نگاهی کلی
ناوشکن کائده یکی از ۱۸ ناوشکن کلاس ماتسو بود که در مراحل پایانی جنگ جهانی دوم برای نیروی دریایی امپراتوری ژاپن ساخته شد. این کشتی در اواخر سال ۱۹۴۴ تکمیل شد و از ژانویه ۱۹۴۵ برای اسکورت کاروانها به کار گرفته شد.
کائده پس از همراهی یک کاروان به جنوب چین، به دو ناوشکن دیگر پیوست تا خلبانان و خدمههای هوایی ژاپنی را که در فیلیپین گیر افتاده بودند، تخلیه کند. اما در مسیر، بمبافکنهای آمریکایی به این گروه حمله کردند و آسیب سنگینی به کائده وارد آوردند.
این ناوشکن برای تعمیر به ژاپن بازگشت و تا پایان جنگ دیگر فعالیت عملیاتی نداشت. پس از تسلیم ژاپن، کائده به نیروهای متفقین تحویل داده شد و تا سال ۱۹۴۷ برای بازگرداندن سربازان و پرسنل ژاپنی به کشورشان استفاده شد. سپس در میانه همان سال به جمهوری چین واگذار شد، نام هنگ یانگ را گرفت و تا دهه ۱۹۶۰ به عنوان کشتی آموزشی در خدمت ماند.
طراحی و مشخصات
کلاس ماتسو با هدف تولید سریع و آسان طراحی شده بود. این ناوشکنها در مقایسه با ناوشکنهای پیشین ژاپن کوچکتر، کندتر و سبکتر مسلح بودند، زیرا نیروی دریایی امپراتوری ژاپن آنها را بیشتر برای مأموریتهای خط دوم، مانند اسکورت کاروانها، در نظر گرفته بود. این رویکرد باعث میشد ناوشکنهای بزرگتر برای عملیات اصلی ناوگان آزاد بمانند.
ناوشکنهای کلاس ماتسو خدمهای حدود ۲۱۰ نفر داشتند و برای جابهجایی و پشتیبانی از مأموریتهای اسکورت طراحی شده بودند. پیشرانه آنها از دو توربین بخار کامپون تشکیل میشد که هرکدام یک محور پروانه را میچرخاندند. بخار مورد نیاز نیز از دو دیگ بخار لولهآب کامپون تأمین میشد.
تسلیحات اصلی این کلاس شامل سه توپ دومنظوره تایپ ۸۹ بود؛ یکی از آنها در یک پایه دوگانه در عقب کشتی و دو توپ دیگر به صورت تکلول در جلوی روبنا نصب شده بودند. توپ جلویی تا حدی با سپر ضدپاشش محافظت میشد.
با وجود کاربردی بودن این توپها، دقت آنها علیه هواگردها محدود بود، زیرا ناوشکنهای کلاس ماتسو به سامانه هدایت آتش ضد هوایی با زاویه بالا مجهز نشده بودند. برای دفاع هوایی نزدیک، این کشتیها ۲۵ توپ ضد هوایی تایپ ۹۶ را در پایههای سهگانه و تکی حمل میکردند.
کائده و خواهران کلاسیاش همچنین به رادارهای هشدار زودهنگام تایپ ۱۳ و رادار جستوجوی سطحی تایپ ۲۲ مجهز بودند. در بخش تسلیحات اژدر، یک پایه چهارتایی چرخان در وسط کشتی برای اژدرها نصب شده بود. این ناوشکنها توان حمل ۳۶ خرج عمقی را نیز داشتند و میتوانستند آنها را از طریق دو ریل عقب و دو پرتابگر به آب بیندازند.
ساخت و آغاز خدمت
کائده، به معنای افرا در زبان ژاپنی، در چارچوب برنامه اصلاحی پنجم تسلیحات دریایی که اواخر سال ۱۹۴۲ تصویب شد، سفارش داده شد. بدنه این ناوشکن در ۴ مارس ۱۹۴۴ در زرادخانه دریایی یوکوسوکا گذاشته شد و در ۲۵ ژوئیه همان سال به آب انداخته شد.
کائده در ۳۰ اکتبر ۱۹۴۴ تکمیل شد و برای آموزش به اسکادران ناوشکن شماره ۱۱ ناوگان ترکیبی نیروی دریایی ژاپن پیوست. پس از پایان دوره آموزشی، در ۲۰ ژانویه ۱۹۴۵، به گروهان ناوشکن شماره ۵۲ وابسته به اسکادران اسکورت شماره ۳۱ واگذار شد.
در ۲۲ تا ۲۷ ژانویه، این ناوشکن یک کاروان را از موجی به هنگکنگ اسکورت کرد و سپس به تاکائو، یعنی کاوهسیونگ امروزی در تایوان، رفت. در آنجا کائده به ناوشکنهای دیگر پیوست تا برای تخلیه خدمههای هوایی ژاپنی در منطقه آپاری، در جزیره لوزون فیلیپین، حرکت کند.
فردای روز حرکت، در ۳۱ ژانویه ۱۹۴۵، بمبافکنهای بی-۲۵ میتچل متعلق به اسکادران بمبافکن ۸۲۲ نیروی هوایی آمریکا به گروه حمله کردند و هر سه ناوشکن را آسیب زدند.
کائده بر اثر اصابت بمب آتش گرفت و آسیب جدی دید. در این حمله ۴۰ نفر کشته و ۳۰ نفر زخمی شدند. ناوشکن برای تعمیرات اضطراری به تاکائو بازگشت؛ تعمیراتی که تا ۲۱ فوریه به پایان نرسید. پس از آن، کائده به کوره رفت تا تعمیرات اساسی روی آن انجام شود.
پایان جنگ و انتقال به جمهوری چین
در زمان تسلیم ژاپن در ۲ سپتامبر ۱۹۴۵، کائده در کوره به نیروهای متفقین تحویل داده شد. در ۵ اکتبر همان سال، نام آن از فهرست نیروی دریایی ژاپن حذف شد.
پس از تعمیرات، این ناوشکن خلع سلاح شد و بین سالهای ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۷ برای بازگرداندن پرسنل و نیروهای ژاپنی از نقاط مختلف به کشورشان به کار رفت. در ۶ ژوئیه ۱۹۴۷، کائده به نیروی دریایی جمهوری چین واگذار شد و نام هنگ یانگ بر آن گذاشته شد.
این کشتی هرگز دوباره مسلح یا به خدمت رزمی بازگردانده نشد. در ۱ اکتبر ۱۹۴۹ به عنوان کشتی بدنهدار و آموزشی طبقهبندی شد و تا سال ۱۹۶۰ در فهرست شناورها باقی ماند. دو سال بعد، هنگ یانگ اسقاط شد.
اهمیت تاریخی کائده
سرنوشت کائده نمونهای روشن از وضعیت نیروی دریایی ژاپن در سالهای پایانی جنگ جهانی دوم است. در آن دوره، ژاپن به جای ساخت ناوشکنهای بزرگ و پیچیده، به تولید سریع کشتیهای کوچکتر و کاربردیتر مانند کلاس ماتسو روی آورد.
کائده اگرچه فرصت زیادی برای نقشآفرینی در عملیاتهای بزرگ پیدا نکرد، اما تجربه آن نشان میدهد که ناوشکنهای اسکورتی ژاپن تا چه اندازه در برابر حملات هوایی آمریکا آسیبپذیر بودند. با این حال، عمر طولانیتر کائده پس از جنگ، در قالب بازگرداندن نیروها و سپس خدمت آموزشی برای جمهوری چین، به تاریخ پرفرازونشیب این ناوشکن بعد دیگری بخشید.