پیشینه و خانواده
جان براونینگ (حدود ۱۸۳۱ – ۱۴ دسامبر ۱۹۲۵) مخترع و سازنده ابزارهای دقیق علمی در عصر ویکتوریا و اوایل قرن بیستم بود. او اصالتاً از خاندانی دیرینه در زمینه ساخت ابزارهای انگلیسی برخاست و مسیر کسبوکار خانوادگی را از تولید تجهیزات دریایی به ساخت ابزارهای تخصصی علمی تغییر داد. براونینگ پیش از هر چیز، به خاطر پیشرفتهایش در حوزههای طیفنمایی، نجوم و اپتومتری شناخته میشود.
او حدود سال ۱۸۳۱ در شهرستان کنت انگلستان (احتمالاً در بکسلی یا ولینگ) چشم به جهان گشود. پدرش، ویلیام اسپنسر براونینگ، سازنده ابزارهای دریایی بود. شایعه وجود دارد که مغازه پدرش، الهامبخش شخصیت «سالامان گیلز»؛ سازنده ابزارهای کشتی در رمان دامبی و پسر (اثر چارلز دیکنز در سال ۱۸۴۸) بوده است. نوهبزرگ او نیز که همنام خودش بود، در شهر سونوکس کنت زندگی میکرد.
انتخاب مسیر حرفهای
در ابتدا، جان براونینگ قصد داشت پزشک شود و به همین دلیل وارد بیمارستان گای (بیمارستانی آموزشی وابسته به دانشکده پزشکی) شد. با وجود قبولی در امتحانات لازم، به دلیل مشکلات جسمی از این مسیر منصرف شد و به شاگردی پدرش درآمد. همزمان در اواخر دهه ۱۸۴۰، در کالج سلطنتی شیمی نیز تحصیل میکرد. پس از رسیدن به سن بلوغ، به کسبوکار خانوادگی پیوست؛ اما به دلیل رقابت فزاینده در بازار ابزارهای دریانوردی، ماهیت کار را تغییر داد و به طراحی و ساخت ابزارهای علمی روی آورد.
او در سال ۱۸۵۶ مالکیت انحصاری کارخانه را به دست گرفت. کارخانه او دههها در خیابان مینوریس شماره ۱۱۱ لندن قرار داشت و در سال ۱۸۷۲ به خیابان استرند شماره ۶۳ منتقل شد. کارگاه دیگری نیز در خیابان واین شماره ۶ داشت. انتخاب این شغل برای فارغالتحصیل کالج سلطنتی شیمی کمی غیرعادی بود، چرا که اغلب دانشآموختگان کارآفرینمسلک، به کسبوکارهای مرتبط با شیمی گرایش پیدا میکردند.
نوآوری در ابزارهای علمی
بین سالهای ۱۸۵۶ تا ۱۸۷۲، براونینگ برای طراحی ابزارهای علمی متعدد، اختراعات ثبتشدهای به دست آورد. او در نمایشگاه بینالمللی ۱۸۶۲ لندن نیز جایزهای دریافت کرد. دلیل این موفقیت، اختراع بارومتر خشک (آنروید) با جبران دمایی بود. محصولات او در شاخههای فیزیک، شیمی و زیستشناسی کاربرد داشتند که شامل طیفنما، تلسکوپ، میکروسکوپ، بارومتر، فتومتر، دوربین، افتالموسکوپ و تجهیزات الکتریکی بودند.
براونینگ نخستین چراغ برق لندن را نصب کرد؛ این اتفاق در جریان ضیافتی به افتخار شاه ایران در دیدار از ملکه ویکتوریا رقم خورد. هزینه بهرهبرداری از هر چراغ، ۳ پوند در ساعت بود!
این ضیافت در ۲۰ ژوئن ۱۸۷۳ در گیلدهال برگزار شد. ناصرالدینشاه قاجار در سفر دوم خود به اروپا، میزبان این مهمانی بود. چراغها به دلیل دود حاصل از باتریهای بونزن، بیرون از پنجرهها نصب شدند. آمادهسازیهای مجلل این ضیافت علاوه بر طرح نورپردازی پرهزینه، شامل یک منوی نقاشیشده و طلاییکاریشده نیز میشد.
پیشگام طیفنمایی
شاید بتوان براونینگ را به عنوان برترین سازنده طیفنما در انگلستان شناخت؛ طیفنماهای او بالاترین کیفیت را داشتند. در سال ۱۸۵۶، او یک طیفنما سفارشی برای عکاس ویلیام هنری فاکس تالبوت ساخت. این مهارت، پیوند او را با شیمی مستحکمتر کرد. در آوریل ۱۸۷۲، یکی از طیفنماهایش را در انجمن سلطنتی لندن به نمایش گذاشت.
او در سال ۱۸۷۸ کتاب چگونه با طیفنما کار کنیم را منتشر کرد که در میان متخصصان این حوزه بسیار شناختهشده شد و بارها تجدید چاپ گردید (آخرین بار در سال ۲۰۱۰ توسط انتشارات دانشگاه کمبریج). ویرایش دوم این کتاب در سال ۱۸۸۲ شامل یک تصویر رنگی برجسته از طیف نوار باران اثر دانشمند جان رند کاپرون بود. این تصویر که خطوط خورشیدی فرونهاوفر را نشان میداد، نخستین تلاش برای استفاده از طیفنمایی در هواشناسی جهت پیشبینی باران بود. با وجود جنجالهای علمی، براونینگ طیفنماهای جیبی مخصوص تشخیص نوار باران را تولید و به عنوان ابزار هواشناسی به بازار عرضه کرد.
