پایتخت فرهنگی اروپا عنوانی است که اتحادیه اروپا به یک شهر برای یک سال تقویمی اعطا میکند. در این مدت، شهر میزبان مجموعهای از رویدادهای فرهنگی با رویکرد پاناروپایی است. این عنوان فرصتی برای شهر است تا مزایای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی کسب کند و به نوسازی شهری، تغییر تصویر شهر و افزایش دیده شدن آن در سطح بینالمللی کمک کند.
ایده این برنامه در سال ۱۹۸۵ توسط ملینا مرکوری، وزیر فرهنگ یونان، و جک لانگ، همتای فرانسوی او، مطرح شد. هدف آنها نزدیکتر کردن اروپاییها از طریق برجسته کردن غنای فرهنگی و تنوع اروپا و آگاهیبخشی درباره تاریخ و ارزشهای مشترک بود.
فرآیند انتخاب
یک هیئت بینالمللی متشکل از کارشناسان فرهنگی مسئول ارزیابی پیشنهادهای شهرها بر اساس معیارهای مشخص شده توسط اتحادیه اروپاست. هر ساله دو پایتخت فرهنگی از میان شهرهای کشورهای عضو اتحادیه اروپا انتخاب میشوند. از سال ۲۰۲۱، هر سه سال یک بار، یک پایتخت فرهنگی از میان شهرهای کشورهای نامزد عضویت یا کشورهای عضو منطقه اقتصادی اروپا انتخاب میشود.
تاریخچه
برنامه پایتخت فرهنگی اروپا ابتدا در سال ۱۹۸۳ با نام "شهر فرهنگی اروپا" مطرح شد و در سال ۱۹۸۵ با انتخاب آتن به عنوان اولین شهر آغاز شد. در سال ۱۹۹۹، نام برنامه به "پایتخت فرهنگی اروپا" تغییر یافت.
در سال ۲۰۱۷، پیشنهادهای پنج شهر بریتانیا برای کسب عنوان پایتخت فرهنگی ۲۰۲۳ به دلیل خروج این کشور از اتحادیه اروپا رد شد.