سینرژی دیبیال (Synergy DBL) چیست؟
سینرژی دیبیال (Synergy DBL) که مخفف Data Business Language است، یک زبان برنامهنویسی دستوری و کامپایلشونده محسوب میشود که بهطور ویژه برای کاربردهای تجاری طراحی شده است. این زبان در ابتدا با نام DBL شناخته میشد؛ سپس به سینرژی لانگویج (Synergy Language) تغییر نام داد و از سال ۲۰۱۲، نام رسمی آن Synergy DBL است. پایه و اساس این زبان، زبان برنامهنویسی DIBOL متعلق به شرکت Digital Equipment Corporation است.
سینتکس دیبیال شبیه به زبان انگلیسی است؛ طراحی آن بهگونهای انجام شده که کدها بهطور خودکار مستندسازی شوند و خوانایی بالایی داشته باشند، اما اطناب از آن دور است. این زبان رویهای (Procedural) است و از نسخه ۹.۱ در سال ۲۰۰۷، قابلیتهای شیءگرایی (Object-Oriented) را نیز به خود افزود. پشتیبانی از فریمورک داتنت مایکروسافت نیز در سال ۲۰۱۰ و با عرضه نسخه ۹.۵ اضافه شد.
در این زبان، کدها به دو بخش داده (Data) و رویه (Procedure) تقسیم میشوند و از یک سلسلهمراتب ساختاریافته پیروی میکنند. کتابخانه استاندارد دیبیال شامل ۲۴۰ زیرروتین و تابع داخلی، ۱۰ کلاس از پیشساخته و ۱۱ API است. این امکانات کارهایی نظیر دسترسی به XML درون برنامههای DBL و ارسال و دریافت دادهها از طریق پروتکلهای HTTP/HTTPS را فراهم میکنند.
سینرژی دیبیال یک زبان کراسپلتفرم است؛ نسخه کنونی آن بر تمامی پلتفرمهای مدرن ویندوز (ویندوز ۷ و ویندوز سرور ۲۰۰۸ آر۲ به بعد)، و همچنین سیستمعاملهای HP-UX، IBM AIX، اوراکل سولاریس، توزیعهای مختلف لینوکس و OpenVMS اجرا میشود. توسعهدهندگان میتوانند برنامه خود را روی یک پلتفرم بنویسند و آن را به پلتفرمهای دیگر منتقل کنند.
نسخه سنتی دیبیال بهصورت بایتکد (Bytecode) پیادهسازی شده و توسط محیط اجرایی Synergy Runtime اجرا میشود. برنامههای Synergy .NET نیز با استاندارد CLS سازگارند و مستقیماً زیرساخت فریمورک داتنت اجرا میشوند.
این زبان بهعنوان بخشی از مجموعه ابزارهای برنامهنویسی Synergy/DE Professional Series توسط شرکت Synergex International Corporation به فروش میرسد.
تاریخچه تکامل سینرژی دیبیال
پایه اصلی سینرژی دیبیال، زبان DIBOL متعلق به شرکت Digital Equipment Corporation است. در اواخر دهه ۱۹۷۰، شرکت Digital Information Systems Corporation (DISC که در سال ۱۹۹۶ نامش به Synergex تغییر یافت) زبان DBL را بهعنوان جایگزینی برای DIBOL توسعه داد. هدف این شرکت، پشتیبانی از یکپارچهسازان سیستمی بود که سختافزارهای DEC را با تجهیزات جانبی سایر شرکتها ترکیب میکردند. دیبول تنها روی سختافزارهای DEC اجرا میشد، اما دیبیال قابلیت اجرا بر اکثر پلتفرمهای رایانهای تجاری عمده را داشت.
- اواسط ۱۹۷۹: دیبیال بهعنوان یک کامپایلر سازگار با DIBOL برای سیستمهای PDP-11 (و سیستمهای سازگار با آن) که سیستمعاملهای RT-11 و RSTS/E را اجرا میکردند، به فروش میرسید.
- نوامبر ۱۹۸۰: نسخه ۲.۰ دیبیال برای سیستمهای مبتنی بر PDP-11 شرکت DEC عرضه شد. این نسخه میتوانست برنامههای نوشتهشده در DBL 1.3 یا Dibol-11 را کامپایل و اجرا کند و روی سیستمعاملهای RT-11، TSX، RSTS و RSX-11M اجرا میشد. این نخستین نسخه ساختاریافته دیبیال بود و امکاناتی نظیر دستور INCLUDE، تعریف فضای ذخیرهسازی سراسری و ورودی/خروجی باینری با طول ثابت را به آن افزود.
- ژانویه ۱۹۸۳: نسخه حالت بومی (Native-mode) VMS دیبیال برای اجرا بر پردازندههای VAX عرضه شد. در این زمان، دیبیال برای سیستمعاملهای DEC RT-11، TSX/TSX-Plus، RSTS و RSX-11M/M-Plus نیز در دسترس بود.
- تابستان ۱۹۸۴: نسخه اولیه ۴ برای سیستمعامل MS-DOS عرضه شد. (سایر پلتفرمها از جمله VMS و TSX-Plus در سال ۱۹۸۵ منتشر شدند.) در این نسخه، زبان با C بازنویسی شد و از حافظه مجازی، آرایههای چندبعدی و قابلیت اتصال دو یا چند برنامه به یک فایل اجرایی پشتیبانی کرد.
- دسامبر ۱۹۸۴: نسخه ۴ دیبیال برای سیستمعامل یونیکس AT&T عرضه شد. این نسخه قابلیت زنجیرهای اجرا شدن با برنامههای غیر DBL و اتصال به زیرروتینهای نوشتهشده به زبانهای دیگر را ارائه کرد.
- دسامبر ۱۹۸۷: نخستین ابزار کاربردی دیبیال معرفی شد؛ یک ابزار پنجرهای که برای سادهسازی نمایش منوها و صفحات راهنما طراحی شده بود و به توسعهدهندگان اجازه میداد تا ۲۵۶ پنجره را باز نگه دارند.
- فوریه ۱۹۹۳: دیبیال جایگزین DIBOL بر روی سیستمهای VAX، Alpha AXP، DEC OSF/1 و سیستمهای مبتنی بر اینتل شرکت SCO Unix شد.
- آوریل ۱۹۹۵: نسخه ۵.۷.۳ پلتفرمهای پشتیبانیشده را گسترش داد و لینوکس و ویندوز مایکروسافت (ویندوز ۳.۱، ۹۵ و NT) را در بر گرفت.
- آوریل ۲۰۰۷: نسخه ۹.۱ از برنامهنویسی شیءگرایی پشتیبانی کرد و کامپایلر آن برای پشتیبانی از اشیاء و ارائه تشخیص خطاهای بهتر بازنویسی شد.
- نوامبر ۲۰۱۰: نسخه ۹.۵ از فریمورک داتنت مایکروسافت پشتیبانی کرد و به برنامهنویسان دسترسی به کلاسهای داتنت را در کنار کلاسهای دیبیال ارائه داد. این زبان همچنین با محیط Visual Studio مایکروسافت یکپارچه شد.
- دسامبر ۲۰۱۴: نسخه ۱۰.۳ امکان ساخت برنامههایی که روی دستگاههای اندروید و iOS اجرا میشوند را اضافه کرد.