بازارهای الکترونیکی: تعریف و کارکرد
بازارهای الکترونیکی سامانههای اطلاعاتی هستند که توسط چندین نهاد سازمانی در یک یا چند سطح از زنجیرههای ارزش اقتصادی استفاده میشوند. این بازارها از منظر کلان و خرد اقتصادی قابل بررسی هستند و فرمهای شبکهای از کسبوکار را نشان میدهند.
ساختار بازارهای الکترونیکی
این بازارها میتوانند متمرکز یا غیرمتمرکز باشند. در مدل متمرکز، یک هسته مرکزی خدمات مختلفی مانند مسیریابی، پیامرسانی و شناسایی ارائه میدهد. در مدل غیرمتمرکز، روابط به صورت توالی در زنجیرههای ارزش شکل میگیرند، مانند تبادل مستقیم پیامهای الکترونیکی بین کسبوکارها (EDI).
انواع خدمات
خدمات ارائهشده در بازارهای الکترونیکی به دو دسته زیرساختی و تخصیصی تقسیم میشوند. خدمات زیرساختی شامل مسیریابی، پیامرسانی و دایرکتوری شرکا است، در حالی که خدمات تخصیصی فرآیند قیمتگذاری را تسهیل میکنند که میتواند ایستا یا پویا باشد.
روابط بین بازیگران
روابط بین بازیگران در بازارهای الکترونیکی میتواند پایدار یا موقتی باشد. روابط پایدار معمولاً در زنجیرههای تأمین کلاسیک دیده میشود، در حالی که روابط موقتی در تراکنشهای تکبار مانند حراجیها رایج است.
نمونههای کاربردی
- وبسایتهای شرکتی با کارکرد ارتباطی و تراکنشی
- سامانههای خرید الکترونیکی مبتنی بر EDI و کاتالوگ
- سامانههای پیکربندی محصول مانند کانفیگوراتور خودرو
- دانلود خودکار اطلاعات محصول با اسکن کد کالا
- وبسایتهای توصیهای برای ارتباط مصرفکنندگان
تأثیر بر کارایی کسبوکارها
بازارهای الکترونیکی با کاهش هزینههای تراکنش و بهبود همکاریهای بینسازمانی، کارایی کسبوکارها را افزایش میدهند. این بازارها با ترکیب مکانیزمهای مختلف مدیریت، بستری برای کشف قیمت پویا و سرمایهگذاریهای خاص روابط فراهم میآورند.