اصول لیسبون: چارچوبی برای مدیریت پایدار
در سال ۱۹۹۷، رابرت کستانزا، اقتصاددان اکولوژیک، شش اصل کلیدی را برای مدیریت پایدار اقیانوسها و منابع طبیعی مشترک تدوین کرد. این اصول که به نام «اصول لیسبون» شناخته میشوند، راهنماییهای اساسی برای استفاده از منابع مشترک طبیعی و اجتماعی ارائه میدهند.
اصول ششگانه
- مسئولیتپذیری: دسترسی به منابع طبیعی مستلزم مسئولیت استفاده پایدار، کارآمد و عادلانه است. مسئولیتها و انگیزههای فردی و سازمانی باید با اهداف اجتماعی و اکولوژیک همسو باشند.
- تناسب مقیاس: مشکلات اکولوژیک معمولاً در مقیاسهای مختلف رخ میدهند. تصمیمگیری باید در سطوح نهادی مناسب انجام شود، اطلاعات اکولوژیک را بین سطوح مختلف منتقل کند و هزینهها و منافع را درونیسازی نماید.
- پیشگیری: در مواجهه با عدم اطمینان در مورد تأثیرات غیرقابل بازگشت زیستمحیطی، باید جانب احتیاط را رعایت کرد. بار اثبات بر عهده کسانی است که فعالیتهایشان ممکن است به محیط زیست آسیب برساند.
- مدیریت انطباقی: با وجود عدم اطمینان در مدیریت منابع، تصمیمگیران باید به طور مداوم اطلاعات اکولوژیک، اجتماعی و اقتصادی را جمعآوری و یکپارچهسازی کنند.
- تخصیص هزینههای کامل: تمام هزینهها و منافع داخلی و خارجی تصمیمات مربوط به منابع طبیعی باید شناسایی و تخصیص داده شوند. بازارها باید برای بازتاب هزینههای کامل تنظیم شوند.
- مشارکت ذینفعان: تمام ذینفعان باید در فرآیند تصمیمگیری و اجرای مربوط به منابع طبیعی مشارکت داشته باشند.