فهرست نامزدهای جایزه نوبل شیمی
جایزه نوبل شیمی که سالانه توسط آکادمی سلطنتی علوم سوئد اهدا میشود، به دانشمندانی تعلق میگیرد که در حوزه شیمی سهم بسزایی داشتهاند. این جایزه یکی از پنج جایزه نوبل است که طبق وصیت آلفرد نوبل در سال ۱۸۹۵ پایهگذاری شد.
هر ساله، آکادمی سلطنتی علوم سوئد حدود سه هزار فرد منتخب را از طریق دعوتنامههایی اختصاصی، برای معرفی نامزدها دعوت میکند. نام نامزدها هرگز به صورت عمومی اعلام نمیشود و خود آنها نیز از اینکه برای دریافت جایزه در نظر گرفته شدهاند، اطلاعی کسب نمیکنند. سوابق مربوط به نامزدیها به مدت پنجاه سال به طور کامل محرمانه باقی میماند. در حال حاضر، سوابق مربوط به سالهای ۱۹۰۱ تا ۱۹۷۰ به صورت عمومی در دسترس است.
با وجود ارسال سالانه دعوتنامهها، جایزه در هشت سال (۱۹۱۶، ۱۹۱۷، ۱۹۱۹، ۱۹۲۴، ۱۹۳۳، ۱۹۴۰–۴۲) اهدا نشد و در نه سال (۱۹۱۴، ۱۹۱۸، ۱۹۲۰، ۱۹۲۱، ۱۹۲۵، ۱۹۲۷، ۱۹۳۸، ۱۹۴۳، ۱۹۴۴) با تأخیر یک ساله همراه بود.
از سال ۱۹۰۱ تا ۱۹۷۰، تعداد ۶۳۷ دانشمند برای این جایزه نامزد شدند که از این میان، ۷۹ نفر به صورت فردی یا مشترک موفق به دریافت جایزه شدند. ۱۶ دانشمند دیگر از میان این نامزدها پس از سال ۱۹۷۰ جایزه را دریافت کردند و فردریک سنگر برای دومین بار در سال ۱۹۸۰ این جایزه را از آن خود کرد.
از میان ۱۵ زن نامزد شده، سه نفر موفق به دریافت جایزه شدند. اولین زنی که نامزد شد، ماری اسکلودوفسکا کوری بود. او در سال ۱۹۱۱ توسط دانشمند سوئدی، اسوانته آرنیوس، و ریاضیدان فرانسوی، گاستون داربو، نامزد شد و در همان سال جایزه را دریافت کرد. او تنها زنی است که دو بار برنده جایزه نوبل شده است: یک بار در سال ۱۹۰۳ برای فیزیک و بار دیگر در سال ۱۹۱۱ برای شیمی. علاوه بر این، ۲۷ دانشمند از میان این نامزدها در رشته فیزیولوژی یا پزشکی و ۱۳ دانشمند در رشته فیزیک (شامل یک زن دیگر) جوایزی را کسب کردند (این آمار شامل سالهای پس از ۱۹۷۰ نیز میشود). تنها یک شرکت (Geigy SA) برای سال ۱۹۴۷ نامزد شده است.
با وجود فهرست بلندبالای شیمیدانان، فیزیکدانان و مهندسان برجسته که نامزد دریافت جایزه شدهاند، دانشمندان بزرگ دیگری نیز بودهاند که برای جایزه شیمی نادیده گرفته شدهاند. از جمله این افراد میتوان به پر تئودور کلِو، یانیک پترسن بـیِرم، اِلن سـَـوال ریچاردز، آلیس بال، ولادیمیر پالادین، سرگئی رفورماتسکی، پرافولا چاندرا ری، الکسی فـِـاورسکی، رزالیند فرانکلین و جوزف ادوارد مایر اشاره کرد.
نامزدهای بر اساس اولین نامزدی
- ۱۹۰۱–۱۹۰۹
- ۱۹۱۰–۱۹۱۹
- ۱۹۲۰–۱۹۲۹
- ۱۹۳۰–۱۹۳۹
- ۱۹۴۰–۱۹۴۹
- ۱۹۵۰–۱۹۵۹
- ۱۹۶۰–۱۹۶۹
- ۱۹۷۰–۱۹۷۲
از آنجایی که نامزدها ۵۰ سال بعد منتشر میشوند، نامزدهای سال ۲۰۲۲ باید در سال ۲۰۷۲ منتشر شوند.
جستارهای وابسته
- فهرست برندگان جایزه نوبل شیمی
- فهرست نامزدهای زن جایزه نوبل
- فهرست نامزدهای جایزه نوبل فیزیک
- فهرست نامزدهای جایزه نوبل ادبیات
منابع
- فهرست دانشمندان
- شیمیدانان