بازی هزینههای مشترک و سود خصوصی (CC-PP) مفهومی است که توسط اکولوژیست گارِت هاردین مطرح شد. این بازی به توصیف چگونگی تخصیص منابع میپردازد، جایی که افراد هزینهها را به جامعه تحمیل میکنند، اما سود را برای خود خصوصی میسازند. این مفهوم مرتبط با تراژدی منابع مشترک است و در مباحث سیاسی به «خصوصیسازی سود و اجتماعیسازی زیان» اشاره دارد.
هاردین این مفهوم را در کتاب خود با عنوان «فیلترهایی در برابر حماقت: چگونه با وجود اقتصاددانان، اکولوژیستها و سخنوران ماهر زنده بمانیم» در سال ۱۹۸۶ مطرح کرد.
اهداف بازیکنان در بازی CC-PP
بازیکنان در این بازی تلاش میکنند هزینههای ناشی از فعالیتهای خود را به جامعه تحمیل کنند، در حالی که تمام سودها را برای خود حفظ میکنند. آنها به صورت پنهانی عمل میکنند تا سودآوری خود را ادامه دهند.
ارتباط با مسائل زیستمحیطی
هاردین بازی CC-PP را به مشکلات زیستمحیطی مانند معدنکاری، برداشت بیش از حد آب زیرزمینی، دامداری و سایر فعالیتهایی که منجر به تخریب منابع طبیعی یا افزایش آلودگی میشوند، مرتبط میداند.
تراژدی منابع مشترک و بازی CC-PP
این بازی توضیح میدهد که چگونه افراد از کالاهای عمومی، به ویژه منابع طبیعی کمیاب، بهرهبرداری میکنند. این منابع شامل هوای پاک، رودخانهها، جنگلها و آب زیرزمینی هستند که به دلیل غیرقابل انحصار و غیررقابتی بودن، کالای عمومی محسوب میشوند. تخصیص حقوق مالکیت برای این منابع بسیار دشوار است، بنابراین بسیاری از افراد از آنها استفاده میکنند و در نهایت منجر به تخریب منابع میشود.
هاردین مثال کلاسیک منابع مشترک را «چراغگاه روستایی در انگلستان پیش از صنعتی شدن» میداند. در این مثال، هر روستایی از چراغگاه برای چرا دادن دامهایش استفاده میکرد و از هر حیوان اضافی سود میبرد، بدون اینکه هزینه تخریب مراتع را بپردازد. هزینه تخریب مراتع بر عهده کل روستا بود.
مثالهای واقعی
- شیلات: شرکتها با صید بیش از حد، منابع ماهی را تخریب میکنند و هزینه آن را به جامعه تحمیل میکنند.
- معدنکاری: شرکتهای معدنکاری با استثمار کارگران و تخریب سلامت آنها، سود خود را افزایش میدهند.
- داراییهای ناملموس: مواردی مانند ایمنی کارگران و ثبات هزینههای بهداشت نیز تحت تأثیر این بازی قرار میگیرند.
راهحلهای پیشنهادی
هاردین راهحلهایی مانند تنظیم مقررات الزامی و مسئولیتپذیری فردی را برای حفظ منابع مشترک پیشنهاد میکند.