پنجاه سال پیش در هاید پارک: کنسرت رایگان رولینگ استونز در یادبود بریان جونز

کنسرت «The Stones in the Park»: رویدادی تاریخی در هاید پارک

در ۵ ژوئیه ۱۹۶۹، پارک هاید لندن میزبان یکی از بزرگترین و به‌یادماندنی‌ترین کنسرت‌های رایگان تاریخ موسیقی راک بود: «The Stones in the Park». این رویداد که با حضور تخمینی ۲۵۰ تا ۵۰۰ هزار تماشاگر برگزار شد، اولین اجرای عمومی گروه رولینگ استونز پس از بیش از دو سال سکوت بود و فرصتی برای معرفی گیتاریست جدیدشان، میک تیلور، فراهم کرد.

این کنسرت در شرایطی غم‌انگیز برگزار شد؛ تنها دو روز پیش از آن، بریان جونز، عضو مؤسس و گیتاریست افسانه‌ای گروه، درگذشته بود. گروه در استودیوی بیتلز در خیابان سویل رو، لس آنجلس، برای این اجرا آماده شد و میک جگر و کیت ریچاردز، فهرستی ۱۴ آهنگی را تدارک دیدند که بسیاری از آن‌ها برای اولین بار در حضور عموم اجرا می‌شدند. سیستم صوتی قدرتمند این کنسرت توسط شرکت Watkins Electric Music تأمین شد.

طرفداران با شمع‌هایی در دست از روز ۴ ژوئیه در پارک حاضر شدند تا ادای احترامی به جونز کرده باشند. صبح روز ۵ ژوئیه، حدود ۷ هزار نفر در پارک جمع شده بودند. میک جگر پیش از آغاز اجرای گروه، با خواندن دو بند از شعر «آدونایس» اثر پرسی بیش شلی در سوگ جان کیتس، یادبود کوتاهی برای جونز برگزار کرد. پس از آن، صدها پروانه سفید کلم (cabbage white butterfly) در هوا رها شدند.

فهرست آهنگ‌های اجرا شده توسط رولینگ استونز:

• "I'm Yours & I'm Hers"
• "Jumpin' Jack Flash"
• "Mercy Mercy"
• "Down Home Girl"
• "Stray Cat Blues"
• "No Expectations"
• "I'm Free"
• "Loving Cup"
• "Love in Vain"
• "(I Can't Get No) Satisfaction"
• "Honky Tonk Women"
• "Midnight Rambler"
• "Street Fighting Man"
• "Sympathy for the Devil"

در طول اجرای ۱۸ دقیقه‌ای آهنگ "Sympathy for the Devil"، تعدادی از درامر‌های قبیله‌ای آفریقایی به گروه پیوستند.

پیش‌زمینه و جزئیات برگزاری

این جشنواره برای رولینگ استونز اهمیتی ویژه داشت. آن‌ها از آخرین تور اروپایی خود در سال ۱۹۶۷، هیچ اجرای عمومی نداشتند و در سال ۱۹۶۸ تنها در دو رویداد محدود حضور یافته بودند. میک جگر معتقد بود که قدرت اصلی گروه در اجراهای زنده نهفته است و مشتاق بازگشت به صحنه بود. شرکت Blackhill Enterprises که سابقه برگزاری موفق کنسرت‌های متعددی در هاید پارک را داشت، مسئولیت سازماندهی این رویداد را بر عهده گرفت.

با وجود اینکه جگر ترجیح می‌داد کنسرت رایگان باشد، اما با فروش حقوق انحصاری پخش تلویزیونی به Granada Television، هزینه‌های برگزاری پوشش داده شد.

جدایی تدریجی بریان جونز و کاهش مشارکت‌های موسیقایی او، بازگشت به تور را با چالش مواجه کرده بود. تا ژوئن ۱۹۶۹، وضعیت به جایی رسیده بود که تصمیم گرفته شد جونز با گیتاریست دیگری جایگزین شود. میک تیلور، که به خاطر همکاری با John Mayall & the Bluesbreakers شهرت یافته بود، دعوت شد تا در آلبوم Let It Bleed مشارکت کند و پس از همکاری موفق، پیشنهاد پیوستن دائمی به گروه را پذیرفت. تک‌آهنگ "Honky Tonk Women" که با حضور تیلور ضبط شده بود، برای همزمانی با تاریخ جشنواره به سرعت منتشر شد.

