قبیله پومرانیاییها
قبیله پومرانیاییها (Pomeranians)، که نخستین بار در قرن دهم میلادی از آنها یاد شده است، یکی از قبایل اسلاو غربی بودند. این قبیله از قرن پنجم تا ششم میلادی در سواحل دریای بالتیک، میان دهانه رودخانههای اودر و ویستولا (مناطق پومرانیا و پومرلیای امروزی) سکونت گزیدند. زبان آنها، زبان پومرانیایی، به شاخه زبانهای لِخیتیک (Lechitic languages) از خانواده زبانهای اسلاو غربی تعلق داشت.
نام «پومرانیا» ریشه در عبارت لهستانی قدیم «po more» دارد که به معنای «سرزمین کنار دریا» است.
پیشینه تاریخی
پس از مهاجرت شکارچیان هامبورگی (Hamburgian)، این منطقه به ترتیب توسط سلتیها و فرهنگ ویلبارک (Wielbark Culture) که شامل قبایل ژرمنی شبیه به گوتها و رویگیها بود، مسکونی شد. متعاقباً، گروههایی از اسلاوها در نتیجه مهاجرت اسلاوها در این منطقه ساکن شدند. قبایل پومرانیایی حدود قرن ششم میلادی شکل گرفتند. همچنین، فرهنگی به نام «فرهنگ پومرانیایی» وجود داشت که بعدها جای خود را به «فرهنگ یاستورف» (Jastorf culture) داد.
از حدود قرن ششم میلادی، قبایل اسلاو غربی از طریق رودخانههای ویستولا و اودر به سمت جنوب بالتیک مهاجرت کردند. در این منطقه، سکونتگاههای بزرگی از وایکینگها و دانمارکیها و مراکز تجاری مهمی مانند یومسبورگ (Jomsburg) در دهانه اودر و دانتزیگ (Danzig) در دهانه ویستولا، و همچنین مراکز سکونتگاهی احتمالی در سواحل بالتیک بین رودخانههای پارنتا (Parsęta) و ویستولا شکوفا شدند. طبق «کرونیکل نستور» (Nestor Chronicle) که مربوط به قرن دوازدهم است، پومرانیاییها، همراه با لهستانیها، ماسوویها (Masovians) و لوزیتانیها (Lusitanians)، از نسل قبیله لِخیتها بودند.
قرون ۱۰ تا ۱۲ میلادی
تا سال ۹۶۷ میلادی، دوک میشکو اول (Mieszko I) پس از نبردی قاطع علیه وولینیها (Wolinians) به رهبری ویخمن جوان (Wichmann the Younger)، کنترل کامل سرزمینهای بین رودخانههای ویستولا و دهانه اودر را به دست آورد. قدیمیترین سند مستند که از اصطلاح «پوموری» (Pomorie) استفاده کرده، به سال ۹۹۷ میلادی بازمیگردد و به دوک پوموری اشاره دارد.
دوکهای پیاست (Piast) لهستان تلاش کردند تا پومرانیاییها را به قلمرو خود ضمیمه کنند و در ابتدا موفق نیز بودند. اما در سال ۱۰۰۵ میلادی، دوک لهستانی بولسلاو اول شجاع (Bolesław I the Brave) کنترل منطقه را از دست داد. در «آنالِس آلتِنسِس» (Annales Altahenses)، شخصی به نام زموزیل بومریونوروم (Zemuzil Bomerianorum) به عنوان اولین دوک شناخته شده با نام در سال ۱۰۶۴ میلادی ذکر شده است.
در طول قرن دوازدهم، پومرانیاییهای بتپرست با حملات مداوم همسایگان مسیحی در حال گسترش خود، شامل دانمارک، لهستان و دوکهای زاکسن (Saxony) امپراتوری مقدس روم، روبرو شدند. در سال ۱۱۱۸ میلادی، آنها سرانجام توسط دوک لهستانی بولسلاو سوم دهانگشاد (Bolesław III Wrymouth) مطیع شدند. او یک اسقفنشین را با مرکزیت در کولووبژگ (Kołobrzeg) تأسیس کرد و راینبرن (Reinbern) اولین اسقف آن شد. مسیحیسازی پومرانیا با کمک میسیونر آلمانی، اتو بامبرگ (Otto of Bamberg)، صورت گرفت.
همزمان، شاهزاده پومرانیایی وارتیسلاو اول (Wartislaw I) سرزمینهای سابق لوتیکیها (Lutici) در غرب اودر را فتح کرد. پس از شکست جانشینان او از خاندان گریفینها (Griffins) در نبرد ورچن (Battle of Verchen) در سال ۱۱۶۴ میلادی در برابر زاکسنها، آنها تابعیت دوک هاینریش شیر (Henry the Lion) را پذیرفتند. سرزمینهای پومرانیا در نهایت تقسیم شد؛ بخشهای غربی به عنوان دوکنشین پومرانیا در سال ۱۱۸۱ میلادی وارد امپراتوری مقدس روم شدند و بخش شرقی شامل پومرلیای تحت حکومت سامبوریدها (Samborides) تحت نفوذ لهستان و از سال ۱۳۰۹ به بعد، تحت نفوذ نظام توتونی (Teutonic Order) قرار گرفت.
ورود مهاجران از امپراتوری مقدس روم در طول دوره «اُستزیدلونگ» (Ostsiedlung) منجر به آلمانیسازی پومرانیا شد. بسیاری از پومرانیاییهای بومی به تدریج در فرهنگ غالب جذب شده و استفاده از زبان و فرهنگ اسلاوی خود را کنار گذاشتند.
نوادگان مستقیم پومرانیاییها عبارتند از:
- کاشوبها (Kashubians): که به زبان کاشوبی صحبت میکنند.
- اسلووینسیها (Slovincians)
- کوچِویاکیها (Kociewiacy)
- بورویاکیها (Borowiacy)
- پومرانیاییهای غربی (Western Pomeranians): که به زبان آلمانی پایین یا استاندارد آلمان صحبت میکنند.
- پومرانیاییهای شرقی (Eastern Pomeranians): که در سال ۱۹۴۵ از پومرانیا اخراج شده و در نقاط مختلف آلمان ساکن شدند و اکنون به گویشهای محلی یا آلمانی استاندارد صحبت میکنند.