معرفی برج آب قدیمی ماریوپل
برج آب قدیمی، یکی از یادمانهای معماری شهر ماریوپل در اوکراین است. این برج در منطقه مرکزی شهر، در خیابان معمار نیلسن قرار دارد و تقاطع خیابانهای سوبورنا و انگلسا را در نزدیکی میدان تئاتر به چشم میآید. طراح این بنا، معمار برجسته «ویکتور نیلسن» بود و ساخت آن در سال ۱۹۱۰ به پایان رسید.
این سازه با آجر قرمز ساخته شده و عناصر معماری متنوعی را در خود جای داده است. ارتفاع برج به ۳۳ متر میرسد و ۱۵۷ پله مارپیچ دارد. از آنجا که برج در بلندترین نقطه منطقه احداث شده، در زمان خود نه تنها بلندترین سازه شهر بود، بلکه چهرهای کاملاً متمایز داشت.
تاریخچه پرفراز و نشیب
در سال ۱۹۰۶، ماریوپل هیچ شبکه آبرسانی نداشت. آبفروشان، آب آشامیدنی را از چاههای خیابان مالوفونتانایا در بشکهها میگذاشتند و با دریافت پول، به خانههای مردم میرساندند.
در ۲۴ مه ۱۹۰۶، شورای شهر ماریوپل (دوما) طرح اخذ وام برای ساخت شبکه آبرسانی را تصویب کرد. هزینه اجرای پروژه ۳۶۰ هزار روبل برآورد شد؛ مبلغی بسیار فراتر از بودجه شهر. سرانجام در فوریه ۱۹۰۷، اجازه دریافت وام از سوی رئیس شورای وزیران و وزیر کشور امپراتوری روسیه صادر شد و به شهردار ابلاغ گردید.
در ۲۵ آوریل ۱۹۰۸، دوما طرح دقیق ساخت شبکه آبرسانی و برج را تایید کرد و ویکتور نیلسن پروژه را طراحی نمود. عملیات اجرایی در دسامبر ۱۹۰۹ آغاز شد و شبکه آبرسانی در ۳ جولای ۱۹۱۰ به کار افتاد.
این شبکه آبرسانی شاخهای داشت با لولههایی به طول ۲۱.۵ کیلومتر. آب با فشار برج به ستونهای توزیع میرسید. در این ستونها، اتاقکهایی برای نگهبانان تعبیه شده بود تا هزینه آبِ تحویلی را دریافت کنند. بخشی از لولهها نیز مستقیماً به خانههای نخبگان ممتاز شهر متصل شد.
برج تا سال ۱۹۳۲ کارکرد اصلی خود را حفظ کرد. در این سال، ساخت یک شبکه آبرسانی متمرکز با پمپهای پیستونی در نزدیکی دهانه رودخانه کالمیوس آغاز شد. پس از آن، برج چندین بار تغییر کاربری داد و ابتدا به برج مراقبت آتشنشانی تبدیل شد.
اگرچه نبردهای جنگ جهانی دوم آسیب جدی به برج نرساند، اما پس از انتقال آتشنشانان به ساختمانی دیگر، برج سالها متروکه ماند.
در سال ۱۹۸۳، نام برج در فهرست بناهای تاریخی محلی ثبت شد. چند سال بعد، مرمت بنا آغاز شد و لایهای محافظ به جزئیات معماری آن افزوده گردید. در اواخر دهه ۸۰ میلادی، موزه شهرسازی ماریوپل در این مکان مستقر شد.
از ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۲، یک بانک خصوصی از برج استفاده میکرد. سپس ساختمان به شهرداری بازگردانده شد و کاربریهایی چون فضای کار اشتراکی، کتابخانه، مرکز گردشگری، سکوی تماشا و فروشگاه سوغات در آن مستقر شدند.
از سال ۲۰۱۶، فضای خلاق «وزها» (به معنی برج) در این بنای بازسازیشده راهاندازی شد که میزبان نمایشگاهها، کنسرتها، سخنرانیها و رویدادهای دیگر است.
برج در جریان محاصره ماریوپل در سال ۲۰۲۲ آسیب دید؛ اما در مقایسه با سایر بناهای تاریخی شهر که به شدت ویران شدند، این بنا با وضعیت نسبتاً خوبی از محاصره جان سالم به در برد.
شاهکار معماری اکلتک
طراحی برج بر اساس سبک اکلتک (سبکگرایی) صورت گرفته؛ روندی در معماری نیمه دوم قرن نوزدهم که ترکیبی از سبکهای مختلف را در بر میگیرد. در این بنا، عناصر گوتیک، رنسانس و باروک به چشم میخورد. سبک رومانسک نیز در طاقهای نیمدایری و جزئیات تزئینی بنا خودنمایی میکند.
برج هشتضلعی و چهارطبقه، با نمای آجری سرخ و سفید ساخته شده. هر وجه این برج با شیبی به سمت پایین خاتمه مییابد که در نهایت به سکوی تماشای شیشهای مدور زیر سقف هشتشیبه متصل است.
دیوارهای سازه با استفاده از سنگچین آجری سفید در اطراف محیط، به سه بخش (طبقه اول، طبقات دوم و سوم، و طبقه چهارم) تقسیم شدهاند. طبقات دوم و سوم به دلیل قاببندی هر ضلع با ستونهای تزئینی مسطح (پیلاسترها)، همچون یک طبقه واحد دیده میشوند. در هر ضلع طبقه چهارم، پنجرههایی دوتایی تعبیه شده است.
تقسیمبندی عمودی نما تنها در سطح طبقات دوم و سوم با کمک حجمی برجسته و پایانبندی نوکتیز ایجاد شده است. تزئینات بیرونی برج شامل طراحی نیمدایریِ دهانه پنجرههای دوتایی طبقه چهارم، عناصر انتقال کارنیز بالاترین طبقه به سطح سقفهای آویزان بر دیوارها، و نقش برجسته بالای سکوی تماشا در قله برج میشود.
نکات جالب دیگر
برج آب ماریوپل یک دوقلوی مشابه در شهر ریبینسک واقع در استان یاروسلاول روسیه دارد. آن برج آب نیز توسط معمار ویکتور نیلسن طراحی و در سال ۱۹۰۱ تکمیل شده است.