شهر صنعتی یا شهرک صنعتی به شهری گفته میشود که اقتصاد آن، حداقل به صورت تاریخی، بر پایه صنعت استوار است. این شهرها با وجود کارخانهها و تسهیلات تولیدی، نقش مهمی در فرآیند صنعتیسازی کشورها ایفا کردهاند. آلودگی هوا و پسماندهای سمی از چالشهای اصلی این شهرها هستند که باعث کاهش امید به زندگی در برخی مناطق شده است.
تفاوت اصلی شهر صنعتی با بندرها یا مراکز حملونقل در تمرکز بر تولید به جای خدمات است. در کشورهایی با برنامهریزی متمرکز مانند چین، گاهی شهرها ابتدا روی کاغذ طراحی شده و سپس صنایع در آنها مستقر میشوند.
شهر صنعتی در آمریکا
در ایالات متحده، صنایع معمولاً پیش از شکلگیری شهرها ایجاد میشدند و شهرها حول کارخانهها، معادن یا منابع آبی رشد میکردند. با گسترش صنعت، شهرها نیز برای تأمین نیازهای کارگران و صنایع توسعه مییافتند. نمونههایی مانند اسکرانتون، پنسیلوانیا و شهرکهای صنعتی نیوانگلند نشاندهنده این روند هستند. بسیاری از شهرهای صنعتی آمریکا در منطقه کمربند زنگزده واقع شدهاند، که به افول صنایع در این منطقه اشاره دارد.
شهر صنعتی در اروپا
در اروپا، صنایع معمولاً در شهرهای موجود شکل میگرفتند و باعث تغییر ساختار داخلی و روابط اجتماعی آنها میشدند. تا پایان قرن نوزدهم، شکل و عملکرد اکثر شهرها به طور اساسی دگرگون شد. منچستر، انگلستان، بر اساس مشاهدات فریدریش انگلس، به عنوان الگوی کلاسیک شهر صنعتی شناخته میشود.
شهر صنعتی در جهان چینیزبان
در جهان چینیزبان، اصطلاح "شهر صنعتی" به شهری اشاره دارد که اقتصاد آن بر پایه صنایع سنگین استوار است یا این صنایع تأثیر قابل توجهی بر تصویر شهر دارند.