زندگینامه
جیمز رابرت واسون (۱۸۴۷–۱۹۲۳) افسر ارتش ایالات متحده بود که دولت امپراتوری ژاپن در دوره میجی، او را به عنوان مشاور خارجی و سپس افسر در ارتش نوپای امپراتوری استخدام کرد. شهرت اصلی او به این دلیل است که نخستین فرد غیرژاپنی است که نشان خورشید تابان را دریافت کرده است.
واسون در ۱۱ ژانویه ۱۸۴۷ در اوهایو به دنیا آمد و در سال ۱۸۵۴ به هارتفورد، آیووا مهاجرت کرد. در دوران جنگ داخلی آمریکا (۱۸۶۴)، او به هنگ پیادهنظام سیوچهارم آیووا در ارتش اتحادیه پیوست و تا اوت ۱۸۶۵ در این یگان خدمت کرد. دو سال بعد، به عنوان دانشجو به آکادمی نظامی وستپوینت راه یافت. در آنجا با فردریک دی. گرانت، پسر رئیسجمهور یولیسیز اس. گرانت دوست شد و ارتباطات نزدیکی با هر دو برقرار کرد.
واسون در سال ۱۸۷۱ با رتبه اول کلاس خود فارغالتحصیل شد. با نفوذ رئیسجمهور گرانت، او به عنوان منشور هیئت دیپلماتیک آمریکا راهی ژاپن شد. سال بعد، پس از بازگشت کوتاه به آمریکا، از سمت خود استعفا داد. در بازگشت به ژاپن، ابتدا به عنوان معلم و نقشهبردار در دفتر استعمار هوکایدو مشغول به کار شد و در این دوران، روشهای مثلثسازی برای نقشهبرداری از مناطق وسیع را به ژاپنیها آموزش داد.
در طول لشکرکشی تایوان در سال ۱۸۷۴، واسون که تازه به درجه سرهنگ مهندسی در ارتش امپراتوری ژاپن منصوب شده بود، به عنوان رئیس ستاد ژنرال سایگو تسوگومیچی او را همراهی کرد. روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد که در سال ۱۸۷۵، امپراتور میجی به پاس رفتار واسون در این عملیات نظامی، «نشان خورشید تابان از نشان امپراتوری میجی را به او اعطا کرد؛ افتخاری که تا آن زمان هیچ خارجی دیگری به آن دست نیافته بود.» این نشان، نخستین نشان ملی بود که دولت ژاپن اهدا میکرد و پس از نشان گل داوودی، دومین نشان معتبر ژاپن به شمار میرود.
از نظر تاریخی، افراد دیگری نیز به عنوان نخستین غیرژاپنیهای دریافتکننده نشان خورشید تابان شناخته شدهاند؛ از جمله شارل لژاندر فرانسویتبار که در سال ۱۸۷۵ این نشان را دریافت کرد.
واسون در سال ۱۸۷۷ به آمریکا بازگشت و با کمک گرانت، با درجه سرگردی در بخش مالی ارتش دوباره استخدام شد. با این حال، بازگشت به ارتش آمریکا درآمد سالانه او را از ۶۰۰۰ دلار (در ارتش ژاپن) به ۲۵۰۰ دلار کاهش داد. او دیگر نمیتوانست سبک زندگی مجللی که در ژاپن به آن عادت کرده بود را حفظ کند؛ بدهیهای قمار او بالا گرفت و در نهایت با تظاهر به سرقت، ۲۴ هزار دلار اختلاس کرد.
کلاهبرداری واسون فاش شد و او در دادگاه نظامی محاکمه شد. واسون از ارتش اخراج و به ۱۸ ماه زندان محکوم شد. او دوران محکومیت خود را در زندان ایالتی کانزاس گذراند و در نهایت، رئیسجمهور چستر آ. آرتور او را عفو کرد. پس از ۱۶ ماه حبس، در نوامبر ۱۸۸۴ آزاد شد.
در جریان جنگ اول چین و ژاپن (۱۸۹۴-۱۸۹۵)، نیویورک تایمز شایعه کرد که دولت ژاپن پس از نبرد پیونگیانگ، دوباره از واسون برای رهبری نیروهای ژاپنی کمک خواسته است؛ اما این گزارش تنها یک شایعه بیش نبود.
واسون بعداً در حوزههای بیمه و مهندسی فعالیت کرد، اما موفقیت چندانی به دست نیاورد. در دهه ۵۰ زندگی، علاوه بر خدمت در گارد ملی آیووا، برای سومین بار به ارتش آمریکا پیوست و در جنگ اسپانیا-آمریکا خدمت کرد. او با هنگ داوطلبانه چهلوششم پیادهنظام در فیلیپین حضور یافت و چندین بار ارتقا یافت. با رسیدن به درجه گروهبان پرچمدار، باز هم در دادگاه نظامی محاکمه و به درجه سرباز ساده تنزل یافت.
در مسیر بازگشت به وطن، با دوست قدیمیاش فردریک دی. گرانت که اکنون ژنرال تیپ داوطلبان بود، دیدار کرد. واسون در اوایل سال ۱۹۰۱ از ارتش مرخص شد. او در مکانها و مشاغل مختلفی از معدن در مکزیک تا مهندسی در سواحل شرقی کار کرد و زندگی گذراند. در سال ۱۹۱۷، در ۷۰ سالگی برای جنگ جهانی اول داوطلب شد، اما درخواستش رد شد. سالهای آخر عمر را در خانه کهنهسربازان آیووا در مارشالتاون گذراند و سرانجام در ۱۷ فوریه ۱۹۲۳ درگذشت. واسون در هارتفورد، آیووا به خاک سپرده شد.