STET چیست؟
STET یک فنزین علمیتخیلی است که از اوایل دهه ۱۹۹۰، بهصورت گاهبهگاه در ویلینگ، ایلینوی، توسط زوج لیا و دیک اسمیت منتشر شده است. این نشریه کوچک اما اثرگذار، چندین بار نامزد جایزه هوگو شد؛ در سالهای ۱۹۹۳، ۱۹۹۴ و ۲۰۰۱.
چرا STET مهم شد؟
شهرت STET بیش از هر چیز به دو ویژگی برمیگردد: استفاده از تکثیر میلیوگرافی در بیشتر شمارهها و بخش گسترده نامههای خوانندگان. با این حال، اوج تحسین منتقدان و مخاطبان به شماره سال ۲۰۰۰ تعلق داشت؛ شمارهای که به شکل طنزآمیز از سالنامه کشاورز پیر الهام گرفته بود و در دل آن، منابع و ارجاعهای فراوانی درباره فرهنگ طرفداران علمیتخیلی جای داشت.
ریشه نام STET
نام این فنزین از چند مسیر شکل گرفته است. از یک سو، لیا زلدز اسمیت، روزنامهنگار، نویسنده و ویراستار، با اصطلاح ویرایشی stet آشنایی دیرینه داشت؛ واژهای که در نشانهگذاری ویرایشی به معنای «باقی بماند» یا «حذف نشود» است. از سوی دیگر، این نام ادای احترامی صمیمانه به فنزینهای قدیمیتر با عنوانهای تایپوگرافیک مانند Hyphen و Slant بود.
اما لایه سوم نام STET، یک بازی واژگانی ساده و هوشمندانه است: بیشتر شمارههای این نشریه روی دستگاههای GeSTETner چاپ میشدند و این نام به همان ماشینهای تکثیر هم اشاره دارد.
جایگاه STET در فرهنگ طرفداران
STET نمونهای از همان نشریات خودجوش و جامعهمحور است که پیش از گسترش وب، نقش مهمی در پیوند دادن هواداران ژانر علمیتخیلی داشتند. این فنزین فقط خبر و نقد منتشر نمیکرد؛ بلکه تاریخچه، خاطره، شبکه ارتباطی و طنز فرهنگی جامعه طرفداران را هم حفظ میکرد.
STET با ترکیب ویرایش دقیق، طنز و فرهنگ طرفداری، نشان داد که یک فنزین میتواند فراتر از یک نشریه کوچک، به سندی زنده از یک جامعه علاقهمند تبدیل شود.