مجله ساخت ساز (Zeitschrift für Instrumentenbau)
مجله Zeitschrift für Instrumentenbau (که به اختصار ZfI نامیده میشد) نشریهای به زبان آلمانی بود که تا حد زیادی به ساخت سازهای موسیقی میپرداخت. این مجله از سال ۱۸۸۰ تا ۱۹۴۳ در لایپزیگ منتشر شد و هم به عنوان تاریخنگار جهان موسیقی و هم به عنوان گزارشگری آگاهانه از جنبههای فنیتر تحول سازها عمل کرد.
تاریخچه
بنیانگذار و چراغ راه این نشریه، پل دو ویت، نوازنده ویولنسل و ویولا دا گامبای هلندی بود؛ شخصی که فعالیتهایش در جمعآوری سازها، در نهایت پایه و اساس مجموعههای هیر در کلن و مجموعه سلطنتی در برلین را شکل داد.
چشمانداز مجله، هرچند در لایپزیگ متمرکز بود، هرگز به جهان ژرمن محدود نمیشد؛ بلکه تلاشی هدفمند برای گزارش اخبار موسیقی از سراسر جهان، از ملبورن تا بوئنوس آیرس و از لیسبون تا مسکو وجود داشت. پوشش خبری کشورهایی که سازهای آلمانی به آنها صادر میشد، بهویژه عالی بود. به همین دلیل، علاقه فراوانی به زندگی موسیقی آمریکا و تجارت موسیقی این کشور در مجله دیده میشود.
در طول تاریخ انتشارش، قالب و محتوای ZfI تغییر چندانی نکرد. این مجله صراحتاً برای تجارت موسیقی، یعنی سازسازان، فروشندگان انواع محصولات مرتبط با موسیقی و متخصصان این حوزه (مانند کوککنندگان پیانو و فروشندگان ساز) وجود داشت. ZfI بهطور مرتب درباره نمایشگاههای سازهای موسیقی در مراکز مهم شهری اروپا و جهان گزارش تهیه میکرد.
گزارشهایی درباره اختراعات و اکتشافات جدید، صفحات مجله را جان میبخشید؛ ثبت اختراعات جدید، که اغلب با نقشههای خطی بسیار واضح همراه بود، ویژگی همیشگی مجله بود. از طریق صفحات ZfI میتوان تحول و تکامل بسیاری از سازهای موسیقی (بهویژه پیانو و ویولن) را دنبال کرد. برای مثال، به کیبورد یانکو توجه زیادی شده است. همچنین تغییراتی که ابتدا ورود گاز و سپس برق به جهان موسیقی به همراه آورد، در این نشریه قابل ردیابی است.
هر شماره مجله معمولاً با یک مقاله آغاز میشد؛ مقالهای که غالباً اصلی بود، اما گاهی ترجمهای از انگلیسی (ادوارد هرون-آلن) یا فرانسوی (آنتوین ویدال) به شمار میرفت. از آنجا که هر شماره نسبتاً کوتاه بود، این مقالات اغلب در دو شماره پخش میشدند. فروش سازها (نو و عتیقه)، مزایدات و تعمیرات سازها نیز توجه زیادی را جلب میکرد.
ساخت ارگ، که صنعتی بزرگ در موسیقی به شمار میرفت، همیشه پوشش گستردهای دریافت میکرد. ارگهای جدید و مهم بسیاری از کشورها با جزئیات کاملِ مشخصات فنی و نقشههای دقیق بررسی میشدند که امکان ردیابی توالی سبکها و سلیقهها را فراهم میکرد.
بخشی از متفرقهها، خواننده را از چهرههای مهم جهان سازسازی باخبر نگه میداشت. اجراها نیز فهرست و گاهی نقد میشدند، اما نظرات منتشرشده برای جزئیات فنی سازهای استفادهشده، سودمندتر از جزئیات خود اجراها بود. در صفحات ZfI میتوان تحول کوک استاندارد در کشورهای مختلف اروپا و اهمیت آن را در جنبههای گوناگون فعالیت موسیقی ردیابی کرد.
این مجله از دیدگاه جامعهشناسی موسیقی بسیار کاربردی است. از طریق آن میتوان درک بهتری از تجارت موسیقی، نگرش آن به تشکلهای کارگری، بهبود محیط کار، سبکهای مدیریتی و دغدغهها و تقسیم کار به دست آورد (مثلاً آیا کوک پیانو شغلی مناسب برای زنان است؟). آگهیهای تجاری نیز اطلاعات جامعهشناختی فراوانی ارائه میدهند.
حتی سازهای فولکلوریک مانند سیتر و اوکارینا هم در ZfI جای خود را پیدا کردند. واردات سازهای قومی از آسیا و اقیانوسیه اغلب گزارش میشد که احتمالاً به دلیل علاقه پل دو ویت به سازهای نادر و عجیب بود. همین تأثیرگذاری او باعث شد تا گزارشهای مربوط به سازهای تاریخی از هر نوع، بهطور مکرر در مجله منتشر شود.
مجله Zeitschrift für Instrumentenbau برای هرگونه تحول در جهان موسیقی پیش از جنگ جهانی اول، منبعی مفید است. با در نظر گرفتن اینکه سوگیریهای حامی صنعت در آن صراحتاً بیان شده، این نشریه به عنوان یک منبع قابل اعتماد شناخته میشود.
نسخههای بایگانیشده
مجله Zeitschrift für Instrumentenbau در سال ۲۰۰۶ توسط بخش کتابخانه دیجیتال کتابخانه ایالت بایرن دیجیتال شد. تمامی نسخههای مربوط به سالهای ۱۸۸۰ تا ۱۹۴۳، صفحه به صفحه و بهطور کامل در دسترس آنلاین قرار دارند.