آرتور ترِدوِل والدن (۱۰ مه ۱۸۷۱ - ۲۶ مارس ۱۹۴۷) ماجراجویی بود که در تب طلای کلوندایک شرکت کرد و بهعنوان راننده سگهای سورتمه و عضو نخستین سفر اکتشافی بیرد به قطب جنوب شناخته میشود. او همچنین بهعنوان نویسنده و پرورشدهنده نژاد سگ چینوک شهرت دارد.
زندگی اولیه
آرتور در ایندیاناپولیس، ایندیانا، از پدری کشیش به نام ترِدوِل والدن و مادرش الیزابت لیتون متولد شد. دوران کودکی خود را در مینهسوتا گذراند و در مدرسه نظامی چاتاک تحصیل کرد. در ۱۸۹۰، پدرش بهعنوان کشیش کلیسای سنت پل در بوستون منصوب شد، اما آرتور از زندگی شهری خوشش نیامد و به خانه ییلاقی پدر در تامورث، نیوهمشایر، نقل مکان کرد.
در آلاسکا و یوکون
در جستجوی ماجراجویی، والدن در مارس ۱۸۹۶ به آلاسکا سفر کرد. در اوت همان سال، طلا در کلوندایک کشف شد و او بهعنوان حملکننده تدارکات و نامه در رودخانه یوکون مشغول به کار شد. در این دوران، با سگهای سورتمه آشنا شد و تجربه زیادی در استفاده از آنها برای حمل بار در مسافتهای طولانی کسب کرد.
پرورش نژاد چینوک
پس از بازگشت به نیوانگلند، والدن در ۹ دسامبر ۱۹۰۲ با کاترین اسلیپر ازدواج کرد. آنها مزرعه و مهمانخانه ۱۳۰۰ هکتاری وونالانسِت را اداره میکردند. والدن در این مزرعه به پرورش و آموزش سگهای سورتمه پرداخت. در ۱۷ ژانویه ۱۹۱۷، تولهسگی به نام چینوک متولد شد که حاصل جفتگیری یک سگ گرینلندی ماده با یک سگ نر ماستیف/سنت برنارد بود. این سگ بنیانگذار نژادی شد که بعدها بهعنوان سگ رسمی ایالت نیوهمشایر شناخته شد.
سفر به قطب جنوب
در ۱۹۲۷، ریچارد بیرد والدن را برای رهبری تیم سگها در نخستین سفر اکتشافی خود به قطب جنوب انتخاب کرد. والدن شرط کرد که هیچ سگی برای صرفهجویی در تدارکات کشته نشود. در طول این سفر، والدن و ۱۳ سگش هزاران پوند تدارکات را از کشتی به اردوگاه اصلی منتقل کردند. متأسفانه، چینوک در ۱۷ ژانویه ۱۹۲۹ در حین انتقال تدارکات ناپدید شد.
درگذشت
آرتور والدن در ۲۶ مارس ۱۹۴۷ در حین نجات همسرش از آتشسوزی در آشپزخانه مزرعهشان درگذشت.