatomicus (۱۰ جلد، آمستردام، ۱۷۰۱-۱۷۱۶)
- Adversarium anatomico-medico-chirurgicorum decas prima (آمستردام، ۱۷۱۷)
- Curae posteriores seu thesaurus anatomicus (آمستردام، ۱۷۲۴)
- Thesaurus animalium primus (آمستردام، ۱۷۲۸)
- Curae renovatae seu thesaurus anatomicus (آمستردام، ۱۷۲۸)
- Opusculum anatomicum de fabrica glandularum (همراه با هرمان بورهاوه، لیدن ۱۷۲۲)
- Tractatio anatomica de musculo in fundo uteri (آمستردام، ۱۷۲۳)
- Opera omnia (۴ جلد، آمستردام، ۱۷۲۱)
- Opera omnia anatomico-medico-chirurgica (۵ جلد، آمستردام، ۱۷۳۷)
- Herbarivm Rvyschianvm (سنپترزبورگ، ۱۷۴۵)
میراث در روزگار کنونی
امروزه بخشهایی از مجموعه رویش در موزه انسانشناسی و قومشناسی پتر کبیر در سنپترزبورگ قابل مشاهده است. این مجموعه شامل بیش از ۹۰۰ گونه از مجموعه اصلی رویش است.