کراتر اسکیاپارلی: دهانهای بر سطح مریخ
کراتر اسکیاپارلی، دهانهای عظیم به قطر حدود ۴۵۹ کیلومتر، در نزدیکی استوای مریخ قرار دارد. این کراتر به نام جووانی اسکیاپارلی، ستارهشناس ایتالیایی نامگذاری شده که به دلیل مشاهداتش از مریخ و اصطلاح اشتباهاً ترجمهشده «کانالی» شهرت دارد. نام این کراتر در سال ۱۹۷۳ توسط گروه کاری نامگذاری سامانه سیارهای اتحادیه بینالمللی نجوم تأیید شد.
یکی از ویژگیهای جالب کراتر اسکیاپارلی، وجود لایههای متعدد در درون آن است. این لایهها ممکن است توسط باد، فعالیتهای آتشفشانی یا رسوبگذاری در زیر آب تشکیل شده باشند. ضخامت این لایهها از چند متر تا دهها متر متغیر است.
راز لایهها: تغییرات آبوهوایی باستانی
تحقیقات اخیر نشان میدهد که الگوی لایهها احتمالاً تحت تأثیر تغییرات آبوهوایی باستانی مریخ بوده است. این تغییرات ناشی از نوسانات منظم محور سیاره (میل محوری) هستند. بر خلاف زمین که میل محوری آن به دلیل وجود ماه نسبتاً ثابت است، میل محوری مریخ به شدت نوسان دارد. این نوسانات میتوانند باعث مهاجرت گازهایی مانند آب و دیاکسید کربن به سوی قطبها و انجماد آنها شوند.
وقتی میل محوری مریخ افزایش مییابد، قطبها بیشتر در معرض نور خورشید قرار میگیرند و این مواد به سوی استوا مهاجرت میکنند. این تغییرات میتواند بر فشار اتمسفر و توانایی بادها در انتقال و رسوبگذاری شن تأثیر بگذارد. همچنین، با افزایش رطوبت در اتمسفر، دانههای شن ممکن است به هم بچسبند و لایههایی تشکیل دهند.
اسکیاپارلی در فرهنگ عامه
در رمان «مریخی» نوشته اندی ویر و فیلم اقتباسی از آن، کراتر اسکیاپارلی به عنوان محل فرود مأموریت آرس ۴، چهارمین مأموریت سرنشیندار به مریخ، انتخاب شده است. شخصیت اصلی داستان، مارک واتنی، مجبور میشود سفری طولانی از اسیدالیا پلانتیا به اسکیاپارلی طی کند.