متجاوز، هواپیمای نظامی و خدمهای است که مأموریت نفوذ عمیق به حریم هوایی دشمن برای اخلال در عملیاتها را بر عهده دارند. این هواپیماها معمولاً جنگنده، مهاجم یا بمبافکن سبک هستند.
ریشههای تاریخی
مفهوم متجاوز از جنگ جهانی دوم ریشه میگیرد. نخستین جنگندههای مجهز به رادار شبانه و تمامفصل، از پوشش شب و شرایط جوی برای انجام عملیات استفاده میکردند.
خدمه متجاوز به هواپیماها، فرودگاهها، رادارها و زیرساختهای دشمن حمله میکنند، حملات فریبده انجام میدهند و از بمبافکنها محافظت میکنند. آنها اغلب در نزدیکی پایگاههای هوایی دشمن منتظر میمانند تا به هواپیماها در هنگام برخاستن یا فرود آمدن حمله کنند.
توسعه و کاربرد
این تاکتیک برای نخستین بار در جنگ جهانی دوم مورد استفاده قرار گرفت. از ژوئیه ۱۹۴۰، بمبافکنهای سریع آلمانی به جریان بمبافکنهای نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا که از ماموریتهای شبانه بر فراز اروپا بازمیگشتند، میپیوستند. پس از عبور از رادارها، آنها به پایگاههای هوایی بریتانیا حمله میکردند. با وجود ریسک بالا، تا سال ۱۹۴۱، ۱۲۵ هواپیما را نابود کردند، اما ۵۵ هواپیما از دست دادند.
نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا نیز از این مفهوم استفاده کرد و از هواپیمای هاوکر هاریکن Mk IIc به عنوان متجاوز موقت بهره برد. یکی از نخستین هواپیماهای تخصصی متجاوز، داگلاس هاوک I بود. از اواخر ۱۹۴۳، هواپیمای بریستول بوفایتر و دهاویلند موسکیتو با استفاده از رادارشناسایی سرات، شکارچیهای شبانه آلمانی را شکار میکردند.