کنسرت هاید پارک، اولین اجرای تیلور با گروه بود و او به دلیل کمبود زمان برای تمرین، اضطراب زیادی داشت. جگر نیز نگران واکنش طرفداران جونز و احتمال تحریم کنسرت بود. او انتظار نداشت جمعیت به اندازه ۱۵۰ هزار نفری که برای کنسرت Blind Faith آمده بودند، باشد. علاوه بر این، گرمای تابستان و افزایش سطح گرده گل، باعث تشدید آلرژی و لارنژیت جگر شده بود.

مرگ ناگهانی بریان جونز در ۳ ژوئیه، تنها دو روز پیش از جشنواره، ضربه سختی به گروه وارد کرد. با وجود اندوه فراوان، آن‌ها تصمیم گرفتند کنسرت را برگزار کرده و اجرا را به او تقدیم کنند.

کیت ریچاردز بعدها نوشت: «ما در استودیوی بیتلز در زیرزمین سویل رو تمرین کردیم و جگر و ریچاردز یک ست ۱۴ آهنگی را آماده کردند؛ کنسرت هاید پارک اولین باری بود که بسیاری از این آهنگ‌ها را در حضور مخاطبان اجرا می‌کردیم.»

اجراها و حواشی

جشنواره شاهد اجراهای هنرمندان دیگری چون Third Ear Band، Screw، King Crimson، Alexis Korner's New Church، Roy Harper، Battered Ornaments و Family نیز بود.

در روز ۴ ژوئیه، طرفداران با شمع در پارک حاضر شدند و پلیس اجازه داد تا پارک دیرتر بسته شود. صبح روز بعد، ۷ هزار نفر در محل حضور داشتند.

همانند کنسرت Altamont Free Concert که بعدها برگزار شد، گروه Hells Angels به عنوان مأمور امنیتی برای محافظت از صحنه و تجهیزات استخدام شدند. این پیشنهاد توسط مدیر گروه Grateful Dead مطرح شده بود. طبق گفته Sam Cutler، جگر علاقه‌مند بود که در آینده کنسرت رایگان مشابهی در کالیفرنیا برگزار کند. در هاید پارک، ۵۰ نفر از اعضای Hells Angels اطراف صحنه را گشت می‌زدند، هرچند شباهت کمی با همتایان آمریکایی خود داشتند و در ازای دریافت چای، وظایف خود را انجام می‌دادند. در نهایت تنها ۱۲ نفر دستگیر شدند و گزارش پلیس حاکی از «بی‌اثر بودن کامل» آن‌ها بود.

گروه King Crimson در آن زمان هنوز آلبومی منتشر نکرده بود و دعوت به اجرا بر اساس شهرت اجراهای زنده‌شان در مکان‌هایی مانند Marquee Club صورت گرفته بود. Sam Cutler آن‌ها را روی صحنه معرفی کرد و گفت: «این گروه جدید راه درازی در پیش خواهد داشت.»

فهرست آهنگ‌های King Crimson:

• "21st Century Schizoid Man"
• "The Court of the Crimson King"
• "Get Thy Bearings"
• "Epitaph"
• "Mantra"
• "Travel Weary Capricorn"
• "Mars"

سه آهنگ از این اجرا بعدها در آلبوم اول گروه، In the Court of the Crimson King، با تغییراتی در اشعار منتشر شد. اجرای گروه King Crimson بعدها به صورت CD منتشر شد.

رابرت فریپ، گیتاریست King Crimson، حس اجتماعی قوی و هوای خوب آن روز را به یاد می‌آورد و به خصوص حس حسن نیت پشت صحنه را ذکر می‌کند.

الکسیس کورنر، که نقش مهمی در شکل‌گیری رولینگ استونز در سال ۱۹۶۲ داشت، پس از انحلال گروه Blues Incorporated، گروه New Church را با همکاری پیتر تورپ تأسیس کرد.

روی هارپر که از سال ۱۹۶۸ به طور منظم در فستیوال‌های هاید پارک شرکت می‌کرد، شاهد افزایش محبوبیت خود بود. او برای این کنسرت، یک قطعه اجرا کرد.

