آی‌آراس ۱۹۴۷۵+۳۱۱۹؛ سحابی پیش‌سیاره‌ای در صورت فلکی ماکیان

نگاهی به IRAS 19475+3119

آی‌آراس ۱۹۴۷۵+۳۱۱۹ یک سحابی پیش‌سیاره‌ای در صورت فلکی ماکیان است. این جرم در بسیاری از معرفی‌ها در فاصله‌ای حدود ۱۵٬۰۰۰ سال نوری قرار داده می‌شود، اما فاصله دقیق آن هنوز قطعی نیست.

ستاره مرکزی آن، V2513 Cygni، ستاره‌ای از نوع F و در مرحله post-AGB یا پس از شاخه غول سرخ است؛ یعنی در آستانه تبدیل شدن به سحابی سیاره‌ای قرار دارد.

ساختار ظاهری سحابی

روشن‌ترین بخش سحابی ساختاری چهارقطبی دارد. در این ساختار، لوب‌های دوقطبی کشیده در اطراف مرکز دیده می‌شوند و همه آن‌ها در هاله‌ای کم‌نور محصور شده‌اند.

همین شکل پیچیده نشان می‌دهد که خروج مواد از ستاره مرکزی یکنواخت نبوده و احتمالاً میدان‌های مغناطیسی، چرخش یا جریان‌های پرسرعت در شکل‌گیری آن نقش داشته‌اند.

فاصله، درخشندگی و جرم

یکی از چالش‌های اصلی درباره IRAS 19475+3119، اندازه دقیق فاصله آن است. چون فاصله به‌طور مستقیم و قطعی مشخص نیست، اخترشناسان برای برآورد درخشندگی، شعاع و جرم ستاره از فرضیه‌های مختلف استفاده می‌کنند.

در برآوردهای حرکت‌شناختی، با فرض فاصله‌ای مشخص، درخشندگی و شعاع ستاره محاسبه می‌شود؛ اما برآورد مبتنی بر شدت خطوط طیفی اکسیژن، درخشندگی بسیار بیشتری را پیشنهاد می‌کند، به‌گونه‌ای که قدر مطلق آن دست‌کم حدود ۸− برآورد می‌شود.

جرم اولیه و کنونی ستاره نیز بر پایه مدل‌های تکاملی تخمین زده می‌شود، نه اندازه‌گیری مستقیم. با فرض درخشندگی متفاوت، فاصله برآوردی نیز تغییر می‌کند و همین موضوع نشان می‌دهد که پارامترهای فیزیکی این ستاره هنوز با قطعیت کامل تعیین نشده‌اند.

ستاره مرکزی متغیر

ستاره مرکزی IRAS 19475+3119 از نظر روشنایی تغییر می‌کند و قدر ظاهری آن معمولاً میان حدود ۹٫۳۳ و ۹٫۵۰ جابه‌جا می‌شود.

دوره اصلی نوسان آن حدود ۴۱ روز اندازه‌گیری شده است. با این حال، وجود دوره‌ای کوتاه‌تر باعث ایجاد نوسان‌های تداخلی می‌شود و دامنه نوسان و دوره ظاهری آن از سالی به سال دیگر تغییر می‌کند.

این تغییرات از تپش‌های خود ستاره سرچشمه می‌گیرند؛ ستاره وقتی داغ‌تر است، درخشان‌تر نیز دیده می‌شود. دمای سطحی آن نیز می‌تواند تا حد قابل توجهی تغییر کند.

چرا IRAS 19475+3119 اهمیت دارد؟

سحابی‌های پیش‌سیاره‌ای مرحله‌ای کوتاه اما بسیار مهم در زندگی ستارگان‌اند. IRAS 19475+3119 به اخترشناسان کمک می‌کند بفهمند ستاره‌های میانسنگین چگونه در پایان عمر خود پوسته‌های بیرونی‌شان را بیرون می‌ریزند و به سحابی‌های سیاره‌ای تبدیل می‌شوند.

موضوعات مرتبط

• ستاره‌های ابرغول نوع F
• ستاره‌های پس از شاخه غول سرخ
• صورت فلکی ماکیان
• سحابی‌های پیش‌سیاره‌ای
• ستاره‌های متغیر نیمه‌منظم