داکو کیست؟
«داکو» نام یک هنرمند گریتیتی اهل دهلی هند است. واژه داکو در زبان هندی به معنای «دزد» یا «راهزن» است. او از سال ۲۰۰۸ در شهرهای مختلف هند فعالیت خود را آغاز کرد و با خلق پوسترهای چسبی و نقاشیهای دیواری، به طنز و اعتراض به مسائل سیاسی و اجتماعی میپردازد. رسانهها از او با لقب «بنکی هند» یاد میکنند، اما خودش این مقایسه را نمیپذیرد؛ چرا که سبک و پیام آثارش کاملاً متفاوت است.
زندگی ناشناس
هویت واقعی داکو در پرده ابهام باقی مانده است و اطلاعات کمی از زندگیاش در دست است. به احتمال زیاد حدود سال ۱۹۸۴ متولد شده و در شهری کوچک در منطقه سائوراشترای گجرات بزرگ شده است. پیش از آنکه به دنیای گریتیتی قدم بگذارد، هنر خوانده و در یک آژانس تبلیغاتی کار کرده است.
مسیر حرفهای
آغاز در ۲۰۰۶
داکو در سال ۲۰۰۶ و از طریق وبسایت استریتفایلز (Streetfiles) با گریتیتی آشنا شد؛ سایتی مستقر در برلین که در روزهای اولیه اینترنت، هدفش جمعآوری و دستهبندی «تازهترین عکسهای هنر خیابانی و گریتیتی در سراسر جهان» بود. این سایت آثار هنرمندان را میپذیرفت و داکو هم مشتاق بود تا خلقهای خود را به آن بیفزاید.
از آغاز کار، داکو نام خود را با فونتها و تایپوگرافیهای بومی بر دیوارهای شهرهایی چون بمبئی، دهلی، احمدآباد و بارودا نقش کرد.
۲۰۰۸: همکاریهای اولیه
نخستین همکاری داکو با هنرمند فرانسوی «جانوان» شکل گرفت؛ یکی از اعضای بنیانگذار گروه ۱۵۶، مجموعهای از هنرمندان متروی نیویورک در دهه ۱۹۸۰ که در سال ۲۰۰۸ به بمبئی سفر کرده بودند. او همچنین با دو گریتیتیکار دیگر یعنی باند و زاین همکاری کرد. داکو در سال ۲۰۰۸ نام خود را به خط دیواناگری بر دیوارهای بمبئی و جنوب دهلی نوشت تا بتواند مخاطب عظیم هندی را که تنها زبان محلیاش را میفهمد، هدف قرار دهد.
۲۰۱۰: طنز سیاسی
پیش از برگزاری بازیهای مشترکالمنافع ۲۰۱۰ در دهلی، او چند تابلو توقف را با پیامهای کلی اما آتشین تغییر داد تا واکنش عمومی را برانگیزد. او سطلهای زباله بسیاری را در دهلی با واژه «کو دا» (Ku Da)، آناگرامی از نام خودش، علامتگذاری کرد. علاوه بر این، دیوارهای زمینهای دفن زباله را با نام کو دا تزئین کرد و با قرار دادن نماد برندهای لوکس در پسزمینه فقر و کثیفی، به طنز آنها پرداخت.
۲۰۱۱: اعتراضات صریح
او در یک شب، واژه «سکس» را به هندی در نه مکان مختلف بمبئی اسپری کرد تا به واسانت دوبل، معاون کمیسر پلیس که متهم به سرکوب اخلاقی بود، اعتراض کند. دوبل به دلیل ضبط و ضرباتی که در رستورانها و کافهها با استناد به قوانین کهنه انجام میداد، خشم عمومی را برانگیخته بود. داکو با آثارش پیوسته به مسائل اجتماعی اظهارنظر میکرد؛ مثلاً یک سیلندر گاز الپیجی را به شکل موشک استنسیل کرد تا به افزایش قیمتها اشاره کند و در جریان جنبش ضد فساد هند در سال ۲۰۱۱، معترضی با چشمبند خلق کرد.