انجمن سلطنتی نجوم
براونینگ به عنوان یک اخترشناس، سازنده ابزارهای نوری و فیزیکی دولت اعلیحضرت نیز بود و تلسکوپهایی به رصدخانه سلطنتی گرینویچ ارائه داد. او با اتصال طیفنما به تلسکوپها، توجه اخترفیزیکدانانی چون لاکیر و هاگینز را جلب کرد. در سال ۱۸۶۵ به عضویت انجمن سلطنتی نجوم درآمد.
او پیشگام ساخت تلسکوپهای بازتابی و معرفی آنها به اخترشناسان بود. با رواج نجوم در قرن نوزدهم، فروش تلسکوپهایش شکوفا شد. کتاب دفاعی از تلسکوپهای بازتابی در سال ۱۸۶۷ منتشر شد و تا سال ۱۸۷۶ شش بار تجدید چاپ گردید.
کمالگرایی براونینگ گاهی پیامدهای ناگواری داشت. زمانی که به دلیل پایبندی به استانداردهای بالای خود، تحویل طیفنمای لاکیر را به تأخیر انداخت، لاکیر فرصت تبدیل شدن به نخستین اخترشناسی که در خورشید بدون خسوف فوران خورشیدی را مشاهده کند، از دست داد. با این حال، او تلسکوپ بازتابی ۸ اینچی برای لاکیر ساخت که اکنون در رصدخانه لاکیر در سیدموس در معرض دید قرار دارد.
انجمن اپتیک بریتانیا
در اوایل دهه ۱۸۷۰، اپتیک کاربردی به علاقه اصلی براونینگ تبدیل شد. او در سرشماریهای ۱۸۷۱ تا ۱۹۰۱ شغل خود را اپتیسین (عینکساز) ثبت کرده بود. وی در میان جراحان چشم لندن برای ابزارهای چشمپزشکیاش بسیار شناختهشده بود و نقش مهمی در اصلاح هنر ساخت عینک ایفا کرد. کارمندانش بینایی افراد را میسنجیدند و عینک میساختند.
او در سال ۱۸۸۳ کتاب چگونه از چشمانمان استفاده کنیم و با کمک عینک از آنها مراقبت کنیم را با ۳۷ تصویر منتشر کرد. در سال ۱۸۹۵، از بنیانگذاران انجمن اپتیک بریتانیا (نخستین سازمان حرفهای و آزمایشی برای اپتومتری) شد. او نه تنها نخستین رئیس این انجمن، بلکه نخستین عضو ثبتشده آن نیز بود؛ به همین دلیل بسیاری او را نخستین اپتومتریست حرفهای میدانند.
سایر فعالیتهای حرفهای
براونینگ عضو انجمن هوانوردی بریتانیای کبیر نیز بود. در سال ۱۸۷۱، نخستین تونل باد جهان را که توسط مهندس فرانسیس هربرت ونام طراحی شده بود، در کارخانه مهندسی دریایی پن در گرینویچ ساخت. او همچنین در انجمنهای علمی مانند انجمن میکروسکوپی لندن، انجمن هواشناسی و موسسه سلطنتی عضویت داشت.
زندگی شخصی و خانواده
بر اساس اسناد ازدواج و سرشماری، جان براونینگ حداقل سه بار ازدواج کرد. در سال ۱۸۷۱ با سه خواهر مجرد در ریچموند زندگی میکرد، اما همسر یا فرزندی در این رکورد ثبت نشده است. در ۱۸ فوریه ۱۸۷۴، پس از درگذشت همسر اول، با شارلوت هاتن (بیوهای اهل لویشام) ازدواج کرد. در سال ۱۸۸۱ با همسرش شارلوت، خواهرش اما، دخترش ماریا و دخترخواندههایش فلورانس و گرتروت در کرویدون زندگی میکرد. شغل او «استاد اپتیسین با ۲۰ کارگر» ذکر شده بود. شارلوت در ۱۳ مارس ۱۸۸۸ درگذشت.
براونینگ در ۲۴ ژوئیه ۱۸۹۰ برای بار سوم با آنی وولی (۲۵ ساله) ازدواج کرد؛ سی سال جوانتر از خودش. این اختلاف سنی باعث تفاوت در تاریخ تولد ثبتشده او در منابع مختلف شده است.
بازنشستگی و درگذشت
در سال ۱۹۰۰، شرکت W. Watson & Son (تأسیس ۱۸۳۷) کسبوکار جان براونینگ را تصاحب کرد. تا سال ۱۹۰۱، او به همراه همسر و دختر یکسالهاش مینی به بورنموت نقل مکان کرد و شغلش «شکستشناس و اپتیسین (بازنشسته)» ثبت شد. او تا سال ۱۹۰۵ از کار بازنشسته شد و به چیلتنهام گلوسترشایر رفت. براونینگ در سهماهه آخر سال ۱۹۲۵ در همان منطقه درگذشت. همسرش آنی در ۱۸ فوریه ۱۹۳۲ در چیلتنهام چشم از جهان بست.