مهندس ماشینآلات ثابت: متخصص انرژی در قلب صنایع
مهندس ماشینآلات ثابت (که با نامهای مهندس بهرهبردار، مهندس قدرت یا اپراتور فرآیند نیز شناخته میشود) فردی متخصص و آموزشدیده فنی است که مسئولیت راهاندازی، عیبیابی و نظارت بر ماشینآلات و تجهیزات صنعتی را بر عهده دارد. این تجهیزات، انرژی را در اشکال مختلف تولید، توزیع و مصرف میکنند.
لازم به ذکر است که عنوان «مهندس قدرت» در ایالات متحده و کانادا تعاریف متفاوتی دارد.
مهندسان ماشینآلات ثابت وظیفه عملکرد ایمن و نگهداری مجموعهای گسترده از تجهیزات را بر عهده دارند. این تجهیزات شامل موارد زیر است:
- دیگهای بخار (Boilers)
- توربینهای بخار (Steam Turbines)
- توربینهای گازی (Gas Turbines)
- کمپرسورهای گاز (Gas Compressors)
- ژنراتورها (Generators)
- موتورها (Motors)
- سیستمهای تهویه مطبوع (Air Conditioning Systems)
- مبدلهای حرارتی (Heat Exchangers)
- مولدهای بخار بازیابی حرارت (HRSGs) که میتوانند مستقیماً (با مشعلهای مجرا) یا غیرمستقیم (با جمعکنندههای حرارت خروجی توربین گازی) گرم شوند.
- مولدهای آب گرم (Hot Water Generators)
- ماشینآلات تبرید (Refrigeration Machinery)
- تجهیزات کمکی مرتبط مانند کمپرسورهای هوا، کمپرسورهای گاز طبیعی، کلیدزنی الکتریکی (Switchgear)، پمپها و غیره.
دانش و مهارتهای این مهندسان حوزههای مختلفی را پوشش میدهد، از جمله:
- مکانیک
- حرارت و ترمودینامیک
- شیمی
- الکتریسیته
- متالورژی (شناخت فلزات)
- ابزار دقیق (Instrumentation)
- طیف وسیعی از مهارتهای ایمنی
آنها معمولاً در محیطهای کاری متنوعی مانند کارخانهها، ساختمانهای اداری، بیمارستانها، انبارها، نیروگاهها، تأسیسات صنعتی و ساختمانهای مسکونی و تجاری مشغول به کار میشوند.
استفاده از عنوان «مهندس ماشینآلات ثابت» پیش از بسیاری از عناوین مهندسی دیگر رایج بوده و نباید آن را با عنوان «مهندس حرفهای» (Professional Engineer) که معمولاً به مهندسان طراح در حوزه تخصصیشان اطلاق میشود، اشتباه گرفت. شغل مهندسان امروزی به دلیل پیشرفت کامپیوترها، اتوماسیون و کنار رفتن موتورهای بخار در کشتیها و قطارها، دستخوش تغییرات زیادی شده است. با این حال، نیروی کار خود را با چالشهای بازار کار در حال تحول تطبیق داده است.
امروزه، مهندسان ماشینآلات ثابت باید در جنبههای فنی شغل خود مشارکت بیشتری داشته باشند، زیرا بسیاری از کارخانهها و ساختمانها با سیستمهای خودکار کنترل شیرها و سیستمهای کنترل توزیعشده (DCS) بهروز شدهاند.