علاوه بر نقد اجتماعی، آثار او به مسائل روزمره نیز میپرداخت. مجموعه دیگری از اسپریهای واژه «سکس» در خیابانهای بمبئی، الهام گرفته از گفتگویی با یک راننده تاکسی بود. وقتی داکو پرسید «معنی این واژه را میدانی؟»، راننده پاسخ داد: «وقتی آدمی نگران است، میگوید سکس یار!»
او به همراه دیگر هنرمندان خیابانی، گریتیتی دیواری را در پیست بینالمللی بودا خلق کرد که سفارش داده شده بود. همچنین در سال ۲۰۱۱، با باند در جشنواره فناوری IIT بمبئی یک گریتیتی مشترک ساخت.
۲۰۱۲: هنر سایه و نور
داکو هنر خیابانی را با نور، سایه و بازتاب ترکیب کرد. او نخستین بار در دوسالانه کوچی در سال ۲۰۱۲ این تکنیک را آزمود و آینههایی را نصب کرد تا متونیری چون «زمان میپرد» یا «سفر در زمان» را بر دیوارها، خیابانها و خودروهای پارک شده بازتاب دهد؛ به گونهای که این پیامها بسته به موقعیت خورشید، تنها چند ساعت در روز قابل مشاهده بودند.
۲۰۱۳: هنر مداخلهگر
پل عابر پیادهای در مهارولی دهلی تصادفی کرده و به کلی غیرقابل استفاده شده بود. پس از گذشت چند ماه بدون هیچ تعمیری، داکو تابلوی «فروشی» را روی آن نقاشی کرد و قیمت درخواستی ۱۵۰ میلیون روپیه را اعلام کرد که همان هزینه ساخت پل بود. او معتقد بود مردم باید بدانند پولشان چگونه بر اثر غفلت دولت هدر میرود.
او نخستین جشنواره هنر خیابانی هند به نام St+Art را در دهلی سازماندهی کرد.
۲۰۱۴: بازی با کلمات
پیش از انتخابات عمومی ۲۰۱۴ هند، در بلوک F منطقه کانوت پلیس، گریتیتی «مت دو» (Mat Do) را نقاشی کرد؛ واژهای که هم به معنای «رأی نده» و هم «رأی بده» است. این نقاشی دیواری، دستی مشت شده با انگشت میانی جوهرخورده (نشاندهنده رأی دادن فرد) را نشان میداد.
۲۰۱۵: حضور بینالمللی
آثار او در مکانهای معتبری چون مرکز پومپیدو، دوسالانه ونیز و تریاناله میلان به نمایش درآمده است. او در نمایشگاه هنر هند ۲۰۱۵ شرکت کرد و یک نقاشی استنسیلی بلند روی آسفالت خلق کرد که شعار تکرارشوندهای بر آن بود: «این یک وندالیسم سفارشی است». او اتاقی در آپارتمان بازیگر هندی، هریتیک روشان را طراحی کرد. در اواخر ۲۰۱۵، برای پروژه «موهان کائون؟»، کرکرههای فروشگاه لوازم موسیقی هایستریا در خیابان چرچ بنگلور را گریتیتی کرد.
۲۰۱۶: نصبهای مفهومی
او در مارس ۲۰۱۶ مجموعه هنر سایه خود را در مستعمره لودی دهلی نصب کرد. در آوریل ۲۰۱۶، بیلبوردهایی را در سراسر حیدرآباد نصب کرد تا به مصرفگرایی نقد وارد کند. در اکتبر ۲۰۱۶، پوسترهای غولپیکر حلزون را در سیلیکونولی بنگلور پخش کرد تا از ترافیکهای سنگین این شهر انتقاد کند.
۲۰۱۹ و ۲۰۲۱
در سال ۲۰۱۹، مجموعه هنر سایهای با نام «نظریههای زمان» را در پاناجی گوا نصب کرد. در سال ۲۰۲۱ نیز نقاشی دیواری خلق کرد که بحران آب در چنای را برجسته میساخت.