بلک‌فرایرز استرلینگ؛ دیر دومینیکنی قرن سیزدهم اسکاتلند

معرفی بلک‌فرایرز استرلینگ

بلک‌فرایرز استرلینگ نام رایج کلیسایی با عنوان رسمی «کلیسای برادران واعظ سنت لارنس» در استرلینگ اسکاتلند بود. این مجموعه یکی از دیرهای وابسته به فرقه دومینیکن به شمار می‌رفت؛ فرقه‌ای از راهبان گدایی که در سده‌های میانه در اروپا گسترش یافتند.

بلک‌فرایرز احتمالاً در سده سیزدهم در شهر استرلینگ تأسیس شد و بیش از سه سده به فعالیت مذهبی ادامه داد. اهمیت این دیر تنها به نقش دینی آن محدود نبود؛ بلکه در تاریخ محلی استرلینگ و تحولات پس از اصلاحات دینی نیز جایگاه قابل توجهی داشت.

تاریخچه تأسیس

بر اساس روایت‌هایی در Chronica Extracta و نوشته‌های جان اسپاتیسوود، دیر دومینیکنی استرلینگ به دستور یا حمایت الکساندر دوم، پادشاه اسکاتلند، بنیان نهاده شد. اسپاتیسوود حتی سال ۱۲۳۳ را به عنوان تاریخ تأسیس ذکر کرده است.

با این حال، این تاریخ‌ها هنوز با شواهد هم‌دوره تأیید نشده‌اند. بنابراین می‌توان گفت بلک‌فرایرز احتمالاً در نیمه نخست سده سیزدهم شکل گرفته، اما زمان دقیق تأسیس آن همچنان در هاله‌ای از ابهام تاریخی باقی مانده است.

دوران فعالیت و زوال

این دیر بیش از سه قرن پابرجا بود، اما با گسترش اصلاحات دینی در اسکاتلند سرنوشت آن تغییر کرد. رابرت لیندزی آو پیتسکاتی ادعا کرده است که بلک‌فرایرز در ژوئن ۱۵۵۹ توسط پروتستان‌ها تخریب شد. بخشی از این ادعا در سندی مورخ ۱۲ سپتامبر ۱۵۵۹ تأیید شده است؛ سندی که از بیرون راندن رئیس دیر و تخریب مجموعه در همان سال خبر می‌دهد.

پس از انحلال، دارایی‌های دیر به الکساندر ارسکین آو کنگنور رسید. با وجود اینکه مری، ملکه اسکاتلند، در ۱۵ آوریل ۱۵۶۷ درآمدهای همه خانه‌های مذهبی بوروی استرلینگ را به مقامات شهری واگذار کرد، به نظر می‌رسد ارسکین همچنان درآمد این دیر را در اختیار داشته است. شواهد نشان می‌دهد بوروی استرلینگ تنها در سال ۱۶۵۲ توانست مالکیت یا کنترل آن را به دست آورد.

مدفون‌های شاخص

بلک‌فرایرز استرلینگ محل دفن برخی چهره‌های مهم تاریخی بود. از جمله افرادی که نامشان در ارتباط با تدفین در این مجموعه آمده است، می‌توان به این دو شخصیت اشاره کرد:

• دانخاد، ارل لنوکس
• مرداک استوارت، دوک آلبانی

جایگاه در تاریخ مذهبی اسکاتلند

بلک‌فرایرز نمونه‌ای از دیرهای دومینیکنی در اسکاتلند است که سرنوشت آن با تحولات بزرگ مذهبی و سیاسی پیوند خورده بود. از تأسیس احتمالی در زمان الکساندر دوم تا تخریب در دوره اصلاحات، این مجموعه بازتابی از تغییر جایگاه نهادهای مذهبی در جامعه اسکاتلند است.

بلک‌فرایرز استرلینگ، اگرچه امروز بیشتر به نامی تاریخی شناخته می‌شود، اما روزگاری بخشی از شبکه گسترده حیات دینی و فکری اروپای سده‌های میانه بود.

منابع و پیوندهای مرتبط

برای مطالعه بیشتر می‌توان به فهرست خانه‌های صومعه‌ای اسکاتلند و پژوهش‌های مربوط به رونالد پیج و کاترین پیج درباره بلک‌فرایرز استرلینگ مراجعه کرد.