تاریخچه
حرفه مهندسی ماشینآلات ثابت در دوران انقلاب صنعتی با توسعه پمپهای بخار توسط توماس سیوری (Thomas Savery) و توماس نیوکامن (Thomas Newcomen) که برای تخلیه آب از معادن استفاده میشدند، و همچنین موتورهای بخار صنعتی که توسط جیمز وات (James Watt) بهینه شدند، ظهور کرد. مهندسان راهآهن، لوکوموتیوهای بخار اولیه را هدایت میکردند و امروزه نیز قطارها را میرانند. مهندسان دریایی نیز که دیگهای بخار کشتیهای بخار را اداره میکردند، در این دسته قرار میگیرند. صدور گواهینامه و طبقهبندی مهندسان ماشینآلات ثابت در اواخر قرن نوزدهم برای کاهش حوادث انفجار دیگ بخار توسعه یافت. از افراد برجستهای که به عنوان مهندس ماشینآلات ثابت کار کردهاند میتوان به جورج استفنسون (George Stephenson)، ویلیام فاکنر (William Faulkner) و هنری فورد (Henry Ford) اشاره کرد.
مهندسی قدرت (قوانین نظارتی)
در کانادا
در کانادا، مهندسان قدرت تحت نظارت نهادهای مربوط به هر حوزه قضایی (استان یا قلمرو) فعالیت میکنند. هر استان دارای یک سازمان ایمنی است که از طریق «قوانین اجرایی» قدرت یافته و توسط انجمن استانداردهای کانادا (CSA) نظارت میشود. آزمونها و صدور مجوز در تمام ۱۰ استان و سه قلمرو توسط کمیته استانداردسازی آزمونهای مهندسان قدرت (SOPEEC) تنظیم میشود که توصیههای خود را از کمیته برنامه درسی مهندسی قدرت بین استانی (IPECC) دریافت میکند.
نهادهای نظارتی در کانادا
- Alberta Boilers Safety Association (ABSA)
- Technical Safety British Columbia (TSBC)
- Office of The Fire Commissioner
- Government of New Brunswick
- Government of Newfoundland and Labrador
- Northwest Territories
- Nova Scotia
- Nunavut
- Technical Standards and Safety Authority (TSSA)
- Government of Prince Edward Island
- Régie du bâtiment du Québec and Emploi-Québec (RBQ, EQ)
- Technical Safety Authority of Saskatchewan
- Yukon
قوانین در ایالات متحده
در ایالات متحده، مهندسان قدرت صرفاً توسط ایالتهای فردی یا شهرداریهای خاص خودشان اداره میشوند. چندین ایالت، مانند ماین (Maine)، تصمیم گرفتهاند که دستورالعملهای کانادا را در مورد آموزش مهندسی قدرت دنبال کنند، اگرچه این امر رایج نیست. در ایالات متحده، مهندسان ماشینآلات ثابت باید در چندین شهر و ایالت مجوز داشته باشند. اداره ساختمانهای شهر نیویورک (New York City Department of Buildings) برای فعالیت در این شهر به مجوز مهندس ماشینآلات ثابت نیاز دارد. برای دریافت این مجوز، متقاضی باید در آزمون کتبی و عملی قبول شود و حداقل پنج سال سابقه کار مستقیم زیر نظر یک مهندس ماشینآلات ثابت دارای مجوز داشته باشد، یا در صورت داشتن مدرک کارشناسی علوم در مهندسی مکانیک، یک سال سابقه کافی است. دارندگان مجوز مهندس ماشینآلات ثابت عمدتاً در تأسیسات تولید برق بزرگ، مانند نیروگاههای تولید همزمان (Cogeneration Power Plants)، واحدهای پیک (Peaking Units) و نیروگاههای بزرگ مرکزی گرمایش و تبرید (CHRPs) کار میکنند. در ایالت کالیفرنیا، مهندسان ماشینآلات ثابت تنها منبع تأمین و تعمیر روشنایی فرودگاه برای دپارتمان نظامی ایالت کالیفرنیا هستند.
لینکهای خارجی
- The International Union of Operating Engineers
- The National Association of Power Engineers, history of "Stationary Engineers"
- The American Society of Power Engineers
- The National Institute for the Uniform Licensing of Power Engineers
- National Institute of Power Engineers
- Standardization of Power Engineer Examinations Committee
منابع
- Plant operator
- Power engineering