گروه The Battered Ornaments، که گروه پشتیبان Pete Brown، همکار Cream بود، بدون براون که روز قبل اخراج شده بود، اجرا کردند. کریس اسپدینگ، گیتاریست گروه، خواننده اصلی شد. این گروه آمبولانس زرهی را که استونز را از هتل به پارک منتقل کرد، تأمین نمود.

جزئیات اجرای رولینگ استونز

اعضای گروه در هتل Londonderry گردهم آمدند و با همراهی دو عکاس رسمی خود، Michael Cooper و Spanish Tony Sanchez، با آمبولانس زرهی به سمت پارک حرکت کردند. میک جگر، با آرایش غلیظ صورت و گردنبندی چرمی، لباسی سفید بر تن داشت که از بوتیک Mr. Fish قرض گرفته بود. او این لباس را فقط برای نیم ساعت در کنسرت پوشید و سپس آن را درآورد تا تی‌شرتی بنفش و شلواری گشاد نمایان شود.

پیش از شروع اجرا، جگر از حضار خواست تا سکوت کنند تا بتواند متنی را به یاد بریان جونز بخواند. او دو بند از شعر «آدونایس» اثر پرسی بیش شلی را از کتابی با جلد چرمی خواند. پس از آن، صدها پروانه سفید کلم در هوا رها شدند، علی‌رغم اینکه مقامات پارک دستور داده بودند پروانه‌های رها شده باید عقیم باشند و از گونه پروانه سفید کلم نباشند. قرار بود دو هزار و پانصد پروانه رها شود، اما بسیاری از آن‌ها در انبار از کمبود هوا تلف شدند.

سپس استونز با آهنگ "I'm Yours and I'm Hers" آغاز کردند. فیلیپ نورمن، نویسنده، معتقد است این انتخاب آهنگ کنایه‌آمیز بوده است، زیرا ماریان ફેیت‌فول و مارشا هانت، که گفته می‌شد جگر با آن‌ها رابطه داشته، در میان جمعیت حضور داشتند. (این آهنگ به دلیل علاقه جونز به آن اجرا شد).

در طول اجرای ۱۸ دقیقه‌ای "Sympathy for the Devil"، گروهی از درامر‌های آفریقایی به رهبری Ginger Johnson به گروه پیوستند. پس از پایان کنسرت، به داوطلبانی که ۵۰۰۰ تن زباله را پاکسازی کردند، یک نسخه از آهنگ "Honky Tonk Women" اهدا شد.

با وجود نگرانی مسئولین پارک از خسارات احتمالی، هزینه تخمینی خسارات تنها حدود ۱۰۰ پوند بود. جان هیر، سرپرست پارک، جدی‌ترین خسارت را به یک درخت غان نقره‌ای که سال قبل کاشته شده بود، نسبت داد. او از تماشاگران تقدیر کرد که بسیاری از آن‌ها در پاکسازی پس از کنسرت کمک کردند و در ازای بازگرداندن کیسه‌های پر از زباله، یک نسخه LP رایگان از استونز دریافت می‌کردند.

تجهیزات و صدا

شرکت Blackhill Enterprises یک صحنه مرتفع با برج بلند بلندگو به ارتفاع ۳۰ فوت فراهم کرد تا صدا به دورترین نقاط پارک برسد. صحنه با درختان نخل در گلدان تزئین شده بود و در پشت سر نوازندگان، تصویری بزرگ از جلد آلبوم Beggars Banquet قرار داشت. کیت ریچاردز که با کوک‌های باز آشنا شده بود، در این کنسرت از گیتار Gibson ES-330 با کوک G باز و یک Gibson Flying V استفاده کرد. تیلور نیز با Gibson Les Paul شروع کرد و سپس به یک SG روی آورد. سیستم صوتی توسط Watkins Electric Music تأمین شد که قبلاً نیز در رویدادهای هاید پارک همکاری کرده بود. چارلی واتکینس، بنیانگذار شرکت، به یاد می‌آورد که این بزرگترین سیستم صوتی بود که تا آن زمان مونتاژ کرده بود و برای تأمین تجهیزات کافی، مجبور شد از گروه‌های دیگر قرض بگیرد.

بازخوردها و نقدها

در مصاحبه‌ای با مجله Rolling Stone در سال ۱۹۷۱، کیت ریچاردز گفت: «تا نزدیکی‌های پایان، اجرای ما خوب نبود، چون سال‌ها بود که اجرا نکرده بودیم... هیچ‌کس اهمیتی نمی‌داد، چون فقط می‌خواستند دوباره ما را اجرا کنند.»

ریچارد گات از روزنامه The Guardian این رویداد را «یک رویداد بزرگ و تاریخ‌ساز در تاریخ اجتماعی بریتانیا» توصیف کرد، هرچند افزود که «بیشتر موسیقی... معمولی بود». به گفته نورمن، «آمادگی ناکافی گروه به وضوح مشهود بود. گیتارهای کیت و میک تیلور، که در ابتدا هماهنگ به نظر می‌رسیدند، به دو مته پنوماتیک تبدیل شدند که در یک مسابقه مرگ و زندگی با هم می‌جنگیدند. درامز چارلی و بیس بیل انگار در ژله ذوب شده بودند.»

آیین مارتین از روزنامه The Daily Telegraph نوشت که استونز «کم تمرین کرده و احتمالاً عصبی بودند، زیرا بیش از دو سال در مقابل مخاطب زنده اجرا نکرده بودند. گیتارها بد کوک بودند و نیمی از آهنگ‌ها با تمپوی اشتباه اجرا شدند.» او همچنین اضافه کرد که جگر «به نظر می‌رسید تلاش می‌کند کمبودهای هم‌گروهی‌هایش را جبران کند.»

وب‌سایت Film 4 در بازبینی نسخه DVD کنسرت استونز نوشت: «این بهترین فیلم درباره گروه نیست و بهترین اجرای آن‌ها نیز نیست، اما برای طرفداران، گروه را در یک لحظه مهم به تصویر می‌کشد.»

انتشار نسخه DVD

نسخه DVD که در ۲۵ سپتامبر ۲۰۰۶ منتشر شد، شامل همان فیلم کنسرت پخش شده در ۲۵ سپتامبر ۱۹۶۹ است. این نسخه همچنین سه آهنگ منتشر نشده از کنسرت را شامل می‌شود: "Mercy, Mercy", "Stray Cat Blues" و "No Expectations". دو آهنگ آخر ناقص هستند اما به دلیل منحصر به فرد بودنشان اضافه شده‌اند. همچنین فیلم خبری از دوران اولیه شهرت گروه در سال ۱۹۶۴، مصاحبه‌ای با میک جگر درباره دستگیری‌اش به اتهام حمل مواد مخدر در ژوئیه ۱۹۶۷ و کنفرانس مطبوعاتی پس از آزادی‌اش، و مصاحبه‌ای در سال ۱۹۷۱ با بیل وایمن و چارلی واتز درباره تورشان در فرانسه نیز گنجانده شده است.

شرکت Eagle Rock Entertainment بعدها در سال ۲۰۱۵ نسخه ویژه DVD و Blu-ray را با عنوان From the Vault – Hyde Park – Live in 1969 مجدداً منتشر کرد.

فهرست آهنگ‌ها (نسخه DVD)

• "Midnight Rambler" (4:30)
• "(I Can't Get No) Satisfaction" (4:00)
• "I'm Free" (2:50)
• Eulogy (for Brian Jones) (2:00)
• "I'm Yours & I'm Hers" (Johnny Winter) (2:10)
• "Jumpin' Jack Flash" (3:20)
• "Honky Tonk Women" (3:05)
• "Love in Vain" (Robert Johnson) (4:30)
• "Sympathy for the Devil" (10:30)

آهنگ‌های جایزه (Bonus Tracks)

• "Mercy Mercy"
• "Stray Cat Blues"
• "No Expectations"

کنسرت ۲۰۱۳

در سوم آوریل ۲۰۱۳، اعلام شد که رولینگ استونز به مناسبت پنجاهمین سالگرد خود، کنسرتی را در ۶ ژوئیه در هاید پارک برگزار خواهند کرد. میک جگر با طنز گفت: «سعی می‌کنم شعر را به حداقل برسانم» و درباره لباس سفید سال ۱۹۶۹ اظهار داشت: «هنوز می‌توانم زیپ‌هایش را ببندم.» در ۹ آوریل، برگزاری کنسرت دوم در ۱۳ ژوئیه نیز اعلام